Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Łd 161/25 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. A. na bezczynność Komendanta Straży Miejskiej w P. w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Łd 161/25 odmówił A. A. (dalej także jako: skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Komendanta Straży Miejskiej w P. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 15 stycznia 2026 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane w dniu 20 stycznia 2026 r. przez matkę skarżącego, będącą pełnomocnikiem do doręczeń skarżącego.

Pismem z dnia 28 stycznia 2026 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W treści wniosku skarżący podniósł, że do dnia 26 stycznia 2026 r. przebywał w szpitalu, zaś wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała jego matka. Skarżący wskazał, że dopiero w dniu 26 stycznia 2026 r. tj. po opuszczeniu szpitala, zapoznał się z treścią pisma i dopiero po tym terminie mógł dokonać czynności uiszczenia wpisu. Skarżący wskazał, że hospitalizacja była związana z przyjęciem planowym, a przez to uchybienie terminu nie było zawinione przez skarżącego. Do wniosku skarżący załączył potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz skan pierwszej strony karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, z której wynika okres hospitacji skarżącego od dnia 14 stycznia 2026 r. do dnia 26 stycznia 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, odmawiając przywrócenia terminu w niniejszej sprawie wskazał, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu możliwe jest w sytuacji ustalenia, że doszło do uchybienia temu terminowi. Sąd I instancji wyjaśnił, że z uwagi na odebranie wezwania do uiszczenia wpisu dnia 20 stycznia 2026 r. przez pełnomocnika do doręczeń skarżącego, zakreślony siedmiodniowy termin na dokonanie wpisu upłynął w dniu 27 stycznia 2026 r. Sąd I instancji stwierdził, że termin ten upłynął bezskutecznie, gdyż wpis od skargi skarżący uiścił na rachunek bankowy sądu dopiero wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, tj. w dniu 28 stycznia 2026 r.

W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił, że w związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do uiszczenia wpisu istniały podstawy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Oceniając zaś dopuszczalność wniosku Sąd I instancji wskazał, że do dokonania wpisu od skargi oraz do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności doszło 28 stycznia 2026 r., tj. dzień po zakończeniu biegu terminu na uzupełnienie braku fiskalnego skargi, a przez to przed upływem 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia.

Sąd I instancji wyjaśnił, że pomimo dopuszczalności wniosku, doszedł do przekonania, że nie mógł on zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił, że sam skarżący wskazał, że zapoznał się z treścią wezwania do uiszczenia braku fiskalnego w dniu 26 stycznia 2026 r., potwierdzając zarazem opuszczenie placówki leczniczej kopią karty informacyjnej z leczenia szpitalnego. Sąd I instancji zaznaczył, że dzień 27 stycznia 2026 r. był ostatnim dniem, w którym skarżący winien wykonać wezwanie sądowe do uiszczenia wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczą o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Sąd I instancji wskazał, że aby dana przyczyna mogła zostać uznana za wywołującą uchybienie terminu musi ona albo dopiero powstać w czasie biegu terminu na dokonanie danej czynności procesowej albo może powstać przed rozpoczęciem tego biegu, ale musi jeszcze trwać w dacie, gdy ów termin rozpoczyna swój bieg. Tak powstała przyczyna w ocenie Sądu I instancji, aby nie utracić cech właściwych dla przyczyny, która powoduje uchybienie terminu, musi istnieć (trwać) co najmniej do upływu ostatniego dnia terminu właściwego dla dokonania danej czynności w postępowaniu sądowym. Sąd I instancji podkreślił, że przyczyną uchybienia terminu w rozumieniu art. 87 § 1 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi jest tylko taka przyczyna, która pozostaje aktualna w dacie upływu terminu na dokonanie czynności w postępowaniu sądowym, nie zaś taka, która wprawdzie wystąpiła w czasie biegu terminu, ale ustała zanim on upłynął (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2023 r. I FZ 156/23).

Sąd I instancji wyjaśnił, że przyczyna, z którą skarżący wiąże niemożność uiszczenia wpisu w terminie co prawda wystąpiła w czasie biegu terminu, ale ustała zanim ten termin upłynął. W ocenie Sądu I instancji skarżący w ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi wiedział, że kwota wpisu sądowego podlega uiszczeniu do dnia 27 stycznia 2026 r.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie przywołał żadnej okoliczności istniejącej w dniu upływu terminu, która stałaby na przeszkodzie do uiszczenia wpisu w tym dniu, a niewskazanie tego rodzaju przyczyny uchybienia terminu stało na przeszkodzie do przyjęcia, że brak dokonania wpisu przez skarżącego w tym ostatnim dniu mógł być niezawiniony.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącego, który wnosząc o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przywrócenie terminu na dokonanie objętej nim czynności, wskazał, że powodem uchybienia terminowi, poza przywoływaną hospitalizacją, która trwała w trakcie biegu terminu, był ogólny stan zdrowia skarżącego spowodowany przewlekłymi chorobami, które powodują niepełnosprawność skarżącego (orzeczoną w stopniu umiarkowanym, bezterminowo, mającą charakter sprzężony). Skarżący wskazał, że ww. okoliczności uniemożliwiają dokonanie przez niego określonych czynności w terminie, szczególnie gdy jest on krótki lub przerywany innymi zdarzeniami. Ponadto, skarżący podkreślił, że uchybienie terminowi dotyczyło wyłącznie jednego dnia, co dodatkowo wskazuje na fakt, że skarżący nie miał na celu powodowania jakiejkolwiek świadomej czy zawinionej obstrukcji postępowania.

Skarżący w treści zażalenia wskazał, że decyzja odmowna w zakresie przywrócenia terminu w powyższej sprawie skutecznie zamknie mu drogę sądową w zakresie dochodzenia praw obywatelskich, a jednocześnie może doprowadzić do utrwalenia sytuacji, w której organ administracji publicznej nabędzie przekonania, że nie musi wykonywać obowiązków w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie wykazano istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20).

W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminowi do uzupełnienia braków fiskalnych skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Stanowisko Sądu I instancji jest w tym zakresie prawidłowe. Ocena okoliczności, które mogą stanowić przesłankę do przywrócenia terminu, winna być dokonywana w perspektywie istnienia owej okoliczności w dniu upływu terminu. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ewentualna okoliczność realizująca przesłankę do przywrócenia terminu wystąpiła przed rozpoczęciem biegu terminu na uzupełnienie braków fiskalnych skargi, trwała w czasie biegu terminu, jednakże odpadła zanim termin na wniesienie wpisu od skargi skutecznie upłynął. W przedmiotowej sprawie skarżący dowiedział się o treści wezwania sądowego w dniu 26 stycznia 2026 r., a przez to miał wiedzę co do upływu określonego w wezwaniu terminu na usunięcie braków fiskalnych skargi oraz konsekwencji braku uczynienia zadość wezwaniu. Jednak pomimo tej świadomości, a także ustania okoliczności, na którą powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu, nie uzupełnił braków fiskalnych skargi w wyznaczonym do tego terminie.

Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując choroby skarżącego, wskazywane w zażaleniu okoliczności dotyczące ogólnego stanu zdrowia skarżącego wywołanego chorobami przewlekłymi, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, zwłaszcza że nie zostały poparte żadną dokumentacją medyczną, która umożliwiłaby Sądowi rzeczywistą ocenę możliwości psychofizycznych strony do wniesienia wpisu od skargi. Podkreślenia wymaga, że stan chorobowy może być oczywiście podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych i jednocześnie brak jest innych osób, które mogłyby pomóc w dokonaniu czynności procesowej w terminie. Jak już wskazywano, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa

Jedynie na marginesie wskazać w tym miejscu należy, że niezasadne jest twierdzenie skarżącego, jakoby brak przywrócenia terminu skutecznie zamykał skarżącemu drogę sądową celem dochodzenia praw obywatelskich w zakresie dostępu do informacji publicznej, bowiem w sytuacji uznania przez skarżącego, że stan bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej trwa, możliwe jest wniesienie przez niego kolejnej skargi na bezczynność do sądu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że w niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu.

Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.