Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Zmiana nazwiska, polegająca na dodaniu jako drugiego jego członu nazwy przedsiębiorstwa /firmy/ prowadzonego przez wnioskodawcę i motywowana dążeniem do ułatwień w działalności gospodarczej, nie jest uzasadniona "ważnymi względami", o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Bronisława S. na decyzję Wojewody (...) z dnia 4 marca 1993 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska.

Bronisław S. ubiega się o zmianę swego nazwiska przez dodanie członu (...), który - jak pisze - jest częścią nazw dwóch jego korporacji i pod którym znany jest "w kraju i na świecie".

Kierownik Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dnia 5 lutego 1993 r. nr SO. 5133/3/93 odmówił uwzględnienia tego wniosku, ponieważ nie zachodzą ważne względy uzasadniające taką zmianę, jak tego wymaga art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/, a ponadto proponowane nazwisko ma obce brzmienie, co jest sprzeczne z art. 10 tej ustawy.

Wojewoda (...) nie uwzględnił odwołania Bronisława S. i utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie swoją decyzją z dnia 4 marca 1993 r. nr SO. III. 5133/6/93. Według ustaleń organu odwoławczego Bronisław S. mieszka na stałe w Polsce, a jego dokumenty wystawione są na nazwisko "S. " Zdaniem organu, właśnie nazwa firmy skarżącego (...) jest określeniem, które w zakresie działalności gospodarczej wyróżnia go spośród innych osób noszących ewentualnie takie samo nazwisko. Dlatego nie występują okoliczności uzasadniające zmianę nazwiska.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bronisław S. utrzymuje, że oczekiwana przez niego zmiana nazwiska odpowiada warunkom ustawy, a przy tym nie jest szkodliwa. W znacznym zaś stopniu ułatwi mu działalność gospodarczą.

Odpowiadając na skargę, organ II instancji zauważa, że wyraz (...) jest nazwą firmy skarżącego, co eliminuje omyłki i dokładnie określa nazwę korporacji. Sam skarżący używa zresztą pieczęci podpisowej o treści (...) Limited, Bronisław S. Wnosi zatem organ o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

(...) Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów administracji publicznej w sprawach zmiany nazwisk są przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/. Według art. 2 tej ustawy wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami /ust. 1/, a takie względy zachodzą w szczególności, gdy wnioskodawca nosi nazwisko ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, o brzmieniu niepolskim, mające formę imienia, a także gdy wnioskodawca pragnie zmienić dotychczasowe nazwisko na takie, którego od wielu lat używa /ust. 2/. Natomiast w myśl art. 3 tej ustawy wniosek nie podlega uwzględnieniu, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że wnioskodawca zabiega o zmianę nazwiska w zamiarze ułatwienia sobie działalności przestępczej albo uchylenia się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej /ust. 1/, bądź wówczas, gdy ubiega się o zmianę nazwiska na nazwisko historyczne, wsławione na polu kultury lub nauki, działalności politycznej, społecznej lub wojskowej, chyba że ma członków rodziny o tym nazwisku lub jest pod nim powszechnie znany /ust. 2/.

Na tle przedstawionych regulacji prawnych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono "związany" charakter decyzji organów administracji publicznej, które są zobowiązane do pozytywnego załatwienia wniosków - także o zmianę nazwiska na dwuczłonowe - w razie stwierdzenia "ważnych względów", o których mowa w art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy. Przy ocenie jednak zasadności wniosku niedopuszczalne jest sprowadzanie nazwiska do funkcji ewidencyjnej, w oderwaniu od więzi rodowych, honoru i systemu wartości /wyrok z dnia 21 czerwca 1982 r., ONSA 1982 Nr 1 poz. 57/.

(...) Ze względu na istotne funkcje, jakie pełni nazwisko w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych, oraz na znaczenie trwałości nazwiska w prawidłowej realizacji tych funkcji, przemawiające za zmianą nazwiska "ważne względy", o których mowa w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny.

Skarżący domaga się zmiany nazwiska na dwuczłonowe przez dodanie do dotychczasowego nazwiska drugiego członu (...), będącego głównym składnikiem nazw przedsiębiorstw stanowiących jego własność, a "ważnym względem" uzasadniającym taką zmianę ma być - zdaniem skarżącego - ułatwienie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oczekiwany przez skarżącego rezultat, to jest ułatwienie prowadzenia interesów, wielu przedsiębiorców uzyskuje w znacznie prostszy i bardziej racjonalny sposób, nadając firmie nazwę pochodzącą od własnego rodowego nazwiska. Niezliczone przykłady świadczą o skuteczności i trwałości takich rozwiązań (...). W sytuacji gdy zakładanie nowych firm i nadawanie im dowolnych nazw cechuje wielka łatwość, dopuszczenie do swobodnej zmiany nazwisk właścicieli śladem zmian nazw ich firm pozostawałoby w niezgodzie z koniecznością zapewnienia pewnego elementarnego poziomu trwałości nazwisk jako niezbędnego składnika szerszego porządku prawnego i społecznego.

W ocenie składu sądzącego, podzielającego zastrzeżenia organów orzekających w postępowaniu administracyjnym, zmiana nazwiska, polegająca na dodaniu jako drugiego jego członu nazwy przedsiębiorstwa /firmy/ prowadzonego przez wnioskodawcę i motywowana dążeniem do ułatwień w działalności gospodarczej, nie jest uzasadniona "ważnymi względami", o których mowa w art. 2 ust. 1 powyższej ustawy.

(...) Taka ocena prawna wydanych w sprawie decyzji administracyjnych przesądza o treści wyroku. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skarga Bronisława S. podlegała oddaleniu w myśl art. 207 par. 5 Kpa.