Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 24 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 476/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 476/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę K. B. (dalej jako "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 3 kwietnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że adwokat strony za pośrednictwem organu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu elektronicznie, w formacie PDF, jedenastostronicowe pismo, zawierające w swej treści kolejno: skargę, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnictwo oraz dowód opłaty skarbowej. Dokument opatrzony został podpisem elektronicznym.

Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I, pełnomocnika strony wezwano do uzupełnienia braków formalnych skargi przez przedłożenie prawidłowo podpisanej skargi i podpisanego pełnomocnictwa, wyjaśniając, iż skarga i pełnomocnictwo powinny być odrębnymi dokumentami, zawierającymi odrębne podpisy. Wezwanie zostało doręczone w trybie art. 74a § 3, § 6 i § 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."). Na adres elektroniczny adwokata strony dwukrotnie przesłano zawiadomienie zawierające informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego. Z urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, że po utworzeniu zawiadomień 20 i 28 czerwca 2024 r., termin doręczenia wypadał 4 lipca 2024 r. (UPD k. 26).

Pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił dostrzeżonych braków formalnych skargi.

Zdaniem sądu pierwszej instancji dokument PDF, przesłany przez adwokata strony, oczywiście nie cechuje się "odrębną całością znaczeniową", o której mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 307 ze zm.), stanowi bowiem nie odrębnie, a łącznie, kilka różnych oświadczeń, wniosków i informacji. Nie stanowi więc dokumentu elektronicznego, w znaczeniu ww. ustawy.

WSA we Wrocławiu uznał, że dokument zawierał możliwe do konwalidacji braki formalne. Możliwe było bowiem przedłożenie dwóch cechujących się odrębną całością znaczeniową dokumentów (plików elektronicznych: skargi oraz pełnomocnictwa, podpisanych podpisami elektronicznymi lub dokumentów w formie tradycyjnej). Zdaniem sądu adwokat strony, pomimo formalnego doręczenia mu stosownego wezwania, braków skargi jednak nie uzupełnił, zatem skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez niezasadne uznanie, że skarga jest obarczona brakami formalnymi i jej odrzucenie w sytuacji, gdy skarga wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami w postaci pełnomocnictwa została wniesiona do sądu i podpisana podpisem elektronicznym, a żaden przepis nie nakazuje wnoszenia skargi wyłącznie w postaci odrębnych plików zawierających skargę i załączniki do niej. W zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez jego uchylenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Przy czym opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego stanowiącego załącznik do dokumentu. Przepis art. 46 § 2b p.p.s.a. jednoznacznie przesądza o obowiązku podpisania wszystkich załączników na zasadach art. 46 § 2a tej ustawy. Oznacza to, że zgodnie z art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w ww. przepisie art. 46 § 2a p.p.s.a. dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Natomiast stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Ostatni z przywołanych przepisów ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi.

Z kolei uchwałą z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając kwestię konieczności opatrzenia załączników do pisma ogólnego odrębnym podpisem (niezależnie od podpisu złożonego na piśmie ogólnym), przesądził, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zdaniem NSA nie ma też jakichkolwiek podstaw, by w świetle cytowanej regulacji (art. 46 § 2b w związku z § 2a p.p.s.a.), dotyczącej ogólnie załączników do pisma wnoszonego drogą elektroniczną, różnicować zasady ich podpisywania w zależności od tego, czy zawartość załącznika stanowi sam środek zaskarżenia (skarga), czy też pełnomocnictwo. Należy w tym miejscu także wskazać, że na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała ma moc ogólnie wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie odrzucił skargę strony ze względu na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

W uzasadnieniu postanowienia sąd meriti odniósł się do art. 3 pkt 2 ustawy o informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne, wskazując, że w świetle zawartej w tym przepisie definicji legalnej, dokument PDF przesłany przez adwokata strony, nie cechuje się "odrębną całością znaczeniową", a stanowi nie odrębnie, a łącznie, kilka różnych oświadczeń, wniosków i informacji. Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje w tym zakresie rację sądowi pierwszej instancji. Mając jednakże na względzie zarówno argumentację strony zawartą w zażaleniu, jakoby skarga była podpisana podpisem elektronicznym i każdy z załączników do skargi objęty był takim podpisem, gdyż zawarto je w jednym pliku PDF i podpisano podpisem elektronicznym, jak również wskazanie przez stronę na treść art. 46 § 2a i § 2b p.p.s.a., NSA uznał za konieczne odniesienie się do przywołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FPS 2/21. W świetle treści tej uchwały nie sposób uznać szeregu złożonych przez stronę dokumentów w postaci jednego pliku w formacie PDF opatrzonego podpisem elektronicznym, jako skutecznie podpisanych, gdyż ani sama skarga, ani pełnomocnictwo, nie zostały odrębnie podpisane podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a zostały określone wraz z innymi przesłanymi dokumentami jako załączniki do pisma ogólnego, opatrzone tytułem "skarga do WSA [...] nadpłata" (k. 5 akt sądowych). Twierdzeniom strony o podpisaniu wszystkich elementów, które składały się na plik PDF i że plik ten był odrębną całością znaczeniową zaprzecza choćby fakt, że całością tą objęte było także pełnomocnictwo, podpisane odręcznie przez stronę skarżącą. Ten dokument dla swojej ważności wymagał podpisu mocodawczyni, a pełnomocnik przy złożeniu jego odpisu mógł jedynie potwierdzić zgodność odpisu z oryginałem lub potwierdzić przyjęcie pełnomocnictwa. Nie mógł natomiast, składając podpis, sam się ustanowić pełnomocnikiem.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.