Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie SO del. Tomasz Smoleń WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za m-ce: I,II,III,V,VI,VII,VIII,X,XI,XII 1999r. i I,II,IV,VII,VIII,X 2000r. - oddala skargę -

Decyzją z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania D. P., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) kwietnia 2010r. znak (...), w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącej, zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń, luty marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad oraz grudzień 1999r. oraz styczeń, luty, kwiecień, lipiec, sierpień, październik 2000r. w łącznej wysokości 8 502, 47 zł. wraz z odsetkami za zwłokę wynoszącymi na dzień wniesienia wniosku 16 022 zł.

Wnioskodawczyni D. P. wnioskiem z dnia 2 lutego 2010r., zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie ciążących na niej zaległości w podatku od towarów i usług za okres od 1998r. – 2000r., powołując się na swoją trudną sytuację życiową. Podała, że jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku, o lekkim stopniu niepełnosprawności, z uwagi na który nie może podjąć ciężkiej pracy fizycznej, w tym w wyuczonym zawodzie - pielęgniarki. Ponadto leczy się na nadciśnienie, tarczycę, nerwicę, przepuklinę i zmiany chorobowe w żołądku. W ciągu ośmiu miesięcy dwukrotnie przebywała w szpitalu w celu wykonania zabiegów i nadal się leczy. Partner, wraz z którym wychowuje 9 –letnie dziecko, również nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na kłopoty ze zdrowiem po wypadku samochodowym. Rodzina utrzymuje się zatem wyłącznie z zasiłków przyznanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej J..

Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził ponadto, iż wnioskodawczyni nie prowadzi w chwili obecnej żadnej działalności gospodarczej, nie posiada kapitałów pieniężnych ani wartościowych składników majątkowych. Jest właścicielką lokalu o powierzchni 53m, w którym mieszka oraz działki na której budynek jest usytuowany. Poza standardowymi urządzeniami domowymi nie posiada majątku ruchomego.

Poza przedmiotowym zadłużeniem, wnioskodawczyni zalega także w ZUS, gdzie również złożyła wniosek o umorzenie zaległości, nie posiada natomiast żadnych dodatkowych zobowiązań w postaci kredytów i pożyczek.

Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznając przedmiotowy wniosek stwierdził, iż zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1998 r., w kwocie 285,20zł wraz z odsetkami uległa przedawnieniu, w związku z czym decyzją z dnia (...) kwietnia 2010 r. znak: (...) umorzył postępowanie podatkowe w sprawie umorzenia w/w zaległości podatkowej.

W odniesieniu zaś do pozostałej części zaległości, mając na uwadze powyższe okoliczności, organ pierwszej instancji stwierdził, że istotnie sytuacja bytowa podatniczki pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi zarówno przesłanka ważnego interesu podatnika, jak interesu publicznego, na co wskazuje brak zatrudnienia, ograniczone możliwości zarobkowania z uwagi na posiadane schorzenia, brak dochodów, kłopoty ze zdrowiem oraz konieczność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych ze środków otrzymanych z pomocy społecznej, jednakże odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości, stwierdzając iż ich powstanie nastąpiło z winy samej zobowiązanej. Stwierdził bowiem, iż powodem powstania przedmiotowych zaległości nie są niezależne od zobowiązanej okoliczności, których wystąpienia nie mogłaby ona przewidzieć. Przedmiotowa zaległość podatkowa powstała, ponieważ w toku prowadzonej działalności, podatniczka, pomimo wykazywania zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości - zaniechała jego wpłaty. Tym samym organ stwierdził, iż przyczyną powstania zaległości jest nie respektowanie przez podatniczkę ogólnie obowiązujących zasad podatkowych w czasie prowadzenia działalności gospodarczej.

Podkreślając, iż przyznanie ulgi podatkowej nastąpić może w sytuacji, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji płatniczej niezależnie od swojego działania i swojej woli, a jednocześnie podejmuje działania zmierzające do poprawy zaistniałej sytuacji, organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozparzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przychylając się do stanowiska zajętego przez organ I instancji. Podkreślił przy tym, iż ulga podatkowa polegająca na umorzeniu zaległości podatkowych, wynikająca z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) jest wyjątkiem od podstawowej zasady prawa podatkowego, jaką jest wynikająca z art. 84 Konstytucji RP. powszechność i równość opodatkowania, dlatego też jej stosowanie ograniczyć należy do sytuacji wyjątkowych, niezależnych od woli i sposobu działania podatnika. Rozważając zatem przesłanki umorzenia zaległości podatkowej w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy wziął pod uwagę okoliczności zachodzące w sprawie, zarówno w aspekcie interesu podatnika, jak i interesu publicznego, dochodząc do przekonania, iż obecna sytuacja podatniczki nie jest następstwem nieprzewidywalnych i niezależnych od niej zdarzeń losowych. Przedmiotowe zaległości wynikają bowiem z bieżącej działalności i są konsekwencją nie wywiązywania się w ustawowych terminach z obowiązków ciążących na każdym podatniku, pomimo iż jak ustalił organ w dacie powstania owych zobowiązań, podatniczka miała stosowne możliwości płatnicze. Organ odwoławczy podkreślił też, że podatek od towarów i usług charakteryzuje się tym, że nie jest zależny od wyników działalności gospodarczej bowiem opodatkowanie tym podatkiem jest dla kosztów prowadzonej działalności obojętne. Płacony jest przez nabywcę towaru lub usługi a na sprzedawcy ciąży jedynie obowiązek odprowadzenia go do budżetu państwa. Faktyczny ciężar tego podatku ponosił konsument dokonujący transakcji gospodarczych z D. P..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zarzuciła organowi II instancji kierowanie się jedynie formalizmem wynikającym z przepisów prawa, bez indywidualnego przeanalizowania istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Podkreśliła, iż jej sytuacja finansowa nie polepszyła się - w dalszym ciągu utrzymuje się z zasiłku. Dodała także, iż do powstania przedmiotowych zaległości doprowadziły właśnie nieprzewidzialne okoliczności, jakimi były zarówno konieczność spłaty kredytu zaciągniętego w PUP, rat na zakup sprzętu gospodarczego, jak również mniejszy niż przewidywany dochód z prowadzonej działalności.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podatkowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zakres ten ma szczególną doniosłość prawną w przypadku kontroli decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Samo uznanie administracyjne, będące szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowanych prawnie rozwiązań, nie podlega bowiem kontroli sądu. Kontroli tej, podlegać może jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania oraz ewentualne przekroczenie przez ten organ granic swobodnej oceny dowodów, a także ewentualne wykroczenie poza zakres uznania administracyjnego.

Decyzja o umorzeniu, bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Op. ma właśnie charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 a § 1 Op. tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie powyższych przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona.

Sądowa kontrola decyzji wydawanych w trybie art. art. 67a § 1 pkt. 3 Op sprowadza się do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podlega ona uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy tez pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów(por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2000r. III SA 3416/99 system informacji prawnej Lex 13/2006). Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Dokonując kontroli postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż nie budzi ono wątpliwości co do rzetelności, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wydanie przez organy podatkowe decyzji w sprawie, poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych dotyczących zarówno stanu majątkowego i rodzinnego podatniczki, jak również okoliczności leżących u podstaw powstania przedmiotowych zaległości podatkowych. Ustalenia poczynione przez organy podatkowe są zbieżne z oświadczeniami podatniczki składanymi w toku postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie budzi wątpliwości co do jego rzetelności a dokonana przez organy ocena zgromadzonego materiału nie wykracza poza zakres swobodnej oceny dowodów. Tym samym nie sposób zakwestionować zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż przesłanki jego podjęcia zostały wnikliwie rozważone, a samo rozstrzygnięcie zostało prawidłowo i wyczerpująco uzasadnione. W toku postępowania administracyjnego zarówno organ I jak II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Strona miała zapewnioną możliwość aktywnego udziału w prowadzonym postępowaniu, a także możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów. Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowo sporządzone uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną.

Ponieważ, jak już wspomniano, samo rozstrzygnięcie organów administracji publicznej w ramach posiadanego uprawnienia do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowanych prawnie rozwiązań, nie podlega kontroli sądu, przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.