Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku M. B. z dnia 4 lipca 2006 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz stwierdzeniem prawomocności wyroku, 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz M. B. kwotę 450,00 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 4 lipca 2006 r. M. B. – spadkobierca byłej właścicielki H. B., zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwrot wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...] oraz [...].

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2006 r., nr [...], działając w oparciu o art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 § 2 i 3 K.p.a., Wojewoda jako organ wyższego stopnia wyłączył Prezydenta Miasta od załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości wszczętej wnioskiem M. B. i wyznaczył Prezydenta Miasta G. do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Działając na zasadzie art. 37 K.p.a. M. B. wniósł zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta G. w sprawie załatwienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podniósł, iż od momentu wyznaczenia Prezydenta Miasta G. do załatwienia sprawy nie podjęto żadnych czynności zmierzających do jej rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r., [...], Wojewoda wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia przez Prezydenta Miasta G., wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zainicjowanej wnioskiem M. B. do dnia 20 października 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wskazał, że kilkakrotnie zwracano się do Prezydenta Miasta G. z prośbą o wskazanie etapu postępowania oraz prawdopodobnego terminu jego zakończenia. W ostatecznej odpowiedzi Prezydent Miasta G. w piśmie z dnia 31 lipca 2007 r. wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do końca 2007 roku. Wyjaśniono nadto, że utrudnienia w zakończeniu sprawy spowodowane są dużą ilością wniosków i nierozstrzygniętym postępowaniem przetargowym na usługi rzeczoznawców majątkowych. Wojewoda stwierdzając nierozpatrzenie sprawy w terminie wynikającym z art. 35 K.p.a. wyznaczył organowi właściwemu termin do jej zakończenia.

Prezydent Miasta G. przeprowadził w dniu 20 listopada 2007 r. oględziny nieruchomości, której dotyczy postępowanie.

Pismem z dnia 4 marca 2008 r. M. B. wezwał Prezydenta Miasta G. do niezwłocznego załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż od wyznaczonej przez Wojewodę daty rozpoznania przedmiotowej sprawy minęły już 4 miesiące, a od ostatniej podjętej w sprawie czynności procesowej w postaci przeprowadzonych oględzin minęły 3 miesiące, a sprawa nadal nie została rozpoznana i rozstrzygnięta. To wskazuje na pozostawanie organu w zwłoce z załatwieniem przedmiotowej sprawy. Pismo to pozostało bez odpowiedzi organu.

Pismem z dnia 29 października 2008 r. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta G. złożył M. B. wnosząc o zobowiązanie Prezydenta Miasta G., wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, do wydania decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi właściwemu do załatwienia sprawy pozostawanie w nieuzasadnionej zwłoce, podczas gdy przepisy postępowania nakładają na organy administracji prowadzące postępowanie określone obowiązki co terminów załatwiania spraw.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta G. wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu niezbędne jest dokładne ustalenie stanu prawnego nieruchomości, stron postępowania, rzetelne zebranie materiału dowodowego oraz jego wnikliwe przeanalizowanie przed wydaniem decyzji. Organ zdając sobie sprawę z przewlekłości postępowania w oparciu o art. 36 § 2 K.p.a. wskazał nowy termin rozstrzygnięcia sprawy – koniec marca 2008 r., tj. miesiąc od daty przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Z ogólnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 12 K.p.a., a mianowicie zasady szybkości i prostoty postępowania, wynika dla organu prowadzącego postępowanie administracyjne obowiązek podejmowania wszystkich czynności bez zbędnej zwłoki, aby wnikliwie i w jak najkrótszym czasie doprowadzić do rozstrzygnięcia sprawy. Zasada szybkości procesu jako zasada naczelna wynikająca z Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi również nakaz konieczny do uwzględniania przez organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne. Podkreślić wypada, że zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz z art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r.

Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego zasada szybkości postępowania konkretyzowana jest przede wszystkim w przepisach o terminach załatwiania spraw, wezwaniach i doręczeniach oraz o postępowaniu dowodowym. Przepisy art. 35 § 1 i 3 k.p.a. stanowią, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem M. B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości datowanym na dzień 4 lipca 2006 r. skierowanym do Prezydenta Miasta. Ze względu na wyłączenie Prezydenta Miasta od załatwienia przedmiotowej sprawy i wyznaczenia przez Wojewodę postanowieniem z dnia 5 grudnia 2006 r. organu właściwego w sprawie, a mianowicie Prezydenta Miasta G., za początek biegu terminu do załatwienia sprawy należy uznać dzień, w którym wniosek M. B. wraz z aktami sprawy w ślad za postanowieniem Wojewody został przekazany organowi właściwemu. Niewątpliwie przekazanie takie nastąpić musiało w 2007 roku, skoro pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. Prezydent Miasta G. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania.

Z powołanych przepisów wynika, iż Prezydent Miasta G. winien był rozpoznać wniosek skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania, działając bez zbędnej zwłoki i prowadząc postępowanie bez niepotrzebnego wstrzymywania jego biegu i przewlekłości. Bezczynność organu administracji publicznej, polegająca na uchylaniu się organu od wydania decyzji administracyjnej, narusza prawa strony i zaufanie obywateli do organów Państwa. W razie uznania, że sprawa wymaga przedłużenia postępowania organ prowadzący postępowanie obowiązany był do zawiadomienia o tym stron, podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, co w niniejszym postępowaniu nie miało miejsca.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. (T. Woś T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 86). Zaznaczyć należy, iż dla dopuszczalności skargi na bezczynność bez znaczenia pozostają powody, dla których określony akt administracyjny (decyzja) nie zostaje podjęty, a zwłaszcza, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.

W niniejszej sprawie fakt pozostawania Prezydenta Miasta G. w bezczynności w załatwieniu sprawy z wniosku M. B. jest niekwestionowany. Organ ten jako właściwy w sprawie nie załatwił jej w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a. Nie zawiadomił także skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w tym przepisie i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Wskazywania kolejnych terminów załatwienia przedmiotowej sprawy dokonywano dopiero w odpowiedzi na korespondencję Wojewody oraz w odpowiedzi na skargę, gdzie – jak można przypuszczać – wskutek oczywistej omyłki, datę podano błędnie. Wbrew argumentacji sformułowanej w odpowiedzi na skargę, każda sprawa, a nie tylko sprawa M. B., wymaga dokładnego ustalenia stanu faktycznego, stron postępowania, rzetelnego zebrania materiału dowodowego oraz jego wnikliwego przeanalizowania przed wydaniem decyzji.

Prezydent Miasta G. nie załatwił sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę, tj. do 20 października 2007r. Załatwianie tej sprawy trwa już ponad 2 lata, a przez ten czas niewątpliwie można było zebrać wszystkie niezbędne dowody i wnikliwie je rozpatrzyć, poczym wydać rozstrzygnięcie. Reasumując, trzeba stwierdzić, że nie ma wątpliwości co do pozostawania organu w bezczynności.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał Prezydenta Miasta G. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku M. B. z dnia 4 lipca 2006 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz ze stwierdzeniem prawomocności wyroku. Na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zasądził od Prezydenta Miasta G. na rzecz M. B. 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.