Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak – Molczyk Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skarg P. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oraz z dnia 11 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokat A. K., Kancelaria Adwokacka w K, ul. [...] kwotę 480,- zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.

Prezydent Miasta, działając na podstawie :

- art. 104, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej k.p.a.;

- art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 101 ust. 1, 2, 3, 4, 5, 7, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 106, art.109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;

- oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zwanego dalej rozporządzeniem –

w dniu [...] 2014 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu – P. K. świadczenia w formie zasiłku okresowego .

W tym samym dniu tj. [...] 2014r. Prezydent Miasta, działając na podstawie:

- art. 104, art. 107 k.p.a.;

- art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt.1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy o pomocy społecznej;

- § 1 rozporządzenia - wydał decyzją nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na uregulowanie opłat za energię elektryczną, gaz i wodę.

Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy :

na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej organ stwierdził, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. i córka M. Rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji bytowej.

W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc tj. w miesiącu maju 2014 r. dochód rodziny stanowiły: renta skarżącego z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 613,94 zł., zasiłek rodzinny na córkę M. w wysokości 106 zł oraz zasiłek okresowy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 328,57 zł. Łączny dochód rodziny w miesiącu maju wyniósł 1.048,51 zł., co daje kwotę 349,50 zł. na osobę w rodzinie.

Ustalono również, że rodzina skarżącego zajmuje część domu jednorodzinnego , a w miesiącu maju skarżący poniósł koszty związane z uregulowanie opłat za prąd w kwocie 434,64zł., za gaz kwocie 89,19zł. oraz za śmieci w kwocie 46,00zł.

Organ podniósł , że pomoc finansowa przyznana rodzinie decyzjami z dnia [...] 2014 r. została przyznana pod warunkiem aktywnego poszukiwania pracy przez B. K. we własnym zakresie, dokumentowania tych działań i przedkładania sprawozdania pracownikowi socjalnemu co 2 tygodnie, a także pod warunkiem podjęcia działań w celu wykorzystania własnych zasobów tj. sprzedaży obuwia pozostałego z prowadzonej działalności gospodarczej.

Decyzje odmawiające skarżącemu przyznania zasiłku okresowego oraz pomocy na opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz organ uzasadnił brakiem współpracy z organem pomocy społecznej ze strony skarżącego, który nie wykorzystał własnych zasobów tj. możliwości sprzedaży posiadanego obuwia.

Ponadto , w ocenie organu , żona skarżącego B. K. także nie współpracowała z organem i nie wykazała aktywności w poszukiwaniu przez nią pracy i dokumentowania tych działań przedkładając pracownikowi socjalnemu co 2 tygodnie zeszyt aktywności zawodowej . Organ stwierdził , że w okresie od 17 kwietnia 2014 r., czyli od dnia wydania decyzji pod warunkiem współpracy z MOPS, żona skarżącego przedłożyła zeszyt aktywności zawodowej w trakcie wywiadu środowiskowego:

- w dniu 06.05.2014r. - z wpisami za okres od 25.04.2014 r. do 05.05.2014 r.,

- w dniu 09.06.2014 r. - z wpisami za okres od 26.05.2014 r. do 06.06.2014 r.,

- w dniu 01.07.2014 r. - za pośrednictwem skarżącego – z wpisami za okres od 18.06.2014 r. do 23.06.2014 r. podczas uzupełniania dokumentacji niezbędnej do zakończenia wywiadu środowiskowego.

W ocenie organu, nie zostały spełnione warunki wskazane w decyzji przyznającej pomoc, a także zawarte w oświadczeniu podpisanym przez żonę skarżącego w dniu 06 maja 2014 r.; żona skarżącego nie stawiała się co 2 tygodnie z zeszytem aktywności zawodowej, a wpisy w zeszycie okazały się zbieżne z terminami ubiegania się o pomoc finansową. Działania podejmowane przez rodzinę w celu rozwiązania trudnej sytuacji, zdaniem organu, są działania niewystarczającymi i świadczą o braku współdziałania z ośrodkiem pomocy społecznej .

Organ wskazał nadto, że w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 09 czerwca 2014 r. skarżący złożył oświadczenie, że wyrzucił obuwie pozostałe z prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej, ponieważ obuwie spleśniało z powodu nieudzielania skarżącemu pomocy na remont mieszkania w latach poprzednich. Powyższe oświadczenie organ uznał za niewiarygodne i mające na celu uniknięcia konsekwencji wynikających z nie wywiązywania się ze zobowiązań zawartych w decyzjach MOPS.

Dodatkowo w trakcie prowadzenia postępowania organ dokonał przy udziale skarżącego oględzin mieszkania w związku z przeprowadzonymi pracami remontowymi. W trakcie spisywania protokołu z oględzin skarżący oświadczył, że zaciągnął pożyczkę od znajomych na przeprowadzenie remontu, a łączny koszt prac remontowych - materiałów i robocizny - wyniósł 51.000 złotych.

W opinii organu , rodzaj i wymiar przeprowadzonych prac remontowych znacznie przekraczał niezbędny zakres prac, jakie były konieczne do zlikwidowania zagrzybienia mieszkania. Podejmowane przez skarżącego działania polegające na zaciąganiu nierealnych zobowiązań w stosunku do swoich możliwości finansowych, świadczą - zdaniem organu - o nieracjonalnym gospodarowaniu środkami finansowymi.

W odwołaniu od powyższych decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji , podkreślił swoją trudną sytuację materialną i wniósł o przyznanie wnioskowanych świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwoma decyzjami z dnia 11 września 2014 r. tj. nr [...] oraz nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone decyzje .

Organ odwoławczy przyznał , że skarżący spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku okresowego, jednak brak współpracy rodziny skarżącego z organem pomocy społecznej oraz z uwagi na nieracjonalne gospodarowanie środkami , organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania tego świadczenia.

Odnosząc się do sprawy dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza brzmienie zastosowanego przepisu. Uznanie nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy,

ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania. Zaskarżona decyzja oparta na powołanych w decyzji przepisach prawa oraz ustaleniach stanu faktycznego jest prawidłowa, gdyż została wydana w ramach uznania administracyjnego, nie naruszając jednocześnie granic tego uznania.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, obie decyzje organu I instancji zostały podjęte po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego w trakcie którego ustalono sytuację finansową, mieszkaniową i zdrowotną skarżącego i jego rodziny.

Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący nie zgodził się z zaskarżonymi rozstrzygnięciami. Następnie ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł o

uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik zarzucił zaskarżonym decyzjom: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 3 ust. 1 i art. 8 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego i przyjęcie, że skarżącemu nie należą się wnioskowane świadczenia; naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie wzięcie przez organ pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, w tym m. in. protokołu z dnia 24 czerwca 2014 r. sporządzonego przez pracownika socjalnego.

W ocenie pełnomocnika odmówienie skarżącemu przyznania świadczenia nie jest adekwatne do jego trudnej sytuacji osobistej i finansowej. Skarżący ma świadomość, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego, jednakże wielkość i charakter poniesionych koniecznych kosztów na remont mieszkania oraz sytuacja społeczna skarżącego winna być w tym przypadku wzięta pod uwagę i skutkować winna przyznaniem zasiłków.

Skarżący jest osobą niezdolną do pracy. Stwierdzono u niego schorzenie narządów ruchu.

Dochód rodziny, jak przedstawił skarżący, stanowi renta skarżącego z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 613,94 zł i zasiłek rodzinny dla córki M. K. w wysokości 106 zł. Łączny dochód rodziny trzyosobowej to 719,94 zł, co stanowi na osobę 239,98 zł i nie przekracza kryterium ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dochody nie wystarczają skarżącemu nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Skarżący w związku z taką sytuacją, otrzymywał zasiłki okresowe. Tym razem jednak organ odmówił przyznania świadczenia, mimo iż sytuacja osobista i finansowa skarżącego nie uległa zmianie, nie polepszyła. Skoro w poprzednich miesiącach organ uznał za zasadne przyznanie zasiłku okresowego, to odmowa przyznania świadczenia w identycznej sytuacji finansowej – zdaniem pełnomocnika - jest niezgodna z prawem i nie może się ostać.

Nie można również w sprawie mówić o braku współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ze strony skarżącego. Twierdzenia organu wskazujące na brak współpracy skarżącego i jego małżonki są bezzasadne. Żadne zachowanie skarżącego , czy jego żony nie mieści się w normie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Obuwie, o którym pisze organ , nie nadawało się w ogóle do użytku, a tym bardziej do sprzedaży , z powodu złego stanu. Obuwie było zagrzybiałe, a trudno odmówić wiarygodności oświadczeniu skarżącego w zakresie zagrzybienia obuwia, kiedy protokół z dnia 24 czerwca 2013 r. potwierdza zły stan mieszkania. Zdaniem skarżącego, wszystko z tego mieszkania w wyniku zagrzybienia nadawało się do wyrzucenia. Zatem trudno uznać brak sprzedaży z uwagi na zły stan produktu powstały z przyczyn niezależnych od skarżącego - brakiem współpracy.

Pełnomocnik podniósł , że żona skarżącego przez cały okres współpracowała i nadal współpracuje z organem poprzez aktywne poszukiwanie pracy i przedkładane pracownikowi socjalnemu sprawozdania zawsze w terminach uzgodnionych z pracownikiem socjalnym. Powoływanie się przez organ, jakoby małżonka skarżącego nie dokonywała dokumentowania swoich działań co 2 tygodnie, spowodowane było przesunięciem terminu w porozumieniu i za zgodą pracownika socjalnego, między innymi z uwagi na remont mieszkania skarżącego oraz z powodu nieobecności pracownika socjalnego, zajmującego się sprawą skarżącego. Zdaniem skarżącego, nie można zarzucać B. K., aby nie wywiązywała się ze swoich obowiązków, skoro stawiała się zgodnie z decyzją pracownika socjalnego i przez cały okres aktywnie poszukiwała pracy. Według informacji skarżącego, jego małżonka jest zarejestrowana w Grodzkim Urzędzie Pracy. Natomiast brak stawiennictwa w dniu 23 marca 2014r. był spowodowany odnotowaniem w kalendarzu przez małżonkę skarżącego błędnej daty wizyty w urzędzie . Sytuacja ta została wyjaśniona i B. K. jest zarejestrowana w Grodzkim Urzędzie Pracy.

W ocenie pełnomocnika , nie można również traktować przeprowadzonego przez skarżącego remontu jako działanie świadczące o nieracjonalnym gospodarowaniu środkami finansowymi. Wskazać należy, iż poniesione koszty na mieszkanie miały bezpośredni wpływ na możliwości korzystania z tego mieszkania przez skarżącego. Przenikanie wilgoci skutkuje występowaniem wilgoci, pleśni i grzyba budowlanego, co w dłuższej perspektywie jest groźne dla bezpieczeństwa konstrukcji budynku i zdrowia jego użytkowników. Prace remontowe były w zaistniałej sytuacji konieczne. Z protokołu z dnia 24 czerwca 2014 r. sporządzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż mieszkanie skarżącego było zagrzybione, zawilgocone, konieczne było skucie tynków i podłogi na wysokość około 20 cm. Zdaniem skarżącego konieczna była wymiana instalacji elektrycznej, montaż pieca akumulacyjnego w łazience. Konieczne było wyrzucenie zagrzybianych mebli. Warunki, jakie miał skarżący przed remontem godziły w godność człowieka. W tych okolicznościach remont przeprowadzony przez skarżącego był konieczny. Organ nie może uznać w/w działań za nieracjonalne gospodarowanie środkami.

Zdaniem pełnomocnika , organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie wysłuchał skarżącego i jego małżonki oraz nie zasięgnął opinii specjalisty z zakresu usuwania grzyba budowlanego.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawach.

Na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm.) postanowił połączyć sprawę o sygn. akt III SA/Kr 1751/14 ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 1752/14 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić ją pod sygn. akt III SA/Kr 1751/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. Nr 270).

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod kątem ich zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował.

Kontrola zaskarżonych decyzji doprowadziła do wniosku, że skargi zasługują na uwzględnienie.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest to , że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest pomoc społeczna i bezsporny jest fakt, iż skarżący objęty jest opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Kwestą sporną jest, czy rodzina skarżącego nie współpracuje z organami pomocy społecznej i nieracjonalnie gospodaruje posiadanymi środkami, jak twierdzą organy , czy też ewentualny brak współpracy miał obiektywne przyczyny.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku (Dz. U. 2013.182) o pomocy społecznej zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt b i c ustawy, świadczeniem z pomocy społecznej jest świadczenia pieniężne w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego.

Z kolei art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy określa, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Ustęp 2 pkt 1 precyzuje, iż zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Ponadto okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5).

Zgodnie z art. 39 ust.1 ustawy , w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. (ust. 2)

Rozstrzygnięcia oparte o powyższe przepisy wydane zostały w ramach tzw. uznania administracyjnego, a Sąd badał czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego.

Odnośnie przyznania zasiłku okresowego , należy stwierdzić , że wykładnia przepisów o pomocy społecznej , w tym przytoczony art.38 ust.1 tej ustawy , nie pozostawia wątpliwości , że warunkiem przyznania beneficjentowi tej formy pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego , a nadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia, wymienionych jedynie przykładowo. Co do zasady , przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego , bowiem spełnienie warunków do jego otrzymania obliguje organ pomocy społecznej do jego przyznania. Natomiast uznaniu administracyjnemu i to ze względnemu, pozostawiona jest wysokość tego świadczenia poprzez ustawowo przewidzianą możliwość jej określenia między wskazanym w przepisie maksimum i minimum, a także okres jego pobierania. W związku z tym decyzja ta ma charakter częściowo uznaniowy.

Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3).

Zabezpieczeniem realizacji opisanych powyższych zasad jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny.

W rozpatrywanej sprawie organy zarzuciły skarżącemu i jego żonie brak współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej..

Artykuł 11 ust. 2 ustawy stanowił, w chwili wydawania zaskarżonych decyzji, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Przepis ten mógłby mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, m in. gdyby skarżącemu organy pomocy społecznej przedstawiły do zawarcia kontrakt socjalny, a skarżący by go nie podpisał.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełniał ustawowe kryterium warunkujące przyznanie zasiłku okresowego i pod tym względem dokonane przez organ ustalenia nie budzą wątpliwości. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania tego świadczenia w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku okresowego organ pomocy społecznej zobowiązany był kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy.

Ponadto przyjmując , że okoliczności związane z aktywnością zawodową żony skarżącego mogą stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia skarżącemu, to wskazać należy, iż żona skarżącego nie odmówiła podjęcia konkretnego zatrudnienie, czy innej pracy zarobkowej. Chęć podjęcia pracy przez B. K. została udowodniona poprzez fakt zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna , czyli poszukująca pracy. Niezależnie od tego żona skarżącego nie była bierna w samodzielnym poszukiwaniu pracy , co przyznaje sam organ , jednak nie stawiała się dokładnie co dwa tygodnie w ośrodku pomocy społecznej z zeszytem aktywności zawodowej . Okoliczność ta została jednak wyjaśniona przez skarżącego, iż było to uzgodnione z pracownikiem socjalnym, a ponadto " przerwa" w poszukiwaniu pracy związana była z rozległym remontem mieszkania . Podnoszone przez skarżącego w tym zakresie okoliczności nie zostały skutecznie podważone przez organ , w związku z tym nie zaistniały podstawy, aby z tego powodu odmawiać skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.

Za błędne należy uznać stanowisko organów obu instancji , że skarżący mógł przezwyciężyć samodzielnie swoją trudną sytuację życiową poprzez sprzedaż posiadanego obuwia . Zdaniem Sądu , za wiarygodne i zgodne z doświadczeniem życiowym należy uznać twierdzenie skarżącego, iż zniszczenie tego towaru w wyniku jego zagrzybienia nie było możliwe. W sytuacji , gdy okolicznością bezsporną w sprawie jest , że mieszkanie skarżącego było zawilgocone i znajdował się tam grzyb budowlany , a organ nie zakwestionował miejsca przechowywania obuwia w mieszkaniu , to podważanie przez organ twierdzeń skarżącego co do stanu obuwia, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Na marginesie należy zauważyć , że o możliwości sprzedaży towaru decyduje nie tylko jego dobry stan , ale również inne czynniki , np. takie jak jego atrakcyjność . Organ nie podjął nawet próby oceny , czy skarżący mógł legalnie sprzedać przedmiotowy towar nie będąc przedsiębiorcą , czy istniały realne szanse na zbycie obuwie i jakie ewentualnie wiązałyby się z tą transakcją wymogi ( np. opłaty podatkowe ) .

Odmowa przyznania pomocy społecznej skarżącemu w formie zasiłku okresowego oraz w formie zasiłku celowego z powodu nie sprzedania posiadanego obuwia w sytuacji , gdy skarżący spełnia kryterium dochodowe do uzyskania tej pomocy , jest sprzeczna z celami ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu nieracjonalnego gospodarowania środkami finansowymi w związku z przeprowadzeniem remontu w nadmiernym zakresie należy stwierdzić , że ustalenia faktyczne organu w tym zakresie są dowolne.

Z dołączonych do akt administracyjnych faktur na zakup materiałów budowlanych wynika , że dokumenty te zostały wystawione w okresie od lipca 2012r. –do marca 2014r. Co prawda organ ustalił wysokość pożyczek zaciąganych przez skarżącego oraz niektórych pożyczkodawców , jednak – z punktu widzenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie – istotne znaczenie miała sytuacja finansowa skarżącego w miesiącu maju 2014r. Organ nie ustalił , czy i w jakiej wysokości skarżący posiadał zadłużenie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy społecznej . Za nieprzekonywujące należy uznać stanowisko organu , że zakres remontu przekraczał uzasadnioną potrzebę jego przeprowadzenia , gdyż twierdzenia w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Okolicznością bezsporną jest , że zajmowane przez skarżącego i jego rodzinę mieszkanie wymagało remontu. Zważywszy na fakt , że w rodzinie tej było niepełnoletnie dziecko , pomoc społeczna winna wesprzeć rodzinę w celu umożliwienia jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka . Niskie dochody uprawniające do przyznania pomocy społecznej obligują organy do szczególnie wnikliwego i wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy , a odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym , natomiast uzasadnienie odmownych decyzji musi przekonywująco wyjaśniać przesłanki odmowy.

Fakt przeprowadzenia remontu i – jak wynika z wywiadów środowiskowych – utrzymanie mieszkania w należytym porządku pozytywnie świadczy o rodzinie, która nie jest bierna w dążeniach do zaspakajania swoich potrzeb i życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W związku z powyższym za uzasadniony należy zatem uznać zarzut postawiony przez pełnomocnika skarżącego z urzędu niesłusznego zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z powodów wyżej opisanych.

Podkreślić należy , że nawet przy braku współpracy sytuacja beneficjenta i jego rodziny przemawiać może za przyznaniem wnioskodawcy pomocy adekwatnej i możliwej do udzielenie z punktu widzenia finansowych możliwości organu. Rodzina, w której jest dziecko, wymaga ze strony organów szczególnej ochrony.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy art. 7 , 77 , 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez nie ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego , twierdzenia organów nie zostały udowodnione , ocena materiału dowodowego została dokonana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego , a także z naruszeniem z naruszaniem art.8 , art.11 ust.2 i art.38 ust.1 pkt.2 oraz art.39 ustawy o pomocy społecznej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).