Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia A. B. na postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Kierownika Oddziału Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla W. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 13 grudnia 2011r. A. B. zwróciła się do MOPR o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jej mężowi W. B. z tytułu niepełnosprawności za okres od 11 lipca 2011r. do 22 listopada 2011r., to jest za okres od kiedy jej mąż uzyskał wymagany stopień niepełnosprawności do dnia jego śmierci. Organ I instancji na podstawie art. 61 § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na to, że A. B. nie jest stroną postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla zmarłego męża. Rozpoznając zażalenie Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 16 ust. 1 – 4 oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że adresatem decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny jest osoba spełniająca ustawowe przesłanki do ustalenia tego prawa. Zatem w niniejszej sprawie osobą uprawnioną do złożenia wniosku był W. B.. Jego żona byłaby uprawniona pod warunkiem legitymowania się pełnomocnictwem udzielonym przez męża. Skoro wniosek został przez nią złożony dopiero po śmierci męża, nie mogła wykazać się pełnomocnictwem i z tego formalnego powodu złożony przez nią wniosek nie mógł wszcząć postępowania w sprawie. Nadto organ zaznaczył, że osobą uprawnioną do przyznania i pobierania zasiłku pielęgnacyjnego był jedynie W. B.. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem ściśle związanym z osobą uprawnioną, w związku z czym prawo do niego wygasło z chwilą śmierci W. B..

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na to postanowienie A. B. wniosła o jego uchylenia. Wskazała, że w lipcu 2011r., w celu uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego zgłosiła się wraz z mężem na badanie męża do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Badanie zostało przeprowadzone 11 lipca 2011r. i orzeczeniem z dnia [...] został ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Następnego dnia uzyskała informację w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie, że zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany dopiero w momencie ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności, natomiast nie poinformowano jej o konieczności składania wniosku. Od orzeczenia z [...] złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który to Zespół w dniu [...] "przyznał" jej mężowi znaczny stopień niepełnosprawności "z pozostawieniem datowania tego stopnia" od 11 lipca 2011r. Mąż zmarł 22 listopada 2011r.

A. B. zarzuciła, że została błędnie poinformowana, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego i że wypłacenie tego zasiłku wymaga odrębnego wniosku. Gdyby bowiem została poprawnie poinformowana, wówczas wniosek o przyznanie zasiłku zostałby złożony natychmiast po decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a wiec jeszcze za życia męża, z jego podpisem bądź z udzielonym jej przez niego pełnomocnictwem. Na orzeczeniu z dnia 11 listopada 2011r. nie figuruje informacja o konieczności złożenia takiego wniosku. Jej zdaniem podstawą do przyznania i wypłacenia zasiłku jest orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności i samo stanięcie przed Miejskim Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności było równoznaczne ze złożeniem wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. To że nie została zachowana forma wymagana przepisami rozporządzenia Ministra Pracy, Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. wynika z niedbalstwa urzędników Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który podlega pod Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Zdaniem skarżącej złożone przez nią w dniu 8 grudnia 2011r. pismo było tylko przypomnieniem o konieczności wypłaty zasiłku, a nie wnioskiem o jego przyznanie. Nadto podniosła, że skoro zgodnie z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń może nastąpić na wniosek jednego z małżonków, to nie jest konieczne legitymowanie się pełnomocnictwem od małżonka, a poza tym z uwagi na to, że wysokość zasiłku wynosi 144 zł, jego przyznanie jest sprawą mniejszej wagi, w związku z czym stosownie do art. 33 § 4 kpa nie jest konieczne posiadanie specjalnego pełnomocnictwa. Poza tym skoro na odwołaniu od orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności widnieje podpis jej męża oraz jej, należy to traktować jako dorozumiane pełnomocnictwo dla niej w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie jest więc prawdą, że w niniejszej sprawie nie posiada pełnomocnictwa od swojego męża. Zasiłek pielęgnacyjny jest związany z całą rodziną, a nie tylko z konkretnym jej członkiem, bowiem służy rekompensacie wydatków ponoszonych przez rodzinę na utrzymanie osoby posiadającej uprawnienia do otrzymania tego świadczenia. Dlatego też zdaniem skarżącej adresatem decyzji w przedmiocie prawa do tego zasiłku jest także ona.

W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sad Administracyjny ważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006r. , poz. 992 ze zmianami) ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych reguluje przyznawanie różnego rodzaju świadczeń, nie tylko zasiłków pielęgnacyjnych i przytoczony art. 23 ust. 1 dotyczy wszystkich tych świadczeń. Użyte w nim określenie "odpowiednio" oznacza, że legitymację do złożenia konkretnego wniosku ocenia się w zależności od rodzaju świadczenia, którego wniosek dotyczy. Jeśli chodzi o zasiłek pielęgnacyjny legitymowaną do złożenia wniosku o jego przyznanie jest osoba niepełnosprawna. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej (bądź też osobie, która ukończyła 75 lat) . Tak więc wbrew zarzutom skargi, świadczenie to nie jest przyznawane rodzinie, w związku z czym skarżąca samodzielnie nie miała legitymacji do jego złożenia. Wniosek, datowany na 8 grudnia 2011r. wpłynął do organu w dniu 13 grudnia 2011r. W obu tych datach W. B. już nie żył, tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, aby jego żona występując z tym wnioskiem działała jako jego pełnomocnik. Nawet bowiem gdyby wcześniej W. B. udzielił jej pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu o przyznanie tego typu świadczenia, to i tak z chwilą jego śmierci takie pełnomocnictwo by wygasło. Wbrew twierdzeniom skargi nie można także uznać, aby samo wystąpienie do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności było równoznaczne ze złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Pomijając bowiem to, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest zupełnie odrębnym organem, który wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie podlega Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie (jest on powoływany przez Starostę w ramach zadań z zakresu administracji rządowej – art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – tekst jedn. Dz. U. Nr 127 z 2011r. poz. 721 ze zmianami), to zauważyć należy, że z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności mogą występować nie tylko osoby zainteresowane uzyskaniem zasiłku pielęgnacyjnego, ale także innych świadczeń. Już choćby z tego powodu nie można by uznać, że wystąpienie o ustalenie stopnia niepełnosprawności jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Poza tym ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost wskazuje, że ustalenie prawa do świadczeń nią regulowanych jak i ich wypłata następują na wniosek, zaś chociażby z przepisu art. 24 ust. 2a tej samej ustawy wprost wynika, że ustawodawca odróżnia wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Zarzucany w skardze brak poinformowania skarżącej w dniu 11 lipca 2011r. przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, że konieczne jest złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i poprzestanie na udzieleniu informacji, że umiarkowany stopień niepełnosprawności nie uprawnia do uzyskania świadczenia, nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości ustaleń organu, że za życia W. B. taki wniosek (to jest o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego) nie został złożony. Podobnie należy ocenić zarzut, że Wojewódzka Komisja do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w swoim orzeczeniu z dnia 11 listopada 2011r. nie zawarła pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

Reasumując stwierdzić należy, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze, aby przyznać prawo do zasiłku pielęgnacyjnego konieczne jest złożenie oprócz wymaganych dokumentów w postaci orzeczenia o niepełnosprawności, także wniosku o przyznanie tego prawa. Wniosek taki musi być złożony przez osobę niepełnoprawną, ubiegającą się o jego przyznanie. Złożenie, tak jak to mało miejsce w niniejszej sprawie, wniosku przez wdowę po osobie uprawnionej nie mogło doprowadzić do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Dlatego też prawidłowo Kolegium uznało, że zachodzą podstawy do wydania na podstawie art. 61a kpa postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania. W związku z powyższym skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. po. 1270).