Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w K. w przedmiocie wydania paszportu p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.

Pismem z dnia [...] r. P. S., działając w imieniu własnym oraz rodziny, złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której zawarł żądanie unieważnienia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w K. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej oraz zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa skarga w dniu [...] r. została przesłana Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K., celem nadania jej dalszego biegu, stosownie do regulacji zawartej w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie ustawy, o czym poinformowano skarżącego.

W dniu [...] r. powyższy organ przekazał Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na nią. Do odpowiedzi załączone zostało pismo skarżącego z dnia

[...] r., złożone przez niego w Komendzie Wojewódzkiej w K., a skierowane do Sądu, w którym zawarto wniosek o przekazanie skargi Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, oceniając, że została ona przedwcześnie złożona do Sądu. Natomiast w odpowiedzi na skargę organ uznał się za niewłaściwy w sprawie, wskazując właściwość w tym zakresie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zarządzeniem z dnia 21 maja 2009 r. Sąd wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez dokładne oznaczenie zaskarżonego aktu pod rygorem jej odrzucenia oraz określenie w czyim imieniu wnosi skargę poprzez podanie imion i nazwisk tych osób, pod rygorem przyjęcia, iż skargę wnosi wyłącznie w imieniu własnym. Wezwanie doręczone w dniu [...] r. na wskazany w skardze adres do doręczeń, pozostało bez odpowiedzi skarżącego.

W nadesłanych przez organ aktach sprawy paszportowej znajduje się kwestionariusz o zezwolenie na wyjazd, w którym widnieje rozstrzygnięcie z dnia

[...] r. Naczelnika Wydziału Paszportów KW MO w K. o wydaniu paszportu stałego z prawem do jednostronnego przekroczenia granicy i okresem ważności 12 miesięcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sąd nie ma podstaw do przekazania sprawy zgodnie z właściwością organowi administracji, przepis art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dopuszcza jedynie przekazanie przez sąd sprawy zgodnie z właściwością innemu sądowi. Z tego względu nie mogło być uwzględnione żądanie skarżącego wyrażone w piśmie z [...] r.

Nie należy również do właściwości Sądu administracyjnego rozstrzyganie o roszczeniach odszkodowawczych. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i w tym zakresie mogą stosować środki przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazane w art. 145-151 tej ustawy. Do środków tych nie należy zasądzanie odszkodowań. Z tych względów skarga w zakresie zgłoszonego żądania zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy.

Odnosząc się do oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie z [...] r. określającego skargę jako "wniesioną przedwcześnie" Sąd zwraca uwagę, że rozpatrzenie tego twierdzenia jako oświadczenia o cofnięciu skargi nie mogło mieć miejsca, albowiem w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest ocenić skuteczność czynności procesowej polegającej na wniesieniu skargi, jedynie bowiem skarga skutecznie wniesiona może zostać cofnięta przez skarżącego.

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonują kontroli aktów wskazanych w tym przepisie, jak również orzekają w sprawach bezczynności organów administracji w określonym ustawą zakresie. Oceniając skuteczność wniesionej skargi Sąd zobligowany jest w pierwszej kolejności rozważyć, czy zaskarżony akt podlega kognicji sądu a skarga została wniesiona w odpowiednim trybie i terminie.

Z nadesłanych dokumentów wynika, że przedmiotem skargi jest decyzja wydana [...] r. Podstawą jej wydania była ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. O paszportach (Dz. U. Z 1967 r., nr 17, poz. 81 ze zm.). Ówcześnie obowiązujące standardy prawne w zakresie zaskarżalności i kontroli sądowej działalności administracji publicznej odbiegały od obowiązujących aktualnie. Ustawa o paszportach w art. 4 ust. 5 przewidywała, że odwołanie w sprawie dotyczącej wydania paszportu przysługiwało od decyzji odmownej do Ministra Spraw Wewnętrznych. Nadto, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami regulującymi zakres kognicji sądu administracyjnego, które zwarte były w Dziale VI ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 1980 r., nr 9, poz. 26 ze zm), w sprawach z zakresu paszportów nie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego, sprawy tego rodzaju nie były bowiem wymienione wart. 196 § 2 k.p.a. Obie te kwestie mają znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesionej w niniejszej sprawie skargi.

Decyzja o wydaniu paszportu z ograniczeniami w niej wskazanymi, stanowi rozstrzygnięcie, które może być zakwalifikowane jako uwzględniające wniosek o wydanie paszportu w ograniczonym zakresie, zaś w pozostałym zawierające odmowę. Taka kwalifikacja pozwala przyjąć, że od decyzji tak rozstrzygającej sprawę przysługiwało odwołanie.

Wojewódzkie Sądy Administracyjne rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z warunkiem przewidzianym w art. 52 § 1 tej ustawy, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one stronie w postępowaniu przed organem. Abstrahując od ówczesnych realiów politycznych, rozpatrując kwestię wniesienia do sądu skargi na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi trzeba stwierdzić, że nie nastąpiło wyczerpanie przez stronę wymaganego przepisem warunku wyczerpania toku instancyjnego, co czyni wniesienie skargi niedopuszczalnym i uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pk 6 ustawy.

Drugą kwestią mającą znaczenie dla oceny dopuszczalności zaskarżania określonych aktów do sądu administracyjnego na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów jest to, czy akty takie w dacie ich wydania w ogóle podlegały kontroli instancyjnej oraz czy była możliwa ich kontrola sądowa. Ograniczenia te wpływają zdaniem Sądu na dopuszczalność poddania ich kontroli sądowej i stanowią przesłankę z art. 58 § 1 pkt 6 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odmienną natomiast kwestią jest dopuszczalność i możliwość wzruszenia kwestionowanej w skardze decyzji w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w przepisach k.p.a. W tym zakresie sąd administracyjny nie jest jednak na obecnym etapie sprawy organem właściwym, albowiem zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 tej ustawy, jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który orzekał w sprawie. Kontroli sądu administracyjnego będą natomiast ewentualnie podlegały rozstrzygnięcia wydane w takim postępowaniu nadzwyczajnym.

Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.