Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek ( spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty pobranych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia 15 lutego 2012 r. Nr [...] Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2011 r. Nr [...] o odmowie umorzenia S. S. kwoty 12.528,77 zł, będącej częścią kwoty pobranej przez W. S. na podjęcie działalności gospodarczej w roku 2010, obliczonej proporcjonalnie do nieprowadzenia działalności gospodarczej przez W. S. w związku z jego śmiercią, a poręczonych przez S. S.

Decyzja ta została poprzedzona następującymi okolicznościami:

W dniu 19 lutego 2010 r. W. S. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy wniosek o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie w roku 2010 działalności gospodarczej polegającej na układaniu kostki brukowej, prac wykończeniowych w branży budowlanej i usług spawalniczych i wskazał, że wnioskowane środki będą przeznaczone na zakup środków trwałych – maszyn i urządzeń (k. 1 – 5 akt adm.).

W dniu 10 maja 2010 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy zawarł z W. S. umowę Nr [...] o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej przez bezrobotnego. Zgodnie z § 1 tej umowy Powiatowy Urząd Pracy przyznał wnioskodawcy jednorazowo środki z Funduszu Pracy w wysokości 17.000 zł na podjęcie działalności gospodarczej we wnioskowanym zakresie, która to kwota nie podlegałaby zwrotowi w przypadku dotrzymania warunków umowy w ciągu 12 miesięcy, w szczególności w przypadku prowadzenia w tym okresie przez W. S. działalności gospodarczej. Na mocy tej umowy W. S. zobowiązał się m.in. do "nie zbywania bez zgody Powiatowego Urzędu Pracy zakupionych w ramach umowy środków trwałych" w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 pkt h). W umowie przewidziano rodzaj dokumentów potwierdzających prawidłowe wydatkowanie przez beneficjenta przyznanych środków (§ 5) i zasady zwrotu środków (§ 8), a zgodnie z § 9 umowy, zabezpieczenie zwrotu przez wnioskodawcę przyznanych środków wraz z odsetkami ustawowymi stanowiło poręczenie S. S. (k. 17 – 21 akt adm.).

W. S. potwierdził wpływ w dniu 14 maja 2010 r. na jego konto przyznanych środków w kwocie 17.000 zł (k. 25 akt adm.).

W dniu 20 czerwca 2010 r. W. S. przedstawił Powiatowemu Urzędowi Pracy faktury VAT dotyczące rozliczenia jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Z faktury VAT nr [...] z dnia 15 maja 2010 r. wynika, że W. S. zakupił m.in. 1. Pilarkę STIHL [...] 1,3 za kwotę 1.097 zł i 2. Spawarkę [...] za kwotę 1300 zł. Z faktury VAT nr [...] z dnia 10 czerwca 2010 r. wynika, że W. S. zakupił: 1. Młot udarowo – obrotowy [...] – 2 szt. za kwotę 761,28 zł; 2. Wiertarkę udarową [...] – 2 szt. za kwotę 342,58 zł; 3. Wkrętarkę [...] – 2 szt. za kwotę 570,96 zł; 4. Szlifierkę kątową [...] – 2 szt. za kwotę 1.008,70 zł; 5. Zagęszczarkę [...] za kwotę 5.424,12 zł; 6. Wibrator do betonu [...] za kwotę 1.237,08 zł; 7. Betoniarkę [...] za kwotę 2.562 zł; 8. Rusztowanie warszawskie 30 RAM – 1 kpl za kwotę 1.647 zł oraz 9. Wyżynarkę oscylacyjną [...] za kwotę 1.073,60 zł – łącznie za kwotę 14.627,32 zł. Łącznie, według tych dwóch faktur VAT, W. S. w okresie maj – czerwiec 2010 r. zakupił maszyny i urządzenia za kwotę 17.024,32 zł (k. 30 – 33 akt adm.).

W dniu 27 sierpnia 2010 r. W. S. zmarł (akt zgonu – k. 43 akt adm.).

Pismem z dnia 1 lipca 2011 r. Powiatowy Urząd Pracy, w związku z umową poręczenia Nr [...] z dnia 10 maja 2010 r. dotyczącą przyznania W. S. jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej wezwał S. S. do osobistego stawiennictwa w urzędzie w dniu 8 lipca 2011 r.

Pismem z dnia 14 lipca 2011 r. S. S. zwrócił się do Starosty o umorzenie zobowiązania, które poręczył W. S. na rozpoczęcie działalności gospodarczej. S. S. podał, że nie jest w stanie sprostać temu zobowiązaniu, gdyż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej związanej z pożarem, który miał miejsce w dniu 28 sierpnia 2010 r. w jego domu i w wyniku którego stracił dorobek całego życia a jego rodzina została bez dachu nad głową. Podał, że obecnie wraz z najbliższymi – z żoną i czwórką małoletnich dzieci - zamieszkuje u rodziny żony. S. S. podał, że obecnie jest bezrobotny, że jego żona prowadzi sklep odzieżowy, jednak jej dochód ledwie wystarcza im na życie, tym bardziej, że wszystkie możliwe środki przeznaczają na odbudowę domu, która to inwestycja potrwa kilka lat. Do wniosku o umorzenie należności S. S. dołączył kserokopie: zaświadczenia Komisariatu Policji z dnia 6 września 2010 r. o uszkodzeniu konstrukcji budynku przez pożar mający miejsce w dniu 28 sierpnia 2010 r. w K nr [...], w wyniku czego mieszkania nie nadają sie do ponownego zamieszkania; zaświadczenia Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 17 stycznia 2011 r. o pożarze mieszkania zajmowanego przez S. S. z rodziną i ekspertyzy oceny technicznej mieszkań w spalonym domu wraz z fotografiami stanu domu po pożarze (k. 48 – 56 akt adm.).

Pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r., działający z upoważnienia Starosty, Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy wezwał S. S., zgodnie z poręczeniem do umowy Nr [...], do zwrotu przyznanych środków w wysokości proporcjonalnej do okresu nieprowadzenia działalności gospodarczej, tj. 12.528,77 zł (k. 46 akt adm.).

Kolejnym pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy poinformował S. S., że prowadzone są czynności wyjaśniające dotyczące sprawy spadkowej po W. S., któremu przyznane zostały jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej (k. 57 akt adm.).

Pismem z dnia 23 sierpnia 2011 r. Powiatowy Urząd Pracy zwrócił się do Sądu Rejonowego, Wydział Cywilny o udzielenie informacji o osobie, która nabyła spadek po W. S. lub o osobie sprawującej zarząd majątkiem spadkowym. Z treści tego pisma wynika, że Powiatowy Urząd Pracy "powziął czynności zmierzające do ustalenia spadkobierców" W. S. oraz, że jeden z trzech synów W. S. – S. S. dostarczył do urzędu kserokopie protokołów dwóch spraw sądowych o odrzuceniu spadku przez dwóch synów W. S. (k. 61 akt adm.).

Pismem z następnego dnia, tj. z dnia 24 sierpnia 2011 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy zwrócił się do S. S. o udzielenie informacji odnośnie sytuacji rodzinnej i majątkowej zmarłego W. S., "a w szczególności wskazanie składników mogących wchodzić w skład masy spadkowej ze szczególnym uwzględnieniem sprzętu zakupionego za otrzymane środki oraz wskazanie osób mogących być w ich posiadaniu". W piśmie podano, że "zebrane informacje posłużą w celu określenia czy zmarły pozostawił majątek, z którego możliwe jest dochodzić zwrotu należności z tytułu jednorazowych środków".

W odpowiedzi na powyższe pismo z dnia 24 sierpnia 2011 r. S. S. skierował pismo z dnia 30 sierpnia 2011 r., w którym oświadczył, że zmarły pozostawił trzech dorosłych synów, natomiast nie posiada informacji na temat pozostawionego przez zmarłego majątku (k. 68 akt adm.).

W dniu 14 grudnia 2011 r. S. S. złożył na druku Powiatowego Urzędu Pracy informację o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i czworgiem małoletnich dzieci, że mieszkanie zajmowane przez rodzinę, będące własnością żony, uległo zniszczeniu w wyniku pożaru, że utrzymuje się z pracy dorywczej osiągając dochód, nie mający charakteru stałego, w wysokości ok. 1500 zł miesięcznie, z czego ponosi opłaty na prąd wodę i gaz w kwocie 520 -530 zł miesięcznie oraz, że żona ma lekki stopień niepełnosprawności i w związku z tym ponosi koszty w wysokości 100 zł miesięcznie na baterie do aparatów słuchowych (k. 75 – 77 akt adm.).

Powiatowa Rada Zatrudnienia na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2011 r. zaopiniowała negatywnie wniosek S. S. – poręczyciela - o umorzenie kwoty 12.528,77 zł jako części jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej otrzymanych przez W. S. (k. 81 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Starosta odmówił umorzenia kwoty 12.528,77 zł, tj. kwoty pobranych jednorazowo środków proporcjonalnie do nieprowadzenia działalności gospodarczej przez W. S., a poręczonych przez S. S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że zgodnie § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 kwietnia 2009 r. w sprawie dokonywania refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznanych bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej, w przypadku śmierci bezrobotnego w okresie od dnia zawarcia umowy o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej do upływu 12 miesięcy prowadzenia działalności, zwrotu wypłaconych środków dochodzi się w wysokości proporcjonalnej do okresu nieprowadzenia działalności gospodarczej. Organ I instancji ustalił, że zmarły w dniu 27 sierpnia 2010 r. W. S. nie pozostawił majątku, z którego można dochodzić należności. W związku z powyższym Powiatowy Urząd Pracy wezwał poręczyciela – S. S. – do zwrotu przyznanych środków w wysokości proporcjonalnej do okresu nieprowadzenia przez W. S. działalności gospodarczej, tj. kwoty 12.528,77 zł. Odnosząc się do wniosku poręczyciela o umorzenie wymienionej wyżej kwoty organ I instancji podał, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Organ I instancji stwierdził, że na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2011 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia w oparciu o dostarczone dokumenty wyraziła opinię negatywną co do umorzenia. Starosta podał, że przestrzegając zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), a więc podejmując wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przeanalizowano materiał dowodowy i w konsekwencji wykazano, że sytuacja bytowa S. S. jest rzeczywiście bardzo trudna, ale nie zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uzasadniające umorzenie. Ponadto organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 876 Kodeksu cywilnego, poprzez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Starosta wyjaśnił, że poręczenie jest ze swej istoty umową akcesoryjną w stosunku do wierzytelności, którą zabezpiecza. Akcesoryjność wyraża się w tym, że zobowiązanie poręczyciela wynikające z umowy poręczenia zależy od istnienia wierzytelności, którą poręczenie zabezpiecza. Zdaniem organu I instancji, podpisując umowę poręczenia S. S. miał pełną świadomość płynących z tej czynności konsekwencji, albowiem w świetle art. 881 Kodeksu cywilnego poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny.

W odwołaniu S. S. stwierdził, że nie zgadza się z decyzją Starosty, albowiem kryteria umarzania należności przewidują, że umarzanie jest dopuszczalne, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, tj. pozbawiłoby ich możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem odwołującego się, obecna sytuacja bytowa jego rodziny (straty materialne po pożarze mieszkania, brak pracy i stałego dochodu) uzasadnia umorzenie należności.

Decyzją z dnia 15 lutego 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w przypadku śmierci dłużnika dochodzeniu podlega zwrot należności z zabezpieczenia zwrotu środków, w pierwszej kolejności od poręczycieli. Organ II instancji przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i podniósł, że przepis ten stanowi, że starosta może, ale nie musi umorzyć refundację. Na poparcie swojego twierdzenia Wojewoda przytoczył fragmenty wybranych wyroków sądów administracyjnych. Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania ustalono, że S. S. jest osobą pracującą (według jego oświadczenia jest to praca dorywcza, dochód ok. 1500 zł), że żona S. S. nie pracuje i ponosi koszty leczenia w wysokości ok. 100 zł miesięcznie. Na utrzymaniu mają 4 dzieci, a bieżące miesięczne zobowiązania wynoszą ok. 530 zł. Wojewoda wskazał, iż organ I instancji orzekł, że w sytuacji S. S. nie zachodzą przesłanki do umorzenia otrzymanej kwoty pobranych jednorazowo środków proporcjonalnie do nieprowadzenia działalności gospodarczej przez W. S. i - zdaniem organu odwoławczego - decyzja ta jest prawidłowa.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody S. S. podniósł, że jest ona krzywdząca i niesprawiedliwa, gdyż nie uwzględnia trudnej sytuacji jego rodziny. Skarżący podał, że w wyniku pożaru jego rodzina straciła cały dorobek, że aktualnie nie mają dachu nad głową i mieszkają kątem u rodziny żony. Skarżący oświadczył, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, a dochód jego żony ledwie wystarcza im na podstawowe utrzymanie, a chcieliby również odbudować dom. Skarżący podniósł, że zostając poręczycielem W. S. nie został poinformowany o konsekwencjach, jakie mogą nastąpić w przypadku śmierci pobierającego świadczenie. Skarżący stwierdził, że gdyby o tym wiedział, to nigdy nie zostałby żyrantem W. S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, skarga S. S. jest uzasadniona.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że rację mają organy tylko w zakresie podstawy prawnej, którą wskazują jako podstawę wydanych decyzji, jednakże przytaczając nawet treść przepisów mających znaczenie w sprawie – organy wykazują brak zrozumienia ich treści, co powoduje, że nie są w stanie prawidłowo je zastosować do konkretnej sytuacji mającej miejsce w tej sprawie.

Wskazane przez organy przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), a także art. 46 ust. 3 tej ustawy odnoszą się w zasadzie do kwestii zwrotu pobranego świadczenia stanowiąc:

"Art. 9. 1. Do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy: (...)

14) wydawanie decyzji o: (...)

d) (...) umorzeniu części albo całości (...) należności z tytułu (...) przyznanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46, (...);"

"Art. 46. (...)

3. Osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej (...) jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą (...) przez okres krótszy niż 12 miesięcy (...)."

Niewątpliwie więc podstawowym przepisem mającym znaczenie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej jest art. 76 ust. 7 omawianej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi:

"Art. 76. (...) 7. Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty (...) jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne."

Omawiając treść przytoczonego wyżej przepisu Sąd na wstępie podnosi, że nie jest prawdą stwierdzenie organu odwoławczego jakoby ze sformułowania "starosta może" np. umorzyć jednorazowo pobrane środki miało wynikać poprzestanie na stwierdzeniu, że "starosta może, a więc starosta nie musi". Takie rozumowanie organów oznacza, że organ nie rozumie pojęcia "uznania administracyjnego", które w rzeczywistości oznacza sformułowanie "starosta może" i myli je z "dowolnością", którą, co należy podkreślić - organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie.

Uznanie administracyjne wyrażające się w sformułowaniu "organ może", a tym wypadku "starosta może" oznacza obowiązek organu precyzyjnego określenia dlaczego organ orzekł tak, a nie inaczej. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca przyjmując sformułowanie "organ/starosta może" zawsze określa przesłanki, którymi organ jest zobowiązany kierować się przyjmując konkretne rozstrzygnięcie. Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie ustawodawca wskazuje na ściśle określone w art. 76 ust. 7 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy cztery przesłanki, przy czym wystąpienie tylko jednej z nich starostę zobowiązuje, a "nie tylko uprawnia" (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych) do umorzenia należności.

Mając powyższe na względzie Sąd podkreśla, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne powinny ustalić, czy z posiadanych przez organ dokumentów - takich jak faktury VAT - nie wynika wprost, że W. S., a więc osoba, która otrzymała jednorazowo w maju 2010 r. środki w kwocie 17.000 zł - pozostawił w chwili śmierci, w sierpniu 2010 r., majątek w postaci choćby zakupionych za otrzymane środki maszyn i urządzeń, których wartość pokryłaby dochodzone należności. Sąd zwraca uwagę na to, że zakupione w maju i czerwcu 2010 r. maszyny i urządzenia były w okresie gwarancji nawet jeszcze w dniu, w którym organ powziął wiadomość o śmierci W. S. Tymczasem, zdaniem Sądu, organ I instancji jedynie pozorował czynności mające polegać na ustaleniu powyższej przesłanki. Pozorność działań polegała w szczególności na braku ustalenia, gdzie W. S. pozostawił zakupione maszyny i urządzenia pomimo tego, że organ miał wiedzę o miejscu zamieszkania dwóch dorosłych synów W. S., których dowody osobiste – jak wynika z protokołów sądowych znajdujących się na k. 60 akt adm., a dostarczonych do urzędu przez jednego z synów - zostały wydane przez Wójta Gminy, co może oznaczać, ze synowie W. S. mają miejsce zamieszkania na terenie tej gminy. Organ nie poczynił w logiczny sposób żadnych konkretnych działań mających na celu ustalenie miejsca przechowywania tego majątku. W szczególności organ, mając na względzie podawane przez W. S. we wniosku o przyznanie jednorazowo środków miejsce zamieszkania: K 16/3 i zarejestrowane pod tym samym adresem miejsce wykonywania przez niego działalności gospodarczej nie dokonał ustaleń, czy i kto pod tym adresem faktycznie przebywa, czy i kto dysponuje nowo zakupionym sprzętem, nie wezwał dysponującej maszynami i urządzeniami osoby do wydania tego majątku, a w przypadku nie wydania przez nią lub braku takiej osoby organ nie powiadomił organów ścigania o kradzieży lub innym przywłaszczeniu środków – maszyn i urządzeń, którymi organ miał prawo dysponować na podstawie § 3 pkt h umowy Nr [...] o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej przez bezrobotnego.

Opisane powyżej zachowanie organu I instancji wskazuje na niczym nie poparte twierdzenia tego organu zawarte w uzasadnieniu decyzji, jakoby Powiatowy Urząd Pracy zebrał materiał dowodowy, z którego miałoby wynikać, że W. S. "nie pozostawił majątku, z którego można dochodzić należności". Sąd podkreśla, że jednoznacznie przeczą temu faktury VAT znajdujące się w aktach administracyjnych dowodzące zakupu przez W. S. maszyn i urządzeń uznanych firm takich jak [...] czy [...].

Sąd podkreśla także, że opinia powiatowej rady zatrudnienia, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie ma charakteru wiążącego. Brak opinii byłby brakiem formalnym skutkującym nawet tylko z tego względu uchylenie decyzji, nie mniej, co należy podkreślić, opinia negatywna nie ma wpływu na rozstrzygnięcie albowiem ustawodawca nie wskazał na konieczność wyrażenia zgody powiatowej rady zatrudnienia na umorzenie należności, a jedynie wskazał na obowiązek przedstawienia stanowiska tej rady przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności.

Niejako na marginesie Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie wniosek o umorzenie należności złożony przez skarżącego w zasadzie wyprzedził decyzję o ustaleniu wysokości należności podlegających zwrotowi, podobnie jak wyprzedził wezwanie poręczyciela do zwrotu tych należności. Z racji charakteru prawnego poręczenia nie można jednak takiej kolejności uznać za nieprawidłową. Wątpliwości Sądu budzi jednak okoliczność, którą skarżący podnosi, a mianowicie, czy poręczyciel, nie będący prawnikiem, istotnie zdawał sobie sprawę z konsekwencji zawartej umowy poręczenia. Wątpliwości te powstają wobec treści samej umowy poręczenia wskazującej na przepisy art. 876 – 887 Kodeksu Cywilnego bez ich wyjaśnienia, a nawet przytoczenia. W szczególności, co również zarzuca skarżący, brak jest informacji o odpowiedzialności poręczyciela na wypadek śmierci osoby otrzymującej jednorazowo środki. Brak jest także informacji, czy poręczycielowi doręczono odpis podpisanej przez niego "umowy poręczenia", a z § 13 umowy Nr 28/10 podpisanej przez poręczyciela wynika, że nie doręczono tej umowy poręczycielowi - umowa bowiem została sporządzona w trzech egzemplarzach, z których jeden otrzymał wnioskodawca W. S. a dwa pozostały w Powiatowym Urzędzie Pracy. Oznacza to, że skarżący mógł istotnie nie być świadomy swej odpowiedzialności, do czego organy administracyjne, działające na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) nie powinny dopuścić. Organy zobowiązane są bowiem do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) i są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a nawet czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Wątpliwości Sądu co do prawidłowego działania Powiatowego Urzędu Pracy wynikają także z badania sytuacji rodzinnej i materialnej poręczyciela dopiero na etapie jego wniosku o umorzenie, a nie na etapie samego poręczenia. Powoduje to przypuszczenie, że sytuacja materialna i rodzinna poręczyciela była dla organu w zasadzie bez znaczenia na etapie samego poręczenia, co wskazuje na pewną iluzoryczność takiego zabezpieczenia.

Pomijając wskazane wyżej wątpliwości natury ogólnej, które organy powinny wziąć pod uwagę przy wykonywaniu swoich zadań, Sąd zwraca uwagę na potraktowanie przez organy obu instancji w sposób całkowicie dowolny przesłanki zawartej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która to przesłanka zobowiązuje organy jednoznacznego do ustalenia, czy dochodzenie należności mogłoby pozbawić – w tym wypadku poręczyciela – S. S. albo osoby pozostające na jego utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem Sądu, organ w zasadzie nie dokonał żadnych obiektywnych ustaleń w tym zakresie i poprzestał praktycznie na oświadczeniu złożonym na etapie postępowania o umorzenie należności przez samego skarżącego. Jednakże, co Sąd podkreśla, nawet gdyby przyjąć, że ustalenia dokonane przez organy na podstawie złożonych przez zainteresowanego oświadczeń są prawidłowe i istotnie – jak ustaliły to organy – S. S. z pracy dorywczej otrzymuje dochód rzędu 1500 zł miesięcznie i ma na utrzymaniu żonę i czworo małoletnich dzieci, przy czym ponosi stałe opłaty miesięcznie w kwocie 530 zł, a nadto koszty leczenia żony w kwocie 100 zł miesięcznie, to twierdzenie organów – przy przyznaniu, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna – jakoby nie zachodziła przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy do umorzenia należności jest niczym nie poparte, gołosłowne i nielogiczne. Z matematycznego wyliczenia bowiem wynika, że na osobę w rodzinie skarżącego przypada kwota 250 zł miesięcznie, a po opłaceniu stałych miesięcznych opłat (prąd, gaz i woda) i odjęciu od dochodu w wysokości 1500 zł kosztów leczenia żony w wysokości 100 zł miesięcznie pozostaje na utrzymanie 6 – cio osobowej rodziny kwota 870 zł, to jest kwota 145 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Należy zauważyć, że ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) wskazuje na kwotę 361 zł na osobę w rodzinie (w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, obecnie jest to kwota 465 zł na osobę w rodzinie) jako kryterium wymagające interwencji państwa w ramach pomocy społecznej takiej rodzinie. Organy w żaden sposób nie wykazały, że kwota 4,80 zł dziennie na osobę w rodzinie skarżącego S. S. pozwala na przyjęcie, że dochodzenie od niego należności w kwocie 12.528,77 zł (będącej częścią kwoty pobranej przez W. S. na podjęcie działalności gospodarczej) nie pozbawi niezbędnych środków utrzymania skarżącego i pozostających na jego utrzymaniu członków rodziny.

Sąd zaznaczył powyżej, że powyższe wyliczenia są spowodowane jedynie tym, że organy przyjęły, iż dokonały ustalenia sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego w sposób wyżej podany i sytuacja rodzinna i materialna skarżącego pozwala na stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności zgodnie z jego wnioskiem. Nie mniej i w tym zakresie organy nie ustrzegły się błędów, albowiem nie zauważyły, że w chwili dokonywania poręczenia skarżący był zatrudniony jako kierowca w firmie swojej żony K. S., a zatem wyjaśnienia wymaga kwestia istnienia i działania firmy i pozostawania w zatrudnieniu żony skarżącego oraz wielkości ich dochodów. Sąd nie przesądza zasadności umorzenia należności pomimo ewentualnego ustalenia nawet dwukrotnie wyższych dochodów w rodzinie skarżącego, albowiem należy zwrócić uwagę także na to, że w dzień po śmierci W. S., który pobrał z Powiatowego Urzędu Pracy kwotę 17.000 zł na podjęcie działalności gospodarczej, przy poręczeniu S. S., całkowitemu zniszczeniu w wyniku pożaru uległ dom zajmowany przez skarżącego i jego rodzinę. Taka sytuacja może sama w sobie wskazywać na zasadność umorzenia należności, nie mniej należy wyjaśnić, czy cały dom był własnością najbliższej rodziny skarżącego, ile mieszkań w tym domu należało do najbliższej rodziny skarżącego, który podawał jako swój adres nr mieszkania [...] (k. 14 akt adm.) podczas, gdy żona prowadziła firmę pod nr mieszkania [...] (k. 15 akt adm.), czy mieszkania/dom były ubezpieczone i jakie kwoty wypłacono rodzinie skarżącego z tytułu ubezpieczenia. Sąd zauważa, ze organy dysponowały dokumentacją złożoną przez skarżącego, do której w ogóle się nie odniosły, a to jest także niedopuszczalne.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wyjaśnią wskazane wątpliwości i ustalą w sposób jednoznaczny sytuację rodzinną i materialną skarżącego, a po jej ustaleniu wykażą, czy sytuacja ta pozwala na zastosowanie wobec skarżącego art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a jeśli tak, to z jakich względów, a jeśli nie to także z jakich konkretnych względów. Nadto organy omówią każdą z przesłanek zawartych w art. 76 ust. 7 tej ustawy mogącą mieć zastosowanie w stosunku do skarżącego i podadzą, z jakich konkretnie względów przesłanka dana zachodzi lub nie zachodzi w stosunku do skarżącego.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organy administracyjne obu instancji naruszyły wskazane wyżej przepisy oraz przepisy art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a., a zatem Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a orzekł - jak w wyroku.