Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz - Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania W.R., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...], orzekającej o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami W.R., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach z 11 października 2018 r., który w jego uzasadnieniu wyjaśnił, że w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Kielcach sygn. akt III RNs 537/18 o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu, W.R. został poddany badaniu przez biegłego lekarza psychiatrę i psychologa. Z ich opinii wynikało, że biegli stwierdzili u opiniowanego uzależnienie od alkoholu i uznali, że wymaga on leczenia odwykowego. Prokurator podkreślił, że w kontekście stwierdzonego przez biegłych rozpoznania problemu alkoholowego rodzi to uzasadnione obawy, odnośnie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.

Cytując treść art. 182 kpa, organ II instancji podniósł, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wniesione przez prokuratora jest dla organu administracyjnego wiążące, co oznacza tyle, że "żądanie prokuratora ma spowodować wszczęcie postępowania, w którym organ rozpatrzy sprawę administracyjną, a jak ją zakończy - to zależy od faktów i prawa" (patrz. B. Adamiak, J. Borkowski KPA Komentarz 11 Wydanie str. 672 -673). Dlatego też zarzut braku podstawy prawnej do skierowania przez prokuratora wniosku do organu I instancji o skierowanie na badania lekarskie jest całkowicie nieuzasadniony.

Kolegium dodało, że 29 listopada 2018 r. do organu wpłynął odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 22 maja 2018 r. sygn. akt III RNs 537/18, którym zobowiązano stronę do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego.

Nadto organ odwoławczy zauważył, że skoro podstawę wszczęcia niniejszego postępowania stanowił wniosek zawierający informację o opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu oraz postanowienie o poddaniu się leczeniu odwykowemu, a odwołujący posiada prawo jazdy kat. B, to prawidłowo wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez osobę, która może jednoznacznie stwierdzić, czy w tym konkretnym przypadku takie schorzenie może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez stronę pojazdami.

SKO zaznaczyło, że rozpoznanie zawarte w opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu samo w sobie wskazuje na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na zasadność skierowania na badania lekarskie. Ponadto Kolegium w pełni zgodziło się z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia strony podniesionymi przez wnoszącego wniosek, uznając je za istotne - skoro dotyczą uzależnienia od alkoholu, stwierdzonego opinią sporządzoną przez dwóch lekarzy. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że omawiany nałóg może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, W.R. zarzucił naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, co spowodowało brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że prokuratura nigdy nie prowadziła i nie prowadzi postępowań dotyczącego naruszenia przez niego przepisów ruchu drogowego lub innych czynów, których popełnienie uzasadniałoby poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Jeżeli prokuratura w ramach prowadzonych postępowań weszła w posiadanie tego typu informacji to powinna wskazać, z czego one wynikają oraz w ramach jakich spraw karnych zostały ustalone. Natomiast w złożonym wniosku wskazano na postępowanie toczące się w 2018 r. przed Sądem Rodzinnym w Kielcach, którego wnoszący wniosek nie był stroną. Ponadto prokurator w swoim wniosku nie wskazał żadnego stanu niezgodnego z prawem, wobec czego wniosek ten nie powinien być w ogóle rozpatrywany.

Skarżący wskazał, że podstawą skierowania na badania lekarskie mogą być jedynie konkretne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego, związane z jego określonymi zachowaniami lub diagnozą lekarską wskazującą bezpośrednio na możliwość istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Taką podstawą nie może być przedmiotowy wniosek prokuratora, który nawet nie pokusił się o wgląd w akta postępowania sądowego, na które się powołał. Natomiast w nieustalonych okolicznościach wszedł w posiadanie jednego z dokumentów z tych akt i na tej podstawie złożył wniosek. Ta pojedyncza opinia lekarska, bez rozpatrzenia pozostałych dowodów, zgromadzonych w aktach postępowania, nie daje podstawy do uznania, że wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, skutkujące przeciwwskazaniami do kierowania pojazdami. Dlatego też skarżący podkreślił, że wnioskował o przeprowadzenie dwóch dowodów. W przypadku pierwszego z nich, organ poprzestał jedynie na uzyskaniu kopii postanowienia z 22 maja 2018 r. (bez uzasadnienia), a w ocenie skarżącego zarówno z tego postanowienia jak i opinii sądowo-psychiatrycznej nie wynika, aby istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia, co do stanu jego zdrowia. Skarżący zaznaczył, że w złożonym wniosku dowodowym domagał się przeprowadzenia oględzin z całości akt tego postępowania, aby w sposób wyczerpujący wyjaśnić tę kwestię.

Co do drugiego zawnioskowanego dowodu autor skargi podał, że Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach odmówiła udzielenia zawnioskowanych przez Prezydenta Miasta informacji wskazując jednocześnie, że informacji takich na podstawie przepisów prawa udzielić może jedynie osobie zainteresowanej lub prokuratorowi. Prezydent nie zwrócił się jednak do prokuratora, który złożył wniosek będący podstawą wszczęcia niniejszego postępowania o jego uzupełnienie, poprzez uzyskanie od Policji danych, niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego.

Kończąc autor skargi podkreślił, że podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, nie mogła być tylko wyrwana z kontekstu całej sprawy sądowej pojedyncza opinia lekarska. Dlatego kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy było przeprowadzenie oględziny akt sprawy rodzinnej, co wskazałoby, z jakim skutkiem zakończyło się leczenie, natomiast odpowiedź uzyskana od Policji potwierdziłaby, czy kiedykolwiek dopuścił się przestępstw lub wykroczeń w ruchu lądowym, wskazujących bezpośrednio na możliwość istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach, która zgłosiła swój udział w sprawie, wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach rozstrzygająca o skierowaniu W.R. na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 341 ze zmianami).

Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 powyższej ustawy, który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

Skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem organów, podnosząc w skardze zarzut nieuwzględnienia zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, a także zarzuca, że organ I instancji nie powinien wszcząć postępowania administracyjnego, gdyż wniosek o jego wszczęcie złożył prokurator, który nie prowadził i nie prowadzi żadnego postępowania dotyczącego naruszenia przez skarżącego przepisów prawa o ruchu drogowym, ponadto prokurator nie podał, w jakich okolicznościach wszedł w posiadanie opinii sądowo-psychiatrycznej, a nie był stroną postępowania, w której ją wydano i wreszcie nie wskazał we wniosku żadnego "stanu niezgodnego z prawem".

Powyższe zarzuty skarżącego nie są trafne.

Zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 177) udział prokuratora w postępowaniu cywilnym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach określają ustawy. Uszczegółowieniem tego przepisu w kpa jest art. 182, który stanowi, że prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Oznacza to, że prokurator ma procesową legitymację do żądania wszczęcia postępowania w każdej sprawie podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Kompetencja ta wynika z pozycji ustrojowej Prokuratury, jako organu ochrony prawnej, którego zadaniem jest strzeżenie praworządności. Natomiast organ nie ma uprawnienia do kontroli Prokuratury w zakresie realizacji jej zadań ustrojowych. Z tego też względu Prezydent nie mógł badać złożonego wniosku, co do okoliczności podanych w skardze przez jej autora.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 (a więc o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie) z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych – w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit b. Oznacza to, że wniosek, jaki wpłynął od Prokuratora oraz dołączona do tego wniosku opinia biegłego psychiatry mogły stanowić podstawę do wszczęcia przez organ I instancji postępowania z urzędu.

Skarżący zarzuca naruszenie art. 7 i 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa, poprzez brak przeprowadzenia dowodu z oględzin akt Sądu Rodzinnego w Kielcach oraz poprzez niezwrócenie się do organów Policji w celu stwierdzenia czy kiedykolwiek dopuścił się on przestępstw lub wykroczeń w ruchu lądowym.

Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący domagał zwrócenia się do organów Policji o powyższe informacje, gdyż jego zdaniem, jedynie dopuszczenie się przestępstw lub wykroczeń w ruchu lądowym, może bezpośrednio wskazywać na istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Tymczasem takie stanowisko nie ma żadnych podstaw w przepisach, będących postawą wydania zaskarżonej decyzji. Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia bądź przestępstwa i przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności, za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Uprawnienie to należy bowiem do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Gl 77/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Dlatego też przeprowadzenie omawianego dowodu, na okoliczność podaną przez skarżącego było zupełnie zbędne. Z akt sprawy wynika jednak, że organ I instancji próbował ten dowód przeprowadzić, ale Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w Kielcach odmówił udzielenia zawnioskowanych informacji, argumentując, że zaświadczenia o wpisach ostatecznych, dotyczących punktów za dokonane naruszenia może uzyskać osoba zainteresowana. Zatem skarżący sam mógł potrzebne mu informacje uzyskać i przedstawić organowi, jeśli uważał, że są one niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Zbędne też było przeprowadzanie dowodu z oględzin akt sprawy III RNs 537/18 Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich w Kielcach na okoliczność, czy znajdują się tam dokumenty wskazujące na podejrzenie istnienia u skarżącego zaburzeń psychicznych bezpośrednio stwierdzających przeciwwskazania do kierowania pojazdami.

Podkreślenia wymaga, że wydając zaskarżoną decyzję organ I Instancji dysponował postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 maja 2018 r., którym zobowiązano skarżącego do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego oraz opinią sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że biegli: psychiatra M. Ć. oraz psycholog M. D. stwierdzili, że skarżący jest uzależniony od alkoholu oraz, że jest między innymi nadpobudliwy i wybuchowy. W tym miejscu, w związku z zarzutem podniesionym na rozprawie wskazać należy, że pod opinią znajduje się także pieczątka i podpis biegłej psycholog, z tym, że są one mało wyraźna na skutek przybicia w tym samym miejscu pieczęci "za zgodność świadczy". Natomiast odnośnie podniesionego również na rozprawie zarzutu, że skarżący nigdy nie był i nie jest uzależniony od alkoholu wskazać należy, że postanowienie sądowe jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Prezydent nie miał podstaw do jego kwestionowania i uznania, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony i że powinny być przeprowadzone jeszcze jakieś dodatkowe dowody (w szczególności z akt sprawy zakończonej skierowaniem na leczenie odwykowe, informacji co do naruszeń przepisów drogowych prze skarżącego) w celu wyjaśnienia, czy istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie. Natomiast, jeśli skarżący uważał, że w aktach sądu rodzinnego znajdują się dokumenty świadczące o tym, że nie ma podstaw do skierowania go na badania lekarskie, to nie było przeszkód, aby ich odpisy z akt sądowych sam organowi przedstawił.

Przede wszystkim jednak, jak słusznie wskazało Kolegium, rozpoznanie zawarte w opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu samo w sobie wskazuje na istnienie wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na zasadność skierowania go na badania lekarskie. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że omawiany nałóg, w tym występująca u skarżącego nadpobudliwość i wybuchowość mogą mieć wpływ na jego samopoczucie psychiczne, emocjonalne, sprawność intelektualną i ruchową. Zatem, skoro organ dysponował taką opinią, a ponadto postanowieniem o skierowaniu na leczenie odwykowe, oględziny akt sądu rodzinnego nie wniosłyby niczego istotnego do sprawy.

W tym miejscu należy również podnieść, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji przesłanki zawartej w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, trzeba mieć na względzie cel tej ustawy, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a nie ulega wątpliwości, że uzależnienie od alkoholu, przejawiające się miedzy innymi w nadpobudliwości i wybuchowości może mieć taki wpływ.

Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo ich istnienia. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie organy wystarczająco uprawdopodobniły, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są wystarczające, by skierować go na omawiane badanie.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.).