Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na akt Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wynagrodzenia za sprawowaną kuratelę -uchyla zaskarżony akt-

Pismem z dnia 10 lipca 2015 r. skarżąca A.P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z żądaniem wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną Z.D. W załączeniu skarżąca przedłożyła zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy w [...] (z którego wynika, że skarżąca została ustanowiona kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionej Z.D. i w dniu 23 marca 2015 r. złożyła przyrzecznie) oraz odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 9 czerwca 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. [...], w którym Sąd ten orzekł o przyznaniu skarżącej jako kuratorowi Z.D. wynagrodzenia w kwocie 200 złotych miesięcznie za okres od dnia 2 kwietnia 2015 r. do dnia 15 lipca 2015 r., płatnego ze środków publicznych.

W odpowiedzi na powyższe pismo Burmistrz Miasta [...] aktem z dnia [...] sierpnia 2015 r. odmówił wypłaty żądanego wynagrodzenia, argumentując że zgodnie z art. 53a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.) wynagrodzenie wypłaca się opiekunowi z tytułu sprawowania opieki nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, natomiast brak jest podstaw do wypłaty wynagrodzenia kuratorowi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Powyższy akt został odebrany osobiście przez skarżącą w dniu 10 sierpnia 2015 r. osobiście.

W piśmie złożonym w dniu 13 sierpnia 2015 r. skarżąca wezwała "Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej" do usunięcia naruszenia prawa poprzez wypłatę należnego wynagrodzenia.

W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] poinformował skarżącą, że nie znajduje podstaw do zmiany stanowiska w sprawie wypłaty wynagrodzenia skarżącej. Skarżąca odebrała osobiście pismo zawierające odpowiedź w dniu 24 sierpnia 2015 r.

W skardze wniesionej w dniu 15 września 2015 r. skarżąca zażądała zobowiązania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz do wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych działań lub zaniechań organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany jedynie granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony władczy akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień strony skarżącej wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które stanowią podstawę tych uprawnień.

Skarżony organ dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.). Organ przyjął, że przepis art. 53a u.p.s. stanowiący, że wynagrodzenie za sprawowanie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd, jest regulacją wyczerpującą, a zatem brak jest podstaw do wypłaty ze środków publicznych organu pomocy społecznej wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad osobą ubezwłasnowolnioną częściowo. Stanowisko to jest wadliwe i nie może zostać zaakceptowane. Zagadnienie to zostało w sposób wiążący rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 marca 2014 r. podjętej w sprawie o sygn. III CZP 6/14 (OSNC 2015/1/5, LEX nr 1444965, Biul.SN 2014/3/9).

Zgodnie z treścią art. 178 § 2 k.r.o. w zakresie nieuregulowanym przez przepisy będące podstawą ustanowienia kuratora, do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece z zachowaniem treści art. 179-184 k.r.o. Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 marca 2014 r.: "W art. 179 k.r.o. wprowadzona została zasada odpłatności kurateli, przewidująca, że wynagrodzenie powinno być wypłacone z dochodów lub majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, a w ich braku, pokrywa je ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Przepis ten nie określa jednak sytuacji, w której do ustanowienia kuratora doszło z urzędu, a poddany pieczy nie ma dochodów ani majątku. Nie można również wykluczyć, że w razie ustanowienia kuratora na wniosek, dochody lub majątek, nawet jeżeli osoba objęta kuratelą, je posiada, nie są wystarczające do pokrycia wynagrodzenia. Rozstrzygnięcie kwestii, czy kuratorowi należy się wynagrodzenie w tym wypadku i z jakich środków powinno być wypłacone, wymaga rozważenia zakresu regulacji art. 179 § 1 k.p.c. i art. 162 k.r.o. oraz ewentualnej potrzeby sięgnięcia do przepisów regulujących wynagrodzenie opiekuna. W art. 179 k.r.o. uregulowana została jedynie podstawa przyznania wynagrodzenia kuratorowi na jego wniosek, źródła pokrycia go oraz przypadki odmowy przyznania wynagrodzenia. Zakres regulacji art. 162 k.r.o. jest szerszy, ponieważ poza podstawą przyznania wynagrodzenia na wniosek opiekuna i sposobu przyznawania go oraz przypadkami odmowy przyznania wynagrodzenia, określa wyczerpująco źródła, z których wynagrodzenie się pokrywa. Z porównania obu regulacji wynika, że art. 179 k.r.o. nie obejmuje pokrycia wynagrodzenia, w razie braku takiej możliwości, z majątku osoby poddanej kurateli lub z majątku wnoszącego o ustanowienie kuratora. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że nieuregulowanie tej kwestii było celowym zamierzeniem ustawodawcy, skoro utrzymana została zasada odpłatności wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora. (...) Wykładnia art. 178 § 2 k.r.o. nakazuje stosować do kurateli odpowiednio przepisy o opiece, ponieważ przepisy o kurateli nie regulują problematyki wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu, istnieje podobieństwo obu tych instytucji, a zamiarem ustawodawcy było objęcie przepisem art. 162 § 3 k.r.o. także sytuacji, w której brak podstaw do wypłacenia wynagrodzenia z majątku osoby objętej kuratelą lub wnioskującej o jej ustanowienie. (...)".

W dalszych rozważaniach Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można zgodzić się z poglądem, prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, że występuje luka w prawie, która powinna być uzupełniona sięganiem do art. 162 § 3 k.r.o., skoro do stosowania tego przepisu dochodzi za pośrednictwem art. 178 § 2 k.r.o. Ustawa o pomocy społecznej nie ustanawia zatem prawa do wynagrodzenia opiekuna (kuratora), gdyż zostało to uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. W konsekwencji należy przyjąć, że przepis art. 53a u.p.s. ma charakter wykonawczy względem regulacji wynikającej z art. 162 § 3 k.r.o., który to przepis poprzez art. 178 § 2 k.r.o. znajduje zastosowanie do również do kurateli. A zatem podstawą ustalenia, czy kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej częściowo przysługuje prawo do wynagrodzenia wypłacanego ze środków publicznych, jest art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o., nie zaś przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Nie można ponadto pominąć faktu, że w sprawie będącej przedmiotem skargi Sąd Rejonowy w [...] w prawomocnym postanowieniu z dnia 9 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. [...] przesądził, że stronie skarżącej przysługuje wynagrodzenie w kwocie 200 złotych miesięcznie za okres od dnia 2 kwietnia 2015 r. do dnia 15 lipca 2015 r., płatne ze środków publicznych, a więc – stosownie do treści art. 53a u.p.s. i art. 162 § 3 w zw. z art. 178 § 2 k.r.o. – środków pozostających w dyspozycji właściwej gminy realizującej zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (zob. art. 18 ust. 1 pkt 9 u.p.s.).

Stosownie do treści art. 53a ust. 2 u.p.s. udzielenie świadczenia w postaci wynagrodzenia za sprawowanie opieki lub kurateli (art. 53a ust. 1 i art. 162 § 3 w zw. z art. 178 § 2 k.r.o.) nie wymaga wydania decyzji administracyjnej i następuje w formie aktu z zakresu administracji publicznej o przyznaniu wynagrodzenia. W związku z uchyleniem aktu o odmowie przyznania skarżącej wynagrodzenia wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną Z.D. skarżony organ jest zobowiązany do wydania aktu o przyznaniu stronie skarżącej wynagrodzenia za sprawowanie kurateli w kwocie 200 złotych miesięcznie za okres od dnia 2 kwietnia 2015 r. do dnia 15 lipca 2015 r., zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 9 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. [...].

Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu.