Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Prezydenta O., po rozpatrzeniu wniosku K. M. (obecnie K. D.), przyznał zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup bielizny osobistej, środków higienicznych i środków czystości na miesiąc lipiec 2012 roku w kwocie 60 złotych. Przedmiotowa decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozstrzygnięciem z dnia "[...]" uprzednio wydanej decyzji organu pierwszej instancji z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej pomocy bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy, jeżeli zostało spełnione kryterium dochodowe, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. W toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego ustalono, ze wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do dnia 30 kwietnia 2015 r., bez prawa do świadczeń z ZUS. Nie posiada własnego mieszkania i obecnie przebywa w hotelu "C.", za który to pobyt opłatę ponosi w całości Ośrodek. Dochód wnioskodawcy stanowi zasiłek stały w kwocie 178,83 zł oraz środki pieniężne uzyskane z depozytu Zakładu Karnego w kwocie 298,17 zł. Ponadto wnioskodawca jest systematycznie wspierany pomocą finansową w formie zasiłków celowych. Jak wskazano w lipcu 2012r. wnioskodawcy przyznano pomoc finansową w formie zasiłku celowego na opłatę za pobyt w hotelu "C." w kwocie 960 zł oraz na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 50 zł. Podkreślono, iż pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, pomagać im w przezwyciężeniu ich trudności, jednakże jej rolą nie jest pełne zaspokojenie wszystkich potrzeb i spełnienie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Wskazano przy tym, iż Ośrodek działa w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak określonych granicach musi realizować swoje ustawowe cele, zaś zasiłek celowy nie jest świadczeniem, które może być traktowane jako należne w sposób stały i systematyczny. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie organ dokonał oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, dostosowując jednocześnie wielkość udzielonej pomocy do posiadanych środków finansowych oraz liczby osób i rodzin pozostających w kręgu zainteresowania Ośrodka. Wskazano przy tym, iż w miesiącu czerwcu 2012r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 143 498,01 zł, obejmując pomocą 1018 osób, zaś średnia wysokość zasiłku wynosiła 140,96 zł. Natomiast w miesiącu lipcu 2012r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 163 248,27 zł, przy czym pomocą objęto 1079 osób, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 151,30 zł. Jednocześnie podano, iż wnioskodawcy w lipcu 2012r. udzielono pomocy w formie zasiłków celowych na łączną kwotę 1020 zł. Dodano przy tym, iż wnioskodawcy wielokrotnie proponowano wydanie skierowania do magazynu odzieżowego Ośrodka, jednak nie skorzystał on z takiej formy pomocy.

K. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, iż przyznana pomoc jest zbyt niska, bowiem ceny środków czystości i higienicznych są wyższe niż otrzymane świadczenie.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, zaś decyzja o wysokości przyznanej pomocy jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to przyznanie organowi możliwości dokonania wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie. Organ nie jest więc związany co do wysokości przyznanego świadczenia. Jednocześnie wskazano, iż w myśl obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby wnioskującej mogą być uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwościom pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji dostatecznie wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, nie przekraczając jednocześnie granic uznania administracyjnego. Podkreślono przy tym, iż o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby odwołującego, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób objętych pomocą. Zaznaczono, iż pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich pożądanej. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K. D. Skarżący podniósł, iż nie zgadza się z wydaną decyzją, gdyż jest ona dla niego krzywdząca i domaga się wyższego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, iż w ocenie organu odwoławczego organ pomocy społecznej, w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły o treści podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

W myśl art. 39 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Należy podkreślić, iż przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel bytowy. Sformułowanie "może być przyznany" wskazuje na to, że zasiłek ten nie ma charakteru obligatoryjnego, a jego przyznanie pozostawione jest uznaniu organu, przy czym orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy ( art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 tej ustawy). Wydanie decyzji winno być zatem poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydaniu rozstrzygnięcia organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a motywy podjętego orzeczenia winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniu. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż w rozpoznawanej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy społecznej sporządził wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, bowiem jest bezrobotnym, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do dnia 30 kwietnia 2015r., a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Mając zatem na uwadze zarówno sytuację materialną skarżącego, jak również uwzględniając własne możliwości finansowe oraz konieczność zaspokojenia potrzeb także innych osób i rodzin występujących o przyznanie pomocy organ udzielił skarżącemu wsparcia w postaci przyznania zasiłku celowego na zakup bielizny osobistej, środków higienicznych i środków czystości na miesiąc lipiec 2012 r. w kwocie 60 zł.

Nie budzi wątpliwości, iż zakup bielizny osobistej, środków higienicznych oraz środków czystości, na realizację których skarżący wnioskował do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego, stanowi niezbędną potrzebę bytową. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jednocześnie organ pomocy wykazał, że przyznał takie świadczenie, jakiego był w stanie udzielić z uwagi na środki, jakimi dysponował. Z zestawienia posiadanych środków finansowych oraz liczby osób i rodzin oczekujących na wsparcie przedstawionych w decyzji organu I instancji wynika, że w miesiącu czerwcu 2012 r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 143 498,01 zł, obejmując pomocą 1018 osób, co stanowi średnią wysokość zasiłku w wysokości 140,96 zł. Natomiast w miesiącu lipcu 2012 r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 163 248,27 zł i objęto nią 1079 osób, zaś średnia wysokość zasiłku wynosiła 151,30 zł. Ponadto z informacji tej wynika, że organ musiał posiadane środki rozdysponowywać w sposób oszczędny tak, aby pomocą objąć jak największą liczbę rodzin i osób oczekujących takiego wsparcia.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż udzielona pomoc jest zbyt mała, należy wskazać, że nie jest to jedyna pomoc jaką otrzymuje z organu pomocy społecznej, gdyż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący co miesiąc jest obejmowany różnego rodzaju pomocą na zgłaszane potrzeby, w miarę posiadanych przez organ środków finansowych, m.in. w postaci zasiłku celowego na sfinansowanie pobytu w hotelu "C." w wysokości 960 zł, czy też na zakup posiłku lub żywności z programu ""Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Jak wskazano w lipcu 2012r. skarżącemu udzielono pomocy w formie zasiłków celowych na łączną kwotę 1020 zł. Trudno jednak oczekiwać, iż świadczenia z pomocy społecznej staną się stałą i systematyczną formą wspomagania zainteresowanego w wysokości świadczeń przez niego oczekiwanych, gdyż pomoc społeczna realizowana w formie zasiłku celowego ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, nie jest natomiast świadczeniem stałym.

Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego w większym rozmiarze to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Stanowisko takie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 lutego 2006r. (sygn. akt I SA/Wa 1825/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i skład orzekający w tej sprawie w pełni je podziela. Podobnie spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi, a przeciwnie – zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2012r., sygn. akt II SA/Po 393/12, LEX nr 1222393). Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego.

Należy również zauważyć, iż osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może być przyznana (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1910/07, LEX nr 569575, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2008r., sygn. akt I OSK 1511/07, LEX nr 489093, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2008r., sygn. akt I OSK 840/07, LEX nr 489090). Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżący regularnie otrzymuje pomoc w postaci świadczeń pieniężnych w różnych wysokościach na różne cele. Nie może jednak oczekiwać, iż organ pomocy społecznej będzie zaspokajać wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie w sposób ciągły.

Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, uznając iż organ I instancji w dysponowaniu środkami na realizację zasiłków celowych musi uwzględniać nie tylko interes skarżącego, który zresztą na bieżąco jest uwzględniany, ale także inne osoby oczekujące wsparcia a znajdujące się także w trudnej sytuacji materialnej i życiowej.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.