Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi M. D. i P. D. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę

M. D. i P. D. reprezentowani przez adw. A. T. pismami z dnia 03 października 2024 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej również jako: "ustawa" albo "u.d.i.p.") poprzez nieudostępnienie informacji publicznej oraz wnieśli o: 1) zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] do rozpoznania wniosku z dnia 13 września 2024 r. i udzielenia informacji publicznej; 2) orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a.") w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; 4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący złożyli wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], doręczonym w dniu 16 września 2024 r. w zakresie dotyczącym szczepień ochronnych. Pismem z dnia 27 września 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek, niemniej jednak, zdaniem Skarżących organ udzielił "w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania", odsyłając skarżących do publikacji. Do dnia złożenia skargi skarżącym nie udzielono innych informacji poza zawartymi z dnia 27 września 2024 r. W ocenie skarżących odpowiedzi oraz odesłanie do publikacji są niewystarczające, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej.

Odpowiadając na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wniósł o oddalenie skargi w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że Skarżący złożyli dwa tożsame wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 13 września 2024 r. Odpowiedzi na powyższe wnioski organ udzielił pismami z dnia 27 września 2024 r., znak: [...] Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżących informacje przekazano zgodnie z żądanym zakresem, odpowiadając na wszystkie pytania. Ponadto organ wskazał, że jak wynika z potwierdzenia odbioru korespondencja została doręczona Skarżącym przez operatora pocztowego w dniu 30 września 2024 r. W związku z powyższym w ocenie organu został zachowany czternastodniowy termin udzielenia informacji od dnia wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie organ zaznaczył, że po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie zadane pytania we wniosku dodatkowo wskazał publikacje zawierające informacje na temat szczepień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów.

W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie pozostaje bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postępowaniu wszczętym na wnioski skarżących z dnia 13 września 2024 r.

Wzorzec materialnoprawny dla oceny zasadności przedmiotowej skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

Po analizie akt sprawy, Sąd przyjął poniżej przedstawione okoliczności faktyczne za własne ustalenia w kontrolowanej sprawie. Z pism procesowych stron jak i akt sprawy wynika, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej wpłynęły do organu administracji w dniu 16 września 2024 r. i tego dnia rozpoczął się bieg terminu do udzielenia żądanych informacji. Wnioski te dotyczyły udzielenia informacji zgodnie z żądanym zakresem:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek-na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

Pismem z dnia 27 września 2024 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek, informując, iż:

. w odniesieniu do pkt 1, 2, 3, 8, 10 – organ nie dysponuje żądanymi informacjami;

. w odniesieniu do pkt 4 - w ciągu ostatnich 5 lat w odniesieniu do 47 osób zostało przedłożone zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w którym stwierdzono przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. W pozostałym zakresie pytań nie posiadamy żądanych danych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wykluczenie przeciwskazań do przeprowadzenia szczepienia ochronnego następuje w ramach przeprowadzonego lekarskiego badania kwalifikacyjnego poprzedzającego wykonanie szczepienia;

. w odniesieniu do pkt 5 - w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono grzywny na lekarza z powodu niedopełnienia obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego;

. w odniesieniu do pkt 6 – w ciągu ostatnich 5 lat w tutejszym organie nie zarejestrowano zgonu czasowo powiązanego ze szczepieniem ochronnym (do 4 tygodni od przeprowadzonego szczepienia) u dzieci i dorosłych do 19 roku życia;

. w odniesieniu do pkt 7 - w ostatnich 5 latach zarejestrowano w tutejszym organie 3 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne. Wszystkie dotyczyły osób dorosłych i wykonanych szczepień ochronnych przeciw COVID-19;

. w odniesieniu do pkt 9 - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] informuje, że zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami nie jest powołany do rozstrzygania zgodności obowiązujących przepisów prawnych z Konstytucją;

. w odniesieniu do pkt 11 - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wykluczenie przeciwskazań do przeprowadzenia szczepienia ochronnego następuje w ramach przeprowadzonego lekarskiego badania kwalifikacyjnego poprzedzającego wykonanie szczepienia;

. w odniesieniu do pkt 12 - w Polsce obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 i 9a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) oraz § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, z późn. zm.). Zgodnie z powyższą regulacją osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Powyższy fakt potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016 r. (sygn. Akt V KK 306/15), w którym stwierdza się, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka;

. w odniesieniu do pkt 13 - w związku z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 wydane zostało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, z późn. zm.) do chwili obecnej nie kwestionowane pod względem zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe rozporządzenie określa m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych. Rozporządzenie to precyzyjnie wskazuje terminy szczepień, w zależności od wieku dziecka jak również odstępy pomiędzy poszczególnymi dawkami. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje, że korespondencja zawierająca odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej dotarła do Skarżących przed wniesieniem skargi. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru widnieje podpis M. D. z datą 30 września 2024 r.

Pismem opatrzonym datą 03 października 2024 r. (złożone w placówce pocztowej w tym samym dniu) Skarżący skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W treści skargi wskazano, że pismo organu z dnia 27 września 2024 r. w nikłym stopniu udziela odpowiedzi na postawione pytania i odsyła do publikacji. Zdaniem Sądu stanowisko powyższe uznać należało za nietrafne.

I tak, całkowicie chybione są zarzuty naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Dokumenty włączone do akt sprawy oraz bezsporne stanowisko stron postępowania pozwala stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis wymaga udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podanie udostępnienia informacji wpłynęło do organu w dniu 16 września 2024 roku. Podpis odbierającego oraz data doręczenia przy podpisie doręczającego wskazują, że pismo organu z dnia 27 września 2024 r. zawierające odpowiedzi na wniosek zostało doręczone Skarżącym 30 września 2024 r.

Brak jest również jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis określa obowiązki organu jakie ciążą na nim w sytuacji, gdy oczekiwana informacja nie może być udzielona w terminie 14 dniu. Wówczas organ powinien powiadomić wnioskodawców w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro skarżony organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a więc nie wydłużał terminu załatwienia wniosku do dwóch miesięcy, to nie można zasadnie stawiać zarzutu opóźnienia, czy też nieuzasadnionego opóźnienia, w udzieleniu informacji publicznej.

Jakichkolwiek podstaw faktycznych pozbawiony jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 2, czy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Ponadto, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku Skarżących, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec Wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji. Powodu do uwzględnienia skargi nie stanowi również argumentacja wskazująca na to, że organ "odesłał wnioskodawcę do publikacji". W świetle treści pisma organu jest to twierdzenie oczywiście fałszywe. W żadnej części pisma z dnia 27 września 2024 r. nie jest zawarte odesłanie do jakichkolwiek publikacji. Co więcej, jako zgodne z prawem Sąd uznaje stanowisko, że organ nie ma obowiązku wydawania decyzji w sytuacji, gdy podanie o udzielenie informacji obejmuje żądania udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 18/23, Baza NSA).

Należy w tym kontekście podkreślić, że Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazali na czym polega niepełność lub niejasność udzielonej odpowiedzi, co, w obliczu faktu, iż pismo z dnia 27 września 2024 r. udziela pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na pytania postawione w treści wniosku z dnia 13 września 2024 r., przesądza o bezzasadności skargi.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.