Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy C. dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku P. K. z dnia 4 marca 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy C. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wójta Gminy C. do rozpatrzenia wniosku wskazanego w punkcie pierwszym, w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; IV. zasądza od Wójta Gminy Chodel na rzecz P. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

P. K. (dalej także jako: skarżący) w dniu 4 marca 2026 r. złożył do Wójta Gminy C. (dalej także jako: Wójt) wniosek o dostęp do informacji publicznej w postaci (I.) dokumentów dotyczących zawiadomień do prokuratury: kopii (skanu) zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożonego przez Gminę C. lub Wójta Gminy C. w październiku 2025 r., dotyczącego skarżącego, pełniącego funkcję Wójta Gminy C. w latach 2018 – 2024; kopii (skanów) wszelkich pism uzupełniających, wyjaśnień oraz załączników przekazanych przez Gminę C. do prokuratury w związku z powyższym zawiadomieniem; kopii (skanów) odpowiedzi prokuratury skierowanych do Gminy C. w tej sprawie, w tym w szczególności informacji o: wszczęciu postępowania, odmowie wszczęcia, umorzeniu postępowania, przekazaniu sprawy innemu organowi. A ponadto (II.) w zakresie: innych zgłoszeń dotyczących skarżącego, informacji czy w okresie od maja 2024 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszy wniosek Gmina C. lub Wójt kierowali do organów ścigania lub innych organów państwowych jakiekolwiek inne zawiadomienia, zawierające informacje lub wnioski dotyczące skarżącego. W przypadku odpowiedzi twierdzącej skarżący zwrócił się o: wskazanie daty każdego zgłoszenia, wskazanie organu, do którego zostało skierowane, określenie przedmiotu zgłoszenia, przekazanie kopii (skanów) tych pism.

Wójt w dniu 18 marca 2026 r. udzielił odpowiedzi następującej treści: "w odpowiedzi na wniosek z dnia 4 marca 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej, informuję, że wskazane we wniosku informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do udostępnienia żądanych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej."

W dniu 19 marca 2026 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta w sprawie rozpatrzenia jego wniosku skarżącego z 4 marca 2026 r. Strona stwierdziła, że organ błędnie zakwalifikował żądaną informację, jako niepodlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym wniósł o stwierdzenie bezczynności i zobowiązanie Wójta do rozpoznania wniosku z 4 marca 2026 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że "ewentualne zawiadomienie o przestępstwie jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem karnym. Informacje zawarte w aktach spraw karnych, czy dyscyplinarnych nie są informacją publiczną, ponieważ dotyczą indywidualnych spraw konkretnych osób (sfera ad personam), a nie ogólnych spraw publicznych (sfera ad rem), wobec czego dostęp następuje na podstawie odrębnych przepisów, poza ustawą o dostępie do informacji publicznej." Dostęp do akt regulują odrębne przepisy, które mają pierwszeństwo przed przepisami u.d.i.p., w związku z czym Wójt przywołał art. 1 ust. 2 u.d.i.p.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z ww. przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w toku rozpoznawania wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ dopuścił się bezczynności, naruszając ustawowe terminy załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wyjaśnić, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), względnie nie poinformuje wnioskodawcy, że żądanie obejmuje dane, niestanowiące informacji publicznej albo że podlegają udostępnieniu w innym trybie.

Bezspornie wójt jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej jako podmiot reprezentujący jednostkę organizacyjną, która wykonuje zadanie publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.).

Wniosek skarżącego nie został prawidłowo rozpoznany. Już na wstępie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie można na tym etapie postępowania stwierdzić, że żądana informacja podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i przesądzić czy w sprawie ma zastosowanie art. 1 ust. 2 u.d.i.p.

Wójt odpowiedział na wniosek skarżącego wskazując jedynie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w trybie u.d.i.p. Jest to stanowisko, którego prawidłowości nie mógł zweryfikować sam skarżący, gdyż organ uchylił się od wskazania jakiejkolwiek argumentacji. Oznacza to, że skarżący, aby poznać motywy działania Wójta, musiał wnieść skargę na bezczynność. Ponadto należy podkreślić, że wniosek skarżącego jest rozbudowany i obejmuje nie tylko dostęp do dokumentów, które ewentualnie mogą stanowić część akt postępowania karnego, ale także dostęp do informacji (wiedzy) w zakresie złożenia zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa.

Na Wójcie ciąży prawny obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wynikający z art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490; dalej jako: kodeks postępowania karnego lub k.p.k.). Zgodnie z tym przepisem instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.

Sama informacja, że organ zawiadomił – lub że nie zawiadomił – o popełnieniu przestępstwa może stanowić informację publiczną. Odpowiedzi na to pytanie nie dostarcza sam dostęp do akt właściwego postępowania. Nie jest bowiem jasne, czy jeśli strona nie odnajdzie zawiadomienia w aktach sprawy, powinna uznać, że odpowiedź na pytanie jest negatywna (wyrok NSA z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt III OSK 576/25).

Sąd w niniejszym składzie stanął na stanowisku, że kodeks postępowania karnego w sposób wyczerpujący reguluje dostęp do akt postępowania karnego w art. 156 § 1, 5, 5a i 5b k.p.k. Są to przepisy innych ustaw, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z 7 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 2338/25, z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4343/21 – i cyt. tam orzecznictwo).

Zgodnie z powołanym powyżej art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ma on zastosowanie wówczas, gdy istnieje zbieg reżimów prawnych. Kolizja norm zachodzi wówczas, gdy organ zobowiązany do udzielenia informacji podlega obowiązywaniu każdego z tych reżimów, wobec czego konieczne staje się wybranie jednego z nich jako podstawy do działania. Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zawiera normatywną wskazówkę, który z porządków prawnych powinien mieć pierwszeństwo. Wskazany przepis nie może jednak być stosowany instrumentalnie i abstrakcyjnie. Powołanie się na art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wymaga ustalenia, że istnieje kolizyjny reżim prawny. W przypadku stwierdzenia, że takimi normami są przepisy kodeksu postępowania karnego nieodzowne jest stwierdzenie, że przed konkretnym podmiotem, w konkretnym postępowaniu utworzono akta sprawy, w których znajdują się żądane informacje, podlegające udostępnieniu wyłącznie na podstawie art. 156 k.p.k. Organ nie stosuje przepisów kodeksu postępowania karnego, nie prowadzi postępowania w tym trybie, a jednocześnie nie wskazał, że takie postępowanie toczyło się lub toczy przed konkretnym podmiotem. W związku z tym powołanie się w tym zakresie na przepisy postępowania karnego było abstrakcyjne i nie poddaje się kontroli co do prawdziwości. Samo potencjalne istnienie odrębnego trybu uzyskania informacji w danym przedmiocie nie wyłącza obowiązków podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Wójt wskazał jedynie – i to dopiero na etapie postępowania sądowego – że "ewentualne" zawiadomienie o przestępstwie jest ściśle związane z postępowaniem karnym i dostęp do takich dokumentów podlega regulacjom k.p.k. Organ nie może skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności taką konstrukcją prawną. Jeżeli bowiem zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa zostało złożone i toczy się postępowanie karne, to można rozważyć kwestię czy zachodzi kolizja trybów dostępu do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Konieczne jest jednak wskazanie w sposób jednoznaczny alternatywnej drogi uzyskania dostępu do informacji publicznej, w tym przypadku obejmujący wskazanie konkretnego postępowania. Jednakże jeśli Wójt nie złożył zawiadomienia bądź nie zostało wszczęte żadne postępowanie, to nie istnieje alternatywna droga dostępu do informacji publicznej, której żąda skarżący.

Nie można także pominąć, że wniosek skarżącego nie dotyczy wyłącznie organów ścigania, lecz także "innych organów państwowych" – w tym zakresie Wójt w ogóle nie rozpoznał wniosku skarżącego.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że skarżący przed wniesieniem skargi nie uzyskał od organu jakiegokolwiek uzasadnienia, dlaczego – zdaniem Wójta – żądana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., a kwalifikacja wniosku, jako niedotyczącego informacji publicznej, nie ma charakteru oczywistego. Sam organ w toku postępowania powołał się na art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a zatem normę kolizyjną mającą zastosowanie w sytuacji, gdy dostęp do informacji publicznej następuje w innym reżimie prawnym.

Jeśli organ uznał, że żądanie zawarte we wniosku nie dotyczyło informacji publicznej, to zgodnie z niekwestionowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, poinformować o tym stronę wraz z podaniem uzasadnienia swojego stanowiska. Jest to jedyna właściwa forma reakcji na wniosek, który nie dotyczy informacji publicznej. Ewentualnie błędną kwalifikację wniosku, jako niedotyczącego informacji publicznej wnioskodawca może zakwestionować, wnosząc skargę na bezczynność organu. W realiach niniejszej sprawy strona nie poznała motywów organu przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego. Wójt w tym zakresie działał zatem wadliwie, gdyż swojego stanowiska nie uzasadnił.

Po drugie aby skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności organ nie może poprzestać na stwierdzeniu, że hipotetycznie może istnieć inny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej. Z tego względu Sąd nie mógł zaaprobować stanowiska Wójta zaprezentowanego w toku postępowania sądowoadministracyjnego, który powołał się na istnienie kolizyjnego trybu udostępnienia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Stwierdzenie, że wskazany przepis ma zastosowanie wymaga wykazania, że zachodzi sytuacja, w której ten odrębny tryb rzeczywiście ma zastosowanie tj. istnieją akta sprawy, w których zawarte są żądane informacje, a dostęp do nich podlega wyłącznie regulacjom k.p.k.

Wójt w istocie uchylił się od rozpoznania wniosku, powołując się w sposób abstrakcyjny na alternatywny tryb dostępu do informacji publicznej, nie stwierdzając jednakże, że taka droga uzyskania informacji publicznej rzeczywiście istnieje.

Końcowo należy także zwrócić uwagę na to, że wniosek skarżącego nie dotyczył wyłącznie zawiadomień o popełnieniu przestępstwa, lecz także tego czy zawiadomiono "inne organy państwowe", a zatem obejmuje również sytuacje, w których kodeks postępowania karnego nie będzie miał zastosowania.

W tej sytuacji, w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego. W ocenie Sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi sentencji wyroku). Błąd organu nie był wynikiem jawnego lekceważenia ustawowego obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji, gdyż organ zareagował na pismo strony, mimo że nieprawidłowo. Nie można zatem przyjąć, że Wójt całkowicie zlekceważył swoje obowiązki. W działaniach organu nie ma oczywiście złej woli, czy też rażącej próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że udostępnianie informacji publicznej, jakkolwiek istotne, nie jest głównym zadaniem organu.

Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego. Nie przesądził jednak, że żądana informacja ma charakter publiczny i nie wykluczył, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Istotą uchybienia organu jest bowiem to, że z uwagi na nierzetelne przedstawienie okoliczności sprawy i lakoniczne uzasadnienie, na tym etapie postępowania nie ma możliwości zweryfikowania czy żądana informacja podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a.