Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. I. na bezczynność Burmistrza Miasta Hajnówka w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Burmistrza Miasta Hajnówka do rozpoznania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wniosku M. I. z 22 grudnia 2025 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt organowi; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała charakter rażący; 4. wymierza Burmistrzowi Miasta Hajnówka grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych; 5. zasadza od Burmistrza Miasta Hajnówka na rzecz skarżącej M. I. kwotę 100 (sto) złotych tytułem kosztów postępowania.

Skargą złożoną za pośrednictwem organu w dniu 18 lutego 2026r. M. I. zarzuciła Burmistrzowi Miasta Hajnówka bezczynność w rozpoznaniu jej wniosku z 22 grudnia 2025r. o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi podała, że w piśmie z 22 grudnia 2025r. wniosła o udostępnienie skanów faktur, rachunków i innych dokumentów księgowych wystawionych na Gminę Miejską Hajnówka lub Urząd Miasta Hajnówka w okresie od 1.01.2024r. do 29.02.2024r.. Po poinformowaniu przez organ o przewidywanej opłacie za przygotowanie dokumentów dokonała modyfikacji wniosku rezygnując ze skanów na rzecz osobistego wglądu do dokumentów i wykonania fotokopii własnym sprzętem celem uniknięcia dodatkowych kosztów. Organ podtrzymał jednak stanowisko w sprawie naliczenia opłaty w wysokości 889,60 złotych za 16 godzin pracy personelu i oświadczył, że informacja zostanie udostępniona w dniu 18 lutego 2026r. pod warunkiem okazania potwierdzenia zapłaty kwoty.

Skarżąca stwierdziła, że przygotowanie dokumentacji do udostępnienia jest ustawowym obowiązkiem organu a wynagrodzenia pracowników są finansowane z budżetu publicznego. Powołała się na stanowisko WSA w Białymstoku wyrażone wyrokiem o sygn. II SA/Bk 331/24 oraz NSA wyrażone wyrokiem o sygn. III OSK 923/21. Podkreśliła także, że uzależnienie udostępnienia informacji od okazania dowodu wpłaty jest stanowiskiem pozaprawnym i świadczy o bezczynności organu. Podnosząc powyższe odwołała się do stanowiska WSA w Poznaniu z wyroku o sygn. IV SAB/Po 82/14.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie do 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (poprzez podjęcie działań mających zniechęcić stronę do zadawania pytań), wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

Burmistrz Hajnówki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podał, że po modyfikacji przez skarżącą sposobu udostępnienia informacji poprzez umożliwienie osobistego wglądu w dokumentację, organ poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się z dokumentami w dniu 18 lutego 2026r. o godz. 15.30. Skarżąca jednak się nie stawiła informując, że wniosła skargę na bezczynność organu. W takiej sytuacji nie można mówić o bezczynności organu skoro podjął czynności w sprawie wniosku, wyznaczył termin udostępnienia dokumentów i pozostawał gotowy do realizacji obowiązku informacyjnego. Burmistrz zaprzeczył, że uzależnił udostępnienie informacji publicznej od uprzedniego uiszczenia opłaty. Podał, że jedynie poinformował stronę o przewidywanej wysokości kosztów związanych z przygotowaniem dokumentacji do udostępnienia.

W piśmie z 31 marca 2026r. złożonym w odpowiedzi na twierdzenia organu zamieszczone w odpowiedzi na skargę, M. I. podtrzymała skargę. Stwierdziła, że stanowisko organu jakoby udostępnienie informacji nie zostało uzależnione do uiszczenia opłaty, nie odpowiada prawdzie, czego potwierdzeniem jest treść pisma organu z 16 lutego 2026r,. którego fragment zacytowała. Wskazała, że ustalenie opłaty w ramach realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest czynnością odrębną, następującą po udostępnieniu informacji i samodzielnie zaskarżalną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje’;

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem Burmistrz Hajnówki będąc - jako organ administracji publicznej - podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji mającej charakter informacji publicznej, udzielenie tej informacji uzależnił od uiszczenia przez wnioskodawczynię opłaty za przygotowanie informacji do udostępnienia, co jest niedopuszczalne i jako taki pozostaje w bezczynności.

W sprawie nie budzi wątpliwości i nie stanowi przedmiotu sporu okoliczność, że żądana informacja mieściła się w zakresie przedmiotowo – podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Burmistrz Hajnówki jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Zakres podmiotowy stosowania ustawy z 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako u.d.i.p.) określa art. 4 ustawy, zgodnie z którym do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym w szczególności, między innymi, organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, jeżeli posiadają taką informację. O tym, czy dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyduje wykonywanie przez niego zadań mających charakter publiczny.

Informacje żądane przez skarżącą wnioskiem z dnia 22 grudnia 2025r. niewątpliwie miały charakter informacji publicznych. W świetle bowiem regulacji art. 1 ust. 1 i 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Informację publiczną stanowią więc w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób dysponowania majątkiem publicznym i wydatkowania funduszy publicznych, w tym treść i postać dokumentów dotyczących tego majątku: decyzji administracyjnych, umów cywilnoprawnych, faktur, rachunków, polis, potwierdzeń zapłaty i raportów, dokumentacji projektowej, na podstawie której został wyłoniony wykonawca, dokumentacji wykonawczej, odbiorowej, korespondencji między zamawiającym a wykonawcą, analiz, wyliczeń, uzgodnień itd. (vide: wyrok WSA w Opolu z 5 lutego 2026r. sygn. I SAB/Op 103/25). Prawo do informacji publicznej obejmuje, między innymi, uprawnienie w zakresie dostępu do dokumentów urzędowych (vide: art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. a wniosek o udostępnienie dokumentów urzędowych, podmiot zobowiązany do udzielenia informacji winien oceniać poprzez pryzmat legalnej definicji "dokumentu urzędowego" zamieszczonej w art. 6 ust. 2 ustawy.

Bezczynność organu w przedmiocie udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy wniosek dotyczy dostępu do informacji będącej informacją publiczną, a organ ani nie udziela tej informacji wnioskodawcy, ani nie informuje o innym sposobie otrzymania danej informacji, ani nie informuje o braku posiadania wnioskowanej informacji publicznej, ani też nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji lub decyzji umarzającej postępowanie. O bezczynności w przedmiocie informacji publicznej należy mówić również w takiej sytuacji, gdy udzielane informacje nie odpowiadają istocie zapytania, bowiem organ zobowiązany do powzięcia wątpliwości o przedmiocie zapytania nie podejmuje próby jego wyjaśnienia, jak również gdy udziela informacji publicznej niepełnej lub nie wskazuje miejsca udostępnienia informacji publicznej, jeśli została ona udostępniona, jak również w sytuacji, gdy udzielenie informacji zostaje uzależnione od uiszczania przez wnioskodawcę opłaty. Ta ostatnio wymieniona okoliczność znalazła już szerokie potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Regułą jest udostępnianie informacji publicznej bez ponoszenia opłat przez osoby wnioskujące a pobieranie z tego tytułu opłaty należy traktować jako wyjątek, który powinien być interpretowany ściśle. Z art. 15 ust.2 u.d.i.p. wyraźnie przy tym wynika, że nie istnieje możliwość uzależnienia udostępnienia informacji publicznej o uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 ust.1 u.d.i.p. Stanowisko powyższe jest w orzecznictwie jednolite i utrwalone (vide, miedzy innymi: wyrok WSA w Rzeszowie z 10 lutego 2026r. sygn. II SAB/Rz 154/25, wyrok WSA w Olsztynie z 10 marca 2026r. sygn. II SAB/Ol 150/25, wyrok WSA w Olsztynie z 24 lutego 2026r. sygn. II SAB/Ol 183/25, wyrok WSA w Kielcach z 27 listopada 2024r. sygn. II SA/Ke 530/24, wyrok NSA z 12 lutego 2025r. sygn. III OSK 1872/23, wyrok NSA z 27 listopada 2024r. sygn.. III OSK 867/23). W orzeczeniach sądów administracyjnych podkreślane jest, że powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem i formą udostępnienia informacji oraz wezwania strony do uiszczenia tej opłaty powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia informacji w zakresie określonym w art. 15 ust.2 u.d.i.p. Organ administracji publicznej nie może więc uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. Powiadomienie o wysokości opłaty jest ewentualnym wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno – techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym. Dla zachowania gwarancji dla wnioskodawcy wskazanym w art. 15 ust.2 u.d.i.p., w sytuacji żądania opłaty od wnioskodawcy na podstawie art. 15 ust.1 u.d.i.p., konieczne jest zachowanie chronologii podejmowania czynności określonych w art. 15 ust.2 u.di.p.

Bezspornym jest, że skierowany do Burmistrza Hajnówki wniosek skarżącej z 22 grudnia 2025r. dotyczył udostępnienia faktur, rachunków oraz innych dokumentów księgowych stanowiących podstawę wydatkowania środków publicznych, wystawionych Gminie Miejskiej Hajnówka lub Urzędowi Miasta Hajnówka w okresie od 1 stycznia 2024r. do 29 lutego 2024r. Jako sposób i formę udostępnienia żądanej informacji skarżąca we wniosku wskazała przesłanie żądanych dokumentów w formie skanów (PDF) na wskazany adres e-mail. Bezspornym jest, że skarżąca pismem organu z 5 styczna 2026r. została poinformowana o zakwalifikowaniu informacji do przetworzonej i wezwana do wykazania w terminie 7 dni szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego oraz poinformowana o przesunięciu terminu rozpatrzenia wniosku do 16 lutego 2026r. Pismem z 14 stycznia 2026r. skarżąca zakwestionowała zakwalifikowanie informacji do przetworzonej ale z ostrożności wskazała argumenty przemawiające za szczególną istotnością dla interesu publicznego żądanej informacji, którą – jak podała – zamierza upublicznić za pośrednictwem mediów społecznościowych co pozwoli na poddanie informacji kontroli społecznej a ujawnienie sposobu wydatkowania środków publicznych zawsze służy dobru całej lokalnej społeczności a nie tylko interesowi indywidualnemu.

Po otrzymaniu tego pisma organ pismem z 14 stycznia 2026r. poinformował skarżącą kolejnym o przesunięciu terminu załatwienia wniosku do 28 stycznia 2026r., po czym 28 stycznia 2026r. po raz trzeci poinformował skarżącą o przesunięciu terminu załatwienia wniosku do 18 lutego 2026r. jednocześnie informując, że przekształcenie dokumentacji papierowej do formy elektronicznej wskazanej jako sposób udostępnienia będzie się wiązał z dodatkowymi kosztami tj. poniesieniem opłaty za dodatkową pracę w ilości od 16 do 20 roboczogodzin pracownika. W piśmie tym jednocześnie organ poinformował stronę z odwołaniem się do treści art. 15 ust.2 u.d.i.p., że ma ona możliwość zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostepnienia informacji albo wycofania wniosku.

Pismem z 6 lutego 2026r. skarżąca w nawiązaniu do pisma organu informującego o przewidywanych dodatkowych kosztach udostępnienia informacji zrezygnowała z udostępnienia informacji w formie elektronicznej wnosząc o umożliwienie jej osobistego wglądu w dokumentację celem wykonania fotokopii przy pomocy aparatu fotograficznego czy telefonu. Zawnioskowała o udostępnienie wglądu w dokumentację w dniu 13 lutego 2026r.

Pismem z 11 lutego 2026r. organ poinformował wnioskodawczynię, ze podtrzymuje stanowisko dotyczące naliczenia opłaty albowiem zmiana sposobu i udostępnienia informacji nie stanowi podstawy obniżenia kosztów a nadto poinformował też, że nie ulega zmianie termin udostępnienia informacji do wglądu w dniu 18 lutego 2026r.

Kolejnym zaś pismem z 16 lutego 2026r. organ wezwał stronę do uiszczenia na rachunek bankowy Gminy Miejskiej Hajnówka do 18 lutego 2026r. kwoty 889.60 złotych stanowiącej opłatę za przygotowanie informacji do wglądu, która będzie udostępniona do wglądu 18 lutego 2026r. o godz. 15.30 po okazaniu potwierdzenia przelewu/zapłaty.

W dniu 18 lutego 2026r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność i poinformowała organ, że w związku z wniesieniem tej skargi nie stawi się w urzędzie w wyznaczonym terminie udostępnienia informacji.

Z opisanej wyżej chronologii zdarzeń wynika zatem bezspornie, że skarżąca po poinformowaniu jej o dodatkowych kosztach związanych z koniecznym przekształceniem formy papierowej dokumentów w formę elektroniczną, w której to postaci domagała się pierwotne informacji, zrezygnowała z tego sposobu udostępnienia informacji wnosząc o umożliwienie wglądu w papierową, czyli istniejącą w organie postać dokumentów. Organ zaś - po sprecyzowaniu przez stronę sposobu uzyskania informacji nie generującego kosztów związanych z przekształceniem postaci dokumentów - nie tylko podtrzymał obowiązek poniesienia kosztów w dotychczasowej wysokości ale wprost uzależnił wgląd do dokumentów od wcześniejszego uiszczenia opłaty żądając stawienia się przez stronę w urzędzie w dniu 18 lutego 2026r. o godz. 15.30 z potwierdzeniem przelewu kwoty 889,60 złotych lub potwierdzeniem zapłaty tej kwoty.

Uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia kosztów związanych z przygotowaniem informacji jest niedopuszczalne i wskazuje na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uwzględnieniu skargi i zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej z 22 grudnia 2025r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku (art. 149 par.1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd stosownie do art. 149 par. 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Bezczynności organu sąd przypisał rażący charakter zważywszy na fakt, że podtrzymanie przez organ obowiązku poniesienia kosztów związanych z przekształceniem papierowej formy żądanych dokumentów w postać elektroniczną, nastąpiło po rezygnacji wnioskodawczyni ze sposobu doręczenia dokumentów drogą elektroniczną, wyrażonej po pouczeniu przez organ o wiążących się z przekształceniem postaci dokumentów kosztach i po pouczeniu o możliwości zmiany sposobu udostępnienia dokumentów. Organ nie tylko potrzymał obowiązek poniesienia kosztów ale wprost uzależnił udostępnienie informacji od wcześniejszego uiszczenia kosztów. Powyższe, zdaniem sądu, wskazuje na rażący charakter pozostawania w bezczynności, zmierzający do – jak trafnie dostrzega skarżąca – zniechęcenia strony do zadawania pytań.

Konsekwencją uznania bezczynności organu i przypisania jej cechy rażącej opieszałości stało się wymierzenie organowi grzywny w kwocie 300 złotych. Sąd uznał taką kwotę grzywny za wystarczającą, służącą przypomnieniu organowi powinności ciążących na podmiocie zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

W konsekwencji uwzględnienia skargi sąd orzekł o obciążeniu organu kosztami postępowania sądowego poprzez ich zasądzenie od organu na rzecz skarżącego(art. 200 w zw. z art. 210 par. 1 P.p.s.a.)

Końcowo sąd nadmienia, że skarga została na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku organu o wyznaczenie rozprawy dla rozpatrzenia skargi albowiem okoliczności sprawy, wynikające z nadesłanych akt były wystarczające do oceny, czy doszło do bezczynności organu.