Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.M. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...]jako organ właściwy w sprawie.

Prezydent Miasta [...]wnioskiem z dnia 9 marca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...]a Prezydentem Miasta [...]w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.M. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż z wywiadu środowiskowego z dnia 16 lutego 2017 r. wynika, że G.M. ponad 9 lat przebywa na terenie Miasta [...]. Obecnie zamieszkuje i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe w murowanej altanie przy ul. [...]. Jednoznacznie deklaruje, iż ma zamiar pozostania we [...]i że z [...]wiąże swoją dalszą aktywność życiową.

Następnie wnioskodawca podkreślił, że [...]jest miejscowością, w której G.M. przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jego miejscem przebywania jest nieprzerwanie od wielu lat [...], zgodnie z jego wyborem. W ocenie organu, nie ma znaczenia fakt, iż obecnie przebywa w opuszczonym budynku bez mediów. Miejscem zamieszkania osoby, zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego, jest miejscowość, gdzie osoba ta przebywa, a nie konkretny adres. Zdaniem organu, właściwym w sprawie jest organ właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania, tj. Prezydent Miasta [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Prezydent Miasta [...]podkreślił, że G.M. jest bezspornie osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Świadczy o tym zajmowanie przez niego altany, która nie jest lokalem mieszkalnym, jak również brak zameldowania na pobyt stały. Skoro więc G.M. nie posiada miejsca zamieszkania na terenie [...], a ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały była [...], to Prezydent tego miasta będzie co do zasady właściwy do udzielenia dalszej pomocy, jak również zwrotu wydatków poniesionych przez Miasto [...], które przyznało już świadczenia klientowi w miejscu jego pobytu. Ponadto Prezydent Miasta [...]wskazałm że w okolicznościach niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga bowiem fakt, że G.M. zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej okresowo. We wniosku wskazał, że chciałby ją przeznaczyć na żywność, środki czystości, higieny osobistej oraz na zakup biletów komunikacji miejskiej. Decyzjami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...]z dnia 9 marca 2017 r. w trybie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej G.M. przyznano najpotrzebniejszą pomoc w postaci zasiłków celowych w kwocie 200,00 zł z przeznaczeniem na zakup żywności oraz w kwocie 150,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu środków czystości, obuwia i odzieży. O przyznaniu klientowi innych świadczeń winien rozstrzygnąć zatem wnioskodawca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...]jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku G.M. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że ostatnim miejscem zameldowania G.M. na pobyt stały była [...], ul. [...]. Obecnie zainteresowany przebywa w murowanej altanie przy ul. [...]we [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, altana, w której mieszka zainteresowany nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Pobyt w takich miejscach nie może być traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Na gruncie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że altana ta nie posiada ujęcia wody, prądu i gazu, czy sanitariatów. Jeżeli zatem lokal ten nie spełnia podstawowych funkcji, umożliwiających zamieszkiwanie w nim osób przez cały rok, to brak jest podstaw do przyjęcia, że pomieszczenie zajmowane przez wnioskodawcę może być uznane za lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że skoro G.M. nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, to w świetle art. 6 pkt 8 ustawy, należy go uznać za osobę bezdomną.

W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro miejscem zameldowania G.M. na pobyt stały była miejscowość [...], to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...]. Fakt dokonywania określonych świadczeń w sytuacjach nagłych (art. 101 ust. 3 ustawy) przez MOPS we Wrocławiu nie wpływa zmieniająco na określenie organu właściwego w sprawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.