Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rzecznika Praw Dziecka na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt II SO/Wa 44/25 w sprawie z wniosku M. M. o wymierzenie Rzecznikowi Praw Dziecka grzywny za nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w punkcie 1 postanowienia z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt II SO/Wa 44/25 wymierzył Rzecznikowi Praw Dziecka (dalej także jako: organ) grzywnę w wysokości 500 złotych za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi M. M. (dalej także jako: skarżący) z dnia 10 kwietnia 2025 r. na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, a w punkcie 2 postanowienia zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy o sygn. II SAB/Wa 748/25, pod którą zarejestrowana została skarga skarżącego z dnia 10 kwietnia 2025 r. na bezczynność Rzecznika Praw Dziecka w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej wynika, że organ w dniu 31 lipca 2025 r. przekazał do Sądu drogą elektroniczną (e-PUAP) skan skargi wraz z odpowiedzią na skargę opatrzoną datą 23 maja 2025 r. (podpisana w dniu 22 maja 2025 r. - data podpisu elektronicznego pod pismem stanowiącym odpowiedź organu na skargę). Zarządzeniem Sądu z dnia 1 sierpnia 2025 r., II KO/Wa 221/25 wezwano organ do nadesłania oryginału skargi z dnia 10 kwietnia 2025 r. wraz z kopertą nadawczą oraz wszelkimi załącznikami w terminie 7 dni. Organ przy piśmie z dnia 14 sierpnia 2025 r. (data wpływu do Sądu 19 sierpnia 2025 r.) odpowiedział na wezwanie Sądu jednakże w dalszym ciągu oryginału skargi nie nadesłał (na oryginale skargi znajduje się prezentata organu dokumentująca wpływ skargi do Biura Rzecznika Praw Dziecka; organ nadesłał jedynie odpis skargi).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę na to, że organ nie wyjaśnił, dlaczego odpowiedź na skargę, opatrzona datą 23 maja 2025 r., a podpisana 22 maja 2025 r., została przesłana do Sądu wraz ze skanem skargi dopiero w dniu 31 lipca 2025 r. Ponadto, Sąd I instancji podkreślił, że mimo wezwania Sądu, organ nadal nie nadesłał oryginału skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że wymierzając grzywnę, miał na uwadze przede wszystkim okoliczności wynikające z zarejestrowanej pod sygnaturą II SAB/Wa 748/25 sprawy oraz brak odpowiedzi organu na wniosek o wymierzenie grzywny, mimo prawidłowego doręczenia. Wymierzenie grzywny w kwocie 500 zł jest, zdaniem Sądu I instancji, adekwatne do uchybienia, jakiego organ dopuścił się, nie przekazując skargi wraz z odpowiedzią na skargę, jak i aktami sprawy w ustawowym terminie, a nadto spełni rolę prewencyjną.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia organu, w którym organ zarzucając Sądowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie opisanym w uzasadnieniu niniejszego zażalenia oraz naruszenie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny, a ponadto o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów:

1. zarządzenie nr 63/2024 Rzecznika Praw Dziecka z dnia 1 lipca 2024 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Zespołu Prawnego;

2. informacji Naczelnika Wydziału Zarządzania Dokumentacją w Biurze Rzecznika Praw Dziecka,

celem wykazania prawdziwości twierdzeń przedstawionych w poniższym uzasadnieniu.

W uzasadnieniu zażalenia organ podniósł, że zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od otrzymania skargi, a zatem termin ten upłynął w omawianej sprawie w dniu 29 kwietnia 2025 r. Natomiast organ już w dniu 31 lipca 2025 r. przekazał do Sądu drogą elektroniczną skan skargi skarżącego, a zatem przekazanie skargi nastąpiło jedynie z niewielkim opóźnieniem i wynikało wyłącznie z obiektywnych okoliczności. Organ podkreślił bowiem, że w 2025 roku utrzymywał się ogromny wpływ do Biura Rzecznika Praw Dziecka, który zwiększył się lawinowo w 2023 roku, tj. po objęciu funkcji przez nowego Rzecznika Praw Dziecka. Organ wskazał, odnosząc się do poszczególnych miesięcy, że wpływ ten wynosił: w styczniu – 5609 spraw, w lutym – 5594, w marcu – 6357, w kwietniu – 5919, w maju- 6417, w czerwcu – 7211, w lipcu – 7065, w sierpniu – 5842, we wrześniu – 6441.

Organ podkreślił, że naruszenie, które miało miejsce w niniejszej sprawie w żadnym wypadku nie miało charakteru celowego, o czym świadczy właśnie przywołany ogromny wpływ spraw do Biura Rzecznika Praw Dziecka, jak i sama treść żądania skarżącego, bowiem we wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżący żądał udostępnienia informacji publicznej, która w dacie złożenia wniosku częściowo znajdowała się już na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Rzecznika Praw Dziecka, a częściowo nie dotyczyła dostępu do informacji publicznej.

Organ podniósł, że Sąd I instancji oceniając działanie organu nie wziął ww. faktów pod uwagę, nie dokonał analizy na czym de facto polegało naruszenie, jakiego dopuścił się organ, jakiego stopnia to było naruszenie i czy miało charakter rażący.

Co więcej, organ dodał, że niewielkie opóźnienie w przekazaniu skargi do Sądu nie spowodowało żadnych negatywnych konsekwencji ani dla postępowania sądowoadministracyjnego, ani dla samego skarżącego. Organ nie zgodził się również z tym, że mimo wezwania Sądu, nadal nie nadesłał oryginału skargi.

W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez wnioskodawcę wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328).

Regulację szczególną w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a więc przepis ten skraca termin, w jakim organ zobligowany jest do przesłania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. W sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej "organem, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi" jest adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są jednak wyjątki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ustawa pozostawia zatem uznaniu Sądu zarówno zasadność, jak i wysokość wymierzenia grzywny (zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.).

Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że wymierzenie organowi grzywny było uzasadnione, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę wziął pod uwagę okres opóźnienia organu w przekazaniu skargi, a także to czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ obowiązek ten – skutecznie - wypełnił. Sąd I instancji nie mógł przy tym uwzględnić argumentacji organu w tym zakresie, bowiem mimo że w dniu 21 sierpnia 2025 r. Rzecznikowi Praw Dziecka doręczono odpis wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny, nie przedstawił on żadnych wyjaśnień ani nie wskazał powodów niedotrzymania terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p.

W związku z tym uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco wskazał powody podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie przy tym ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., a wymierzenie grzywny w wysokości 500 złotych nie mogło w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on zostać uwzględniony, gdyż zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., a niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest żadnym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a.

Natomiast w odniesieniu do wniosku dowodowego sformułowanego przez organ w zażaleniu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił ww. wniosek dowodowy.