Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. K. G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej - oddala skargę -

IV SA/Wa 1602/07

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...), którym zawieszono z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek J. G. o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) stwierdzającej, że dwór w S. gmina B. wraz z otaczającym go parkiem o powierzchni (...) ha nie podlegał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister, wskazując na treść art. 64 § 4 i art. 10 § 1 kpa, podniósł, iż z akt sprawy wynika, iż jednym z byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości był W. K. Ponieważ do załączonej dokumentacji nie zostało przedłożone postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K., organ wojewódzki, pismami z dnia 2 marca 2006 r. oraz z dnia 11 kwietnia 2006 r., wezwał wnioskodawcę do przesłania stosownego postanowienia. Wobec tego, iż wnioskodawca nie wykonał wezwania organu, ten postanowieniem z dnia (...) lipca 2006 r. zawiesił postępowanie administracyjne - stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa - i zobowiązał J. G. do wystąpienia w terminie do 15 września 2006 r. do sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po byłym współwłaścicielu nieruchomości. Minister wskazał, iż przeprowadzenie postępowania spadkowego jest niezbędne do ustalenia wszystkich stron postępowania w sprawie z wniosku J. G. Podsumowując Minister podniósł, iż dziedziczenie reguluje prawo cywilne a dokumentem potwierdzającym prawo do spadku jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Ustalenie zaś kręgu spadkobierców należy do sądu powszechnego.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. G.

Skarżący wskazał, iż pisma z dnia 2 marca 2006 r., z dnia 11 kwietnia 2006 oraz postanowienie z dnia (...) lipca 2006 r. nie dotycząc jego osoby ale A. K. Dodał, że nie reprezentuje i nie będzie reprezentował interesów

IV SA/Wa 1602/07

rodziny K., która nigdy w S. nie mieszkała, a jedynie W. K. bywał tam sporadycznie. Nadto skarżący wniósł o uwzględnienie jego roszczenia dotyczącego zwrotu nieruchomości przejętej w trybie przepisów o reformie rolnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Art. 97 § 1 kpa enumeratywnie wymienia sytuacje, w których organ administracji zobowiązany jest zawiesić toczące się postępowanie administracyjne, a więc:

w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 (...),

w razie śmierci przedstawiciela ustawowego,

w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych,

gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

IV SA/Wa 1602/07

Przepis ten enumeratywnie wymienia sytuacje, w których możliwe jest zawieszenie przez organ postępowania. Jednakże niezbędnym warunkiem jest przede wszystkim aby postępowanie, którego zawieszenie ma dotyczyć, było w toku. Postępowanie administracyjne jest uregulowanym prawem procesowym ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Zawieszenie natomiast postępowania jest to taki stan, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy, nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa spoczywa bez biegu i w zasadzie żadne czynności procesowe nie są podejmowane. W okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną, a po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo.

Odnosząc się do treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa podnieść należy, iż kwestią wymagająca wyjaśnienia jest pojęcie "zagadnienia wstępnego". Należy przez to rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (B. Gralczyk, O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, Nauki Humanistyczno - Społeczne, seria I, 1965, nr 38, s. 91-92). Tak sformułowana zasada nakłada na organ obowiązek ustalenia związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. A więc w myśl powołanego przepisu organ administracji zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego (wstępnego) przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe.

W niniejszej sprawie postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa albowiem organ uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. K. stanowi zagadnienie prawne, od rozwiązania którego uzależnione jest rozpoznanie wniosku J. G. o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia

IV SA/Wa 1602/07

Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, stwierdzającej, że dwór w S. gmina B. wraz z otaczającym go parkiem o powierzchni (...) ha nie podlegał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko wyrażone przez organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie.

Trzeba bowiem pamiętać, iż ustawodawca w art. 10 kpa ustanowił zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odpowiednio do tych obowiązków organów administracji publicznej, powołany przepis, jest podstawą do ustalenia praw procesowych strony, tj. prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Kształtuje on zatem prawa strony, czego następstwem prawnym jest to, że strona rozporządza swymi prawami, a zatem w razie odstąpienia przez stronę od ich realizacji nie można z tego tytułu wyprowadzać negatywnych następstw dla strony.

Innymi słowy prowadzone postępowanie administracyjne rządzi się określonymi zasadami wynikającymi z przepisów kpa. Ich naruszenie w toku prowadzonego postępowania skutkować może wadliwością całego postępowania, jeśli uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż zasadę tą przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji (art. 16) co wskazuje na wagę tej zasady.

Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego.

Jak wynika z akt sprawy współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli Ł. . N., J. C. oraz W. K. O ile organy ustaliły następców prawnych po dwóch spadkobierczyniach, o tyle następcy prawni po

IV SA/Wa 1602/07

W. K. pozostają nieznani. W tej sytuacji, organ prawidłowo zawiesił będące w toku postępowania administracyjne. Ustalenie kręgu następców prawnych prawomocnym postanowieniem sądu o nabyciu praw do spadku po W. K., jest istotne z punktu widzenia ustalenia stron postępowania. W przypadku bowiem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, stronami tego postępowania są wszyscy następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości w S. Prowadzenie postępowania bez udziału wszystkim stron postępowania skutkowałoby naruszeniem przez organ przepisów prawa procesowego, w szczególności powołanego wyżej art. 10 kpa.

Jednocześnie wskazać należy, że organ prawidłowo ocenił, że kwestia ustalenia następców prawnych po W. K. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97§1 pkt. 4 kpa. Wyłącznie właściwym, do stwierdzenia powyższej okoliczności jest sąd powszechny.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.