Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant starszy asystent Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Lipnica Murowana a Burmistrzem Miasta i Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. H. w sprawie pokrycia kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w W. postanawia: wskazać Wójta Gminy L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Kierownikiem Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej udzielenia pomocy na pokrycie kosztów pobytu R. H. wraz z dziećmi w Stowarzyszeniu W..

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż R. H. była przed laty mieszkanką Gminy L. M., miejsce zamieszkania L. D. 181 opuściła samowolnie w grudniu 2004 r. z mężem i trójką wówczas dzieci. Decyzją administracyjną została wymeldowana w maju 2005 r. Przez kolejne lata przebywała w Stowarzyszeniach /T., K. u konkubenta w J. a obecnie w Stowarzyszeniu w W./. W międzyczasie doszło do rozpadu małżeństwa, jednak nie orzeczonego rozwodem. W czasie pobytu w Stowarzyszeniach tam koncentrowało się życie rodziny: Pani R. H. rejestrowała się w PUP jako osoba bezrobotna, dzieci uczęszczały do szkół tam pobierała świadczenia rodzinne. Odrzucała propozycje i nie wyrażała żadnej woli współpracy z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L. M. w zakresie rozwiązania swojej sytuacji a wręcz odwrotnie swoim postępowaniem wciąż tę sytuację pogarszała.

Jak wynika z przeprowadzonego przez MGOPS w W. wywiadu środowiskowego aktualnie Pani R. H. przebywa w Stowarzyszeniu w W. ul. Szydłowiecka 3 z sześciorgiem dzieci. Pełnoletni syn P. przebywa w Stowarzyszeniu w R. a córka Joanna H. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w J. k. O..

Źródło utrzymania rodziny stanowią: świadczenia rodzinne wraz z dodatkami i świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 2200 zł /przyznane przez GOPS w N. S. na stary okres zasiłkowy. Pani R. H. w Oświadczeniu z dnia 5 października 2012 r. zobowiązuje się do zarejestrowania w PUP w ciągu 14 - tu dni oraz oświadcza, że jest w trakcie załatwiania formalności związanych ze złożeniem wniosku o zasiłek rodzinny i fundusz alimentacyjny w tamtejszym ośrodku. Dwoje dzieci tj. K. i Z. uczęszczają w W. do Szkoły Podstawowej a córka K. do Przedszkola /kl. O/ w W.

W ocenie organu skoro R. H. zamieszkuje w W., tam koncentruje się jej życie i właściwym do rozpoznawania wniosków o udzielenie pomocy jest MGOPS W..

W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomcy Społecznej w W. stwierdził, że R. H. przebywa w domu wsparcia dla bezdomnych, posiada status osoby bezdomnej i dlatego też organem właściwym miejscowo dla osoby bezdomnej przebywającej w schronisku dla bezdomnych lub noclegowni zgodnie z art.101 ust. 2 ustawą o pomocy społecznej jest gmina, na terenie której osoba bezdomna była ostatnio zameldowana na stałe a nie gmina miejsca pobytu. Ponieważ ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały Pani R. H. była miejscowość L. D., to organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie pomocy jest Wójt Gminy L. M..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 j.t. (dalej: ustawa o pomocy społecznej). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono zasadę, zgodnie z którą, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.

Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Ponieważ w rozpatrywanej sprawie wniosek pochodzi od osoby, która w czasie jego składania nie posiadała stałego zameldowania, rozważyć należy, czy miejsce pobytu tej osoby było lokalem mieszkalnym w rozumieniu wskazanych przez ustawodawcę przepisów. Negatywna odpowiedź na to pytanie skutkowałaby koniecznością zakwalifikowania wnioskodawczyni jako osoby bezdomnej, o której mowa w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm., do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią.

W rozpatrywanej sprawie ubiegająca się o przyznanie środków pomocowych korzysta z prowadzonego przez Stowarzyszenie domu wsparcia dla osób bezdomnych.

Wskazać należy, iż w art. 48 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mowa jest o prawie osoby i rodziny do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. W ust. 2 powołanego przepisu wskazano, że udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych.

A zatem, miejsce w schronisku, czy noclegowni z założenia ma umożliwić tylko przeczekanie do chwili, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci np. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nawet zatem, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt ten nie traci charakteru czasowego. Dopiero dom pomocy społecznej, który, jak wskazano w katalogu zawartym w art. 36 pkt 2(o) ustawy o pomocy społecznej stanowi osobną od schronienia formę świadczenia pomocowego niepieniężnego, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej a dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837), zapewnia swoim podopiecznym miejsce zamieszkania.

Stwierdzić zatem należy, że R. H., która przebywa w domu wsparcia dla osób bezdomnych w W. prowadzonym przez Stowarzyszenie Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci jest osobą bezdomną. Błędne jest wobec tego wnioskowanie o możliwości zastosowania do określenia właściwości miejscowej organów w jej sprawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W świetle powyższych okoliczności, właściwość miejscową gminy ustalić należało na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OW 118/10.

Z tych względów, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. 2012.270 j.t.), orzeczono, jak w sentencji.