Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. o unieważnienie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w Ł. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej oraz o odszkodowanie i zadośćuczynienie postanawia: odrzucić skargę

W dniu 2 kwietnia 2009r. A. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi skargę o unieważnienie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w Ł. z 1982r. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej oraz o zasądzenie odszkodowania w wysokości 220 000zł. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż po 13 grudnia 1981r. był on internowany. W czasie internowania funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa składali wizytę żonie proponując emigrację. Również w czasie wielokrotnych przesłuchań skarżącego proponowano mu emigrację grożąc, że inaczej jego rodzinę spotkają przykrości i niespodzianki. W wyniku tych gróźb skarżący wraz z rodziną zdecydował się na emigrację co naraziło go na straty finansowe poprzez likwidację mieszkania i jego zasobów. W związku z czym skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy Polski i zasądzenie odszkodowania.

W piśmie procesowym z dnia 5 maja 2009r. A. S. wnosił o przekazanie jego skargi do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie jako organu zwierzchniego w sprawie paszportu lub o zwrot akt na adres dla doręczeń.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wnosił o jej odrzucenie gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu podniesiono, iż wpisy w paszporcie mogą stanowić decyzję jeżeli posiadają takie elementy jak oznaczenie organu administracji, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. Te wszystkie elementy posiadał wpis w paszporcie skarżącego o prawie do jednokrotnego przekroczenia granicy Państwa Polskiego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna jednak nie sąd lecz organ administracji wyższego stopnia. W obecnym stanie prawnym sprawy paszportowe należą do kompetencji wojewody a jego organem zwierzchnim jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. W związku z czym skarga jest niedopuszczalna. Odnośnie żądania zasądzenia odszkodowania to właściwa jest droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Sąd administracyjny nie jest tutaj właściwy. W konkluzji organ administracji wnosił o odrzucenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga A. S. nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Właściwość sądów administracyjnych została określona w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 poz.1270). Zgodnie z treścią art.3 § 1 wymienionej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.3 § 2 cytowanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne

2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty

3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie

4. inne niż określone w pkt.1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej

6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt.5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej

7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego

8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt.1-4

Zgodnie z treścią art.3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sądy administracyjne są właściwe jedynie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w punktach 1-8 artykułu 3 § 2 oraz w artykule 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.

Jak wynika z treści skargi zawiera ona dwa żądania: po pierwsze stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w Ł. z 1982r. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy państwa Polskiego oraz po drugie zasądzenia kwoty 220 000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia.

Jeżeli chodzi o pierwsze żądanie to należy zaznaczyć, iż decyzją administracyjną jest jednostronna czynność prawna (oświadczenie woli) właściwego organu administracji publicznej. Pogląd taki został wyrażony w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz (M.Jaśkowska, A.Wróbel Wydawnictwo Zakamycze 2005r. str.605). O tym czy konkretny akt jest decyzją administracyjną decyduje to czy rozstrzyga on co do istoty indywidualną sprawę należącą do właściwości organów administracji publicznej. Aby uznać akt za decyzję wystarczy przyjąć, że zawiera on minimum niezbędnych elementów takich jak oznaczenie organu administracji, wskazanie adresata takiego aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. Pismo organu administracji charakteryzujące się takimi cechami stanowi decyzję. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 18 października 1985r. w spr. II Cr 320/85 (OSNCP nr 10 z 1986r. poz.158) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 IX 2003r. w spr. 2/03 (ONSA nr 1 z 2004r. poz.5) i wyroku z 20 VII 2001r. w spr. SA 1163/81 (OSPiKA nr 9-10 z 1982r.) a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 28 I 2004r. w spr. III SA 1642/03 (nie publikowany).

Wpisy dokonywane do paszportu mogą stanowić decyzję, jeżeli posiadają wszystkie elementy decyzji. W przypadku wpisu będącego przedmiotem skargi to można uznać, że zawiera on elementy niezbędne do uznania go za decyzję. A. S. w skardze wnosi o stwierdzenie nieważności wpisu do jego paszportu dokonanego w 1982r. powołując się na przepisy art.156 – 158 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art.157 § 1 kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art.156 jest organ wyższego stopnia a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna nie sąd administracyjny lecz organ administracji wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję. Sprawy paszportowe należą obecnie do kompetencji wojewody a więc organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest organem właściwym do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wpisu do paszportu będącego przedmiotem skargi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności takiego wpisu. Sprawa taka nie należy do kognicji sądu administracyjnego.

Kognicji takiej nie podlega także żądanie zasądzenia kwoty 220 000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia. Skarżący może dochodzić swojego żądania na podstawie przepisów prawa cywilnego a właściwa jest tu droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

Reasumując sąd uznał, iż skarga A. S. nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zarówno wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wpisu w paszporcie skarżącego jak też żądanie zasądzenia kwoty 220 000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia nie należą do kognicji sądu administracyjnego. Mając to na uwadze, na podstawie art.58 § 1 pkt.1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd odrzucił skargę A. S.