Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Prezydent Miasta T. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r. nr [...], umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w D., stanowiącej działki nr [...] oraz części działek nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości zostało już zakończone ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. S. zarzucając naruszenie:

- art. 105 Kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy w sprawie występują nowe okoliczności niezagospodarowania nieruchomości, nieznane organowi w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...]r. nr [...],

- art. 7 Kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie sprawy,

- art. 77 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nadto brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącą lub odniesienia się w sposób niepełny,

- art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego skutkującą błędnym uznaniem zaistnienia przesłanek umorzenia postępowania oraz

- art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na przyjęciu, że wykorzystanie nieruchomości na cele inne niż określone w decyzji wywłaszczeniowej stanowi podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości.

Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej Kpa (tekst jednolity – Dz. U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm.), art. 9a, 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - (tekst jednolity - Dz. U. z 2016 poz. 2147 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazał, że działkę nr [...] wraz z działką nr [...] podzielono w 1990r. na działki nr [...]. Druga z tych działek podzielona została później na działki nr [...]. W wyniku scalenia gruntów w 2000r. działka nr [...] weszła w skład części działek nr [...]. Z dokonanego w 2006r. podziału działki nr [...] powstała m.in. działka nr [...], która uległa dalszemu podziałowi w 2008r. m.in. na działki nr [...], stanowiące części dawnej działki nr [...]. Jednocześnie z przedłożonych akt wynika, że sprawa o zwrot nieruchomości była już przedmiotem rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta D. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który decyzją z dnia [...]r. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a Wojewoda Śląski - po rozpatrzeniu odwołania K. G., M. S. i S. G. - ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda stwierdził, że nie zaszła przesłanka zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, bowiem ustalono jej położenie w centralnej części osiedla mieszkaniowego. W części oznaczonej wówczas działką nr [...] stanowiła teren ogrodzony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dawniej teren przedszkola), znajdował się tam piętrowy budynek i rosły drzewa. W dalszej części oznaczonej wówczas działką nr [...] wywłaszczony grunt stanowił ogrodzony teren Szkoły Podstawowej nr 29 z zieleńcem i boiskiem sportowym, a na terenie oznaczonym działką nr [...] znajdował się zielony skwer i plac zabaw dla dzieci. W tej sytuacji, w ocenie Wojewody, Prezydent Miasta T. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej winien był odmówić wszczęcia postępowania. Ponieważ jednak brak jest podstaw do rozpoznania żądania wnioskodawczyni oraz mając na uwadze ekonomikę i szybkość postępowania Wojewoda uznał za zasadne utrzymać zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania w mocy. Nie jest to bowiem błąd skutkujący koniecznością uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że wykorzystanie nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi podstawy do zwrotu nieruchomości. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7, art. 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że postępowanie zakończone w 2000r. uzasadnia umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w treści skargi, dodatkowo wskazując, że po wydaniu decyzji w 2000r. zaszły nowe okoliczności polegające na podziale i scaleniu działek. Nadto wskazał, że organ I instancji przyjmując, iż sprawa została już rozstrzygnięta, powinien był odmówić wszczęcia postępowania a nie wydać decyzję o jej umorzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu wykazała, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, nie naruszają bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

W sprawie nie do podważenia pozostaje fakt, że kwestia zwrotu działek nr [...] oraz części działek o nr [...] była już wcześniej rozpatrywana. Z wnioskiem o zwrot tych działek wystąpili K. G., S. G. i M. S. w dniu 07 lutego 2000 r., przy czym wówczas działki te oznaczone były nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta D. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości stwierdzając, że teren został wykorzystany zgodnie z decyzją wywłaszczeniową. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r..

W tych okolicznościach decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. jest niewątpliwie decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 Kpa sankcjonującego ogólną zasadę – trwałości decyzji administracyjnych. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, iż zgodnie z tą zasadą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych.

W przedmiotowej sprawie, strona skarżąca wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2016r., ponownie zwróciła się z prośbą o wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w D. oznaczonej nr [...]. Uwzględniając powyższe uznać trzeba, że decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. dotyczyła zatem sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Wydanie zatem w tej samej sprawie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty, naruszałoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wydanie w zaistniałej sytuacji merytorycznej decyzji, spowodowałoby iż byłaby ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Stąd też organ zasadnie uznając, iż postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 Kpa wydał decyzję o jego umorzeniu. Dopóki bowiem orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe, nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawego w trybie prawem przewidzianym (w ramach którego weryfikować można m.in. poprawność formy rozstrzygnięcia kończącego postępowanie oraz zarzuty będące pochodną tej kwestii) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką bezprzedmiotowością, gdyż sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, przy dokładnej analizie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określonych w art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z kolei wniosek z dnia 29 kwietnia 2016r. jest ponownym wnioskiem o zwrot tej samej nieruchomości, a nie żądaniem wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej czy jej zmiany w trybie art. 154 czy też art. 155 Kpa.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi nie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w pełni należy podzielić stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy, iż w przypadku umorzenia postępowania brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygania, a tym samym do podejmowania czynności mających na celu wyjaśnianie i ustalenie podnoszonych w sprawie okoliczności dotyczących istnienia podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W zakresie dotyczącym pojawienia się nowych okoliczności w związku z podziałem i scaleniem działki nr [...] wskazać należy, że kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości wydanego przez organ rozstrzygnięcia, bowiem organ prawidłowo ustalił, że dawna działka o nr [...], obecnie stanowi część działki nr [...], przy czym w dalszym ciągu wniosek skarżącej dotyczy tej samej nieruchomości, która była już przedmiotem wskazanego wcześniej postępowania.

Sąd nie podziela również stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji Wojewody Śląskiego, a tym samym jako niezasadne uznaje argumenty skarżącej, że organ I instancji winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wprawdzie zarówno odmowa wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 Kpa) jak i umorzenie postępowania (art. 105 § 1 Kpa) są to zbliżone do siebie w skutkach procesowych instytucje (prowadzą odpowiednio do nierozprawienia się merytorycznego z wnioskiem lub niezałatwienie merytorycznego sprawy), których zastosowanie przez organ administracji jest obligatoryjne w razie stwierdzenia przez organ braku któregokolwiek z elementów określających indywidualną sprawę administracyjną załatwianą przed organami administracji publicznej. To jednak zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 Kpa powinno być ograniczone co do zasady do takich sytuacji, w których brak jest możliwości wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, a ustalenie tych okoliczności nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie aktualnej numeracji działek wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, której zwrotu żądała skarżąca. W tym celu zgromadził dokumentację geodezyjną dotyczącą scalenia oraz podziału przedmiotowych działek, a następnie porównał z dokumentacją dotyczącą wniosku o zwrot nieruchomości z 2000r. Dopiero na tej podstawie mógł jednoznacznie ustalić, iż wniosek skarżącej dotyczy tej samej nieruchomości i przyjąć bezprzedmiotowość postępowania, czego następstwem było wydanie prawidłowej decyzji o umorzeniu postępowania.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 z późn. zm. ) oddalił skargę.