Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Lu 6/26 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Parchomiuka i asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy od orzekania w sprawie ze skargi K. C. na bezczynność Burmistrza Miasta Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt II SAB/Lu 6/26 oddalił wniosek K. C. (dalej także jako: skarżący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Parchomiuka oraz asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy od rozpoznawania sprawy ze skargi skarżącego na bezczynność Burmistrza Miasta Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podkreślił, że strona, która wnosi o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma obowiązek przedstawienia obiektywnych okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności sędziego. Tymczasem skarżący zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie wskazał we wniosku o wyłączenie sędziów żadnych okoliczności, które mogłyby podlegać badaniu w tym trybie, koncentrując się jedynie na okolicznościach towarzyszących ich powołaniu w – jego zdaniem – wadliwej procedurze. W związku z powyższym Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nie wystarcza do wyłączenia sędziego samo występowanie u strony podejrzenia co do braku jego bezstronności czy subiektywne przekonanie o negatywnym nastawieniu sędziego do strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dodał, że nie można pominąć, że ustawodawca kształtując treść art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał, że to sam sędzia dokonuje oceny czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę oraz wydać w niej orzeczenie. Złożone zaś przez sędziów objętych wnioskiem oświadczenia wskazują na brak okoliczności uzasadniających ich wyłączenie.

Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że w związku z tym, że obecnie ustawodawca uregulował odrębnie zasady wyłączenia sędziego w związku z okolicznościami towarzyszącymi jego powołaniu (art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych), stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04 o niezgodności art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, nie ma – na gruncie niniejszej sprawy – istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Podobnie jak przywołany przez skarżącego wyrok TSUE z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, który w ocenie Sądu I instancji nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy, bowiem dotyczy kwestii związanych z powołaniem sędziego, a zatem objętych dyspozycją art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a nie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pismem z dnia 2 marca 2026 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sygn. C 521/21, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez SN w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, a ponadto wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku strony o wyłączenie. Skarżący wniósł także o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy w związku z wyrokiem TSUE z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt C-225/25:

"1. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w uznaniu za skuteczne i zgodne z prawem każdego orzeczenia wydanego w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii i to bez względu na rodzaj lub umiejscowienie sądu w systemie krajowym sądów państwa członkowskiego;

2. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w przyjęciu iż orzeczenie wydane w składzie, w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii - jest orzeczeniem Sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a więc prowadzi do obowiązku uznania przez każdy Sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, że orzeczenie takie nie podlega wykonaniu w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek zakresie na terytorium Unii Europejskiej, gdy taka konsekwencja jest niezbędna i nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii".

W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł, że w jego ocenie zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe, gdyż opiera się na przyjęciu, że art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz uchwała NSA o sygn. I FPS 3/22 wyłączają możliwość badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc eliminują możliwość przeprowadzenia testu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu prawa unijnego, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z prawem Unii Europejskiej i Europejską Konwencją Praw Człowieka oraz Konstytucją RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie na zaskarżone postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw.

Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Parchomiuka oraz asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego (asesora) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że strona wnosząc o wyłączenie sędziego ma obowiązek przedstawienia obiektywnych okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jednocześnie zaakcentowano także rozłączność zakresu przedmiotowego okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego (asesora) na podstawie art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) – dalej: p.u.s.a.

Bazując na oświadczeniach sędziego i asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, których dotyczył wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a., a skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonych przez przywołanych we wniosku sędziego i asesora oświadczeń, w szczególności biorąc pod uwagę, że cała argumentacja przedstawiona przez skarżącego we wniosku dotyczyła okoliczności związanych z powołaniem ww. oraz z ich postępowaniem po powołaniu, co jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, nie podlega badaniu w ramach rozpoznawania wniosku złożonego w trybie art. 19 p.p.s.a.

Odnosząc się do okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego od orzekania, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią (asesorem), a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego (asesora) mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego (asesora) z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego (asesora) nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego (asesora). Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego (asesora) jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego (asesora) – wyłącznie w danej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Parchomiuka oraz asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy od orzekania w przedmiotowej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącego w tym zakresie nie jest zasadne. Skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętych wnioskiem sędziego i asesora. Przesłanki do ich wyłączenia nie mogła stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, wyłącznie zarzucana przez niego wadliwość procesu powołania na stanowisko sędziego i asesora sądowego. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziów i asesora sądowego WSA w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania, a stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej prowadzonego pod sygnaturą C 521/21, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23.

W zakresie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed TSUE pod sygn. akt C 521/21 należy wskazać, że nie jest on zasadny z uwagi na fakt zakończenia ww. postępowania, w którym w dniu 24 marca 2026 r. wydano wyrok. Ponadto, druga podstawa zawieszenia przywoływana przez skarżącego także nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedstawione przez Sąd Najwyższy pytania prawne nie mają związku z niniejszą sprawą, lecz dotyczą zagadnień związanych z tzw. testem niezawisłości i bezstronności sędziego uregulowanym w art. 5a p.u.s.a.

Przechodząc zaś do wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że także nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skierowanie pytań o treści zaprezentowanej w zażaleniu nie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.