Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej skargę oddala

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3, art. 54, art. 55, art. 59, art. 106, art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, zezwolił na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...] Prezydent Miasta - skierował W. B. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż ze względu na stan zdrowia W. B. nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym oraz nie jest możliwe zapewnienie jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W związku z powyższym, zgodnie z art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i postanowieniem sądu z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] z uwagi na stan zdrowia skarżąca została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik skarżącej, który podniósł, że skarżąca ma zobowiązania finansowe wobec Banku [...] i [...] Banku. Zobowiązania te muszą być spłacane, więc w chwili obecnej skarżąca nie posiada pieniędzy na opłacenie pobytu w domu pomocy społecznej. Dodatkowo podniósł, że umieszczanie skarżącej w domu pomocy społecznej jest równoznaczne z konfiskatą jej mieszkania, zaocznym wymeldowaniem jej syna z mieszkania i licytacją komorniczą z tytułu zadłużeń bankowych.

Decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołało treść art. 54 ustawy o pomocy społecznej i wskazało, że W. B. korzysta z pomocy MOPS od 1991 r., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca od 1998 r nie mieszka z mężem M. B., jednak utrzymuje z nim regularny kontakt, m.in. mąż wspiera ją w prowadzeniu spraw formalnych. Syn skarżącej pracuje w Norwegii. W. B. jest rencistką i pobiera rentę w wysokości 886,92 zł., posiada I grupę inwalidzką, cierpi na schizofrenię rezydualną i w związku z tym była wielokrotnie hospitalizowana. W okresach pobytu w mieszkaniu skarżąca nie potrafi sobie poradzić z podstawowymi czynnościami codziennymi, jednak nie wyraża zgody na pomoc w postaci usług opiekuńczych. Z akt wynika, że jest osobą zaniedbaną. W związku ze złym stanem zdrowia oraz potrzebą całodobowej opieki nad skarżącą pełnomocnik Szpitala wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego o przyjęcie skarżącej do domu pomocy społecznej bez konieczności wyrażania przez nią na to zgody. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. zezwolił na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

Organ odwoławczy podkreślił także, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności do domu pomocy społecznej kierowane są osoby z postanowieniem sądu o umieszczeniu bez wyrażenia zgody oraz osoby samotne, u których usługi opiekuńcze są niewystarczające. W dalszej części uzasadnienia organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 264/12, oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn.. akt II SA/Łd 987/12.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie pełnomocnik W. B., kwestionuje zasadność prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zezwolenia na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 - dalej jako "P.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do dyspozycji art. 54 ust. 4 powołanej ustawy, w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora.

W zakresie kierowania do domu pomocy społecznej uprawnienia organów pomocy społecznej oraz konkretne uprawnienia sądu określa ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2011r. Nr.231 poz.1375). Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy jeżeli osoba chora nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby, z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej, bez jej zgody. W myśl. Art. 39 ust. 2 powołanej ustawy z wnioskiem takim może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a mianowicie skarżąca, która nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, nie wyraża zgody na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Taka zaś okoliczność stanowiła dla szpitala podstawę do zawiadomienia o tym fakcie sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania. Sąd opiekuńczy w określonych przypadkach może orzec o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej niezależnie od jej woli.

Bezspornym jest, że na wniosek kierownika Szpitala Specjalistycznego, Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] orzekł o przyjęciu W. B. do domu pomocy społecznej – mimo braku jej zgody. Postanowienie to jest prawomocne.

Zgodnie natomiast z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Trafne jest zatem stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

Należy także podkreślić, że skierowanie nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 54 ust. 2 ustawy, osobę o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu, z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia.

Ze zgromadzonego z sprawie materiału dowodowego wynika, że W. B. cierpi na schizofrenię rezydualną i była wielokrotnie hospitalizowana. Skarżąca nie ma świadomości własnej choroby i z chwilą opuszczenia szpitala zaprzestaje farmakoterapii. Próby objęcia jej pomocą w formie usług opiekuńczych nie przyniosły rezultatu z uwagi na fakt, że skarżąca nie wpuszcza opiekunek do mieszkania.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości konieczność skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej w przeznaczonych dla osób przewlekle chorych psychicznie.

Brak woli skarżącej do przebywania w domu pomocy społecznej nie może stanowić podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia przez organ, gdyż powyżej powołane przepisy zezwalają w określonych wypadkach na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wbrew jej woli, a taka sytuacja ma miejsce w konkretnym przypadku.

Podobnie podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia nie mogą stanowić twierdzenia pełnomocnika skarżącej o jej zadłużeniu wobec banków i braku środków na pokrycie kosztów pobytu skarżącej w domu pomocy społecznej oraz kwestionowanie zasadności prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego o umieszczeniu W. B. w domu pomocy społecznej bez jej zgody.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.