Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Ewa Michna (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skargę oddala.

Decyzją z 14 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2016 r., którą odmówiono skarżącemu J. W. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – J. W.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dochód dwuosobowej rodziny (skarżący i jego córka) za 2014 r. organ ustalił na łączną kwotę 22 675,82 zł netto, z czego na jedną osobę w przypadało na miesiąc 944,83 zł. Wskazana kwota przekroczyła więc kryterium dochodowe (800 zł) uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W odwołaniu skarżący podniósł, że w 2013 r. uzyskał prawo do emerytury, w związku z czym w 2014 r. oprócz comiesięcznej emerytury, otrzymał również wyrównanie za okres od 20 sierpnia do 31 grudnia 2013 r. Wyrównanie to zostało wykazane jako przychód w 2014 r., co spowodowało przekroczenie kwoty dochodu - 800 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że kwota rocznego dochodu za 2015 r. wyniosła już tylko 17 177 zł netto, co dało w przeliczeniu na jedną osobę 715,71 zł miesięcznie. Spełnione zostało więc kryterium dochodowe Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący przedłożył PIT-40A za 2015 r.

Kolegium w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji stwierdziło, że podstawą ustalenia dochodu rodziny przy przyznawaniu prawa do świadczenia wychowawczego był 2014 r. traktowany jako rok bazowy. Brak było natomiast w obowiązujących przepisach podstaw, aby do tego dochodu nie doliczać otrzymanego w 2014 r. wyrównania świadczenia emerytalnego za rok wcześniejszy. Zdaniem Kolegium, kwotę tego wyrównania, bez względu na to jakiego okresu dotyczyło, należało potraktować również jako dochód osiągnięty w 2014 r., gdyż wtedy świadczenie to zostało faktycznie wypłacone i rozliczone z Urzędem Skarbowym. Brak było również podstaw prawnych, aby wyrównanie emerytury traktować np. jako "dochód utracony", ponieważ tego typu wypłaty nie mieściły się w pojęciu dochodu utraconego. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych przepisy mają charakter wiążący, wobec czego orzekanie wbrew tym regulacjom stanowiłoby podstawę do sformułowania zarzutu rażącego naruszenia prawa przez organ.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że decyzja Kolegium jest niezgodna ze stanem faktycznym, gdyż:

- za podstawę ustalenia prawa do świadczenia przyjęto w niej dochody z 2014 r., podczas gdy pod uwagę należało wziąć dochód z 2015 r., tj. roku poprzedzającego okres na jaki świadczenie jest ustalane;

- wyrównanie emerytury wykazane jako przychód w roku 2014 winno być uznane za dochód utracony, a nie jako jego podwyższenie.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. skarżący wyjaśniał, że jego obecny dochód wynosi 650 zł miesięcznie na członka rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem sporu było uzależnienie prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. od dochodu osiągniętego w 2014 r. W szczególności skarżący nie zgadzał się z doliczeniem do dochodu roku 2014 r. wypłaconego w tym czasie przez ZUS wyrównania emerytury za 2013 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy.

Należy przede wszystkim podkreślić, że urzędnicy oceniający zasadność wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie mogą sobie dowolnie "wybierać" roku bazowego, na podstawie, którego obliczane jest tzw. kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Nie mogły zostać więc uwzględnione zarzuty o błędnym wybraniu roku bazowego (2014, a nie jak chciałby skarżący – 2015 ).

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 z późn. zm.) pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Przytoczony powyżej przepis, w sposób nie pozwalający na żadne wyjątki, ogranicza możliwość obliczania dochodu rodziny wyłącznie na podstawie dochodów otrzymanych w 2014 r. Organ ma wprawdzie możliwość pominięcia faktycznie otrzymanych w 2014 r. wypłat, ale tylko jeżeli jest to tzw. "utracony dochód".

Jednakże i w tym zakresie ustawa wymienia ściśle co należy uznawać za "dochód utracony". Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 19 powołanej ustawy utrata dochodu oznacza:

a) uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego (i tym samym zaprzestanie wypłacania wynagrodzenia),

b) utratę prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratę zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenie jej wykonywania,

f) utratę zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratę zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratę świadczenia rodzicielskiego,

i) utratę zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratę stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.);

Jak wynika z powyższego wyliczenia – ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości pominięcia dochodów wypłaconych jednorazowo, ale dotyczących innych (poprzednich) lat. W efekcie może się tak zdarzyć, że jeżeli wypłaty skumulują się w jednym roku 2014 r. to obliczony na podstawie tego roku dochód miesięczny członka rodziny, nie będzie odpowiadał rzeczywistemu, średniemu dochodowi otrzymywanemu w 2015 r i latach następnych.

Sąd nie mógł więc uwzględnić argumentów skarżącego opartych na treści zeznań podatkowych za lata 2013 i 2015 r. – skoro nie było przepisu, który umożliwiałby organom swobodę "wybrania" innego roku jako roku bazowego.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci "dochodem" jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że dochodem są praktycznie te przychody, które w danym roku, podlegają opodatkowaniu na podstawie m.in. art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.). W praktyce więc to przepisy podatkowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskiwane dochody (przychody).

W przypadku emerytur – zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze. Tak więc otrzymane w 2014 r. emerytury są przychodami tego roku, pomimo że wypłaty mogą dotyczyć innych lat kalendarzowych. Skarżący nie negował zresztą, że wypłaty za rok 2013 zostały zadeklarowane i opodatkowane w roku 2014.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.) w celu obliczenia dochodu stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń - przychody pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organy stosując tę zasadę dokonały stosownych wyliczeń arytmetycznych w oparciu o dane z urzędu skarbowego.

Skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wprowadzono innej zasady obliczania dochodu jak w oparciu o przepisy podatkowe regulujące moment powstania obowiązku podatkowego (okres, w którym konkretny przychód musi zostać opodatkowany) - to nie ma prawnej możliwości, aby organ ustalający prawo do świadczenia wychowawczego pominął jakiś typ otrzymanych i opodatkowanych w danym roku wypłat tylko dlatego, że wypłaty te dotyczą rozliczeń z innych lat.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z póżn. zm.) oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.