Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 maja 2025 r. sygn. akt II SAB/Bd 137/24 w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. M. na rzecz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 6 maja 2025 r., sygn. akt II SAB/Bd 137/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi K. M. ("skarżąca") na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy ("organ", "PPIS") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia 20 września 2024 r. (data wpływu do organu – 24 września 2024r.) skarżąca i D. M. powołując się na przepis art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 - dalej "u.d.i.p."), zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy o udostępnienie informacji publicznej w poniższym zakresie:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka ?

Pismem z dnia 26 września 2024 r. PPIS udzielił skarżącej odpowiedzi na wszystkie zadane pytania w następujący sposób:

1. O wyjaśnienia dotyczące utrzymywania się odporności po podaniu wymienionych przez skarżącą szczepionek należy zwrócić bezpośrednio do producentów danych szczepionek lub Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, ponieważ PPIS nie jest instytucją prowadzącą działalność naukowo-badawczą i w związku z tym nie posiada informacji w zakresie dotyczącym pochodzenia poszczególnych składników zawartych w preparatach szczepionkowych, które mają wpływ na wytworzenie odporności oraz ich działania na organizm człowieka.

2. PPIS nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień, ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924) obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest przekazanie PPIS wykazu osób małoletnich, które nie zostały poddane szczepieniu. Wobec powyższego należy uznać, iż ustawa nie przewiduje raportowania przypadków niewykonania obowiązkowych szczepień u osób dorosłych.

3. PPIS nie prowadzi statystyk szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej, romskiej i czeczeńskiej oraz statystyk dotyczących migracji tych osób. W celu uzyskania informacji na ten temat skarżąca powinna się zwrócić bezpośrednio do I.P., skoro prowadzi ona statystyki na temat ognisk występowania odry w tych grupach narodowościowych.

4. O podaniu szczepionki każdorazowo decyduje lekarz na podstawie prawidłowo przeprowadzonej kwalifikacji. Istotne jest zebranie wywiadu epidemiologicznego z rodzicami bądź opiekunami prawnymi dziecka dotyczącego ewentualnych przeciwwskazań przed szczepieniem. Bardzo rzadko występują rzeczywiste przeciwwskazania do podania szczepionki. Są to m.in. silne reakcje alergiczne na składniki szczepionki (w tym wstrząs anafilaktyczny) lub poważny odczyn po poprzedniej dawce tej samej szczepionki. Zabezpieczeniem przed ewentualnymi niepożądanymi skutkami szczepień ochronnych stanowi poprzedzające samo szczepienie badanie kwalifikacyjne, wykonywane najpóźniej na 24 godziny przed zastosowaniem szczepionki. Badanie przeprowadza lekarz stosując się do postanowień art. 17 ust. 2-5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który orzeka o możliwości przeprowadzenia szczepienia lub wskazuje przyczynę uzasadniającą odmowę jego wykonania. Lekarz kwalifikujący do szczepienia ponosi odpowiedzialność za ewentualne negatywne skutki swojej decyzji. Ponadto lekarz dokonujący kwalifikacji do szczepienia powinien każdy przypadek rozpatrywać indywidualnie, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz rozważyć ewentualne przeciwwskazania. PPIS nie dysponuje wiedzą, ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat.

5. Na terenie działania urzędu PPIS w ciągu ostatnich 5 lat nie zarejestrowano przypadku niewywiązania się z ustawowego obowiązku niezgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego przez lekarza, wobec czego nie było podstaw prawnych do nałożenia grzywny.

6. Do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy w ciągu ostatnich 5 lat nie został zgłoszony żaden przypadek śmiertelny po podaniu preparatów szczepionkowych u dzieci i dorosłych do 19 roku życia. Dane na podstawie rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzonych przez PPIS zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. o niepożądanych odczynach poszczepiennych, nowelizacja z dnia 31 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 13).

7. PPIS na podstawie rejestrów niepożądanych odczynów poszczepiennych informuje, że od 2019 roku zanotowano 1 przypadek NOP zakwalifikowany jako ciężki u dzieci i dorosłych do 19 roku życia. Po podaniu preparatu doszło do zasłabnięcia, wystąpił spadek ciśnienia, bladość powłok skórnych, pojawiła się wiotkość uogólniona oraz nudności.

8. PPIS informuje, iż nie prowadzi statystyk dotyczących wypłaconych odszkodowań dla osób, u których miało miejsce wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego.

9. Konieczność wykonania obowiązkowego szczepienia nie pozostaje w sprzeczności z art. 47 Konstytucji RP. Wprost przeciwnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP wynika obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Obowiązek szczepień nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a zatem materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (wyrok NSA o sygn. akt II OSK 769/19). Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne każdorazowo poprzedzające szczepienie celem stwierdzenia, czy istnieją przeciwskazania do wykonania szczepienia. Podczas badania rolą lekarza jest ocenić, czy w indywidualnym przypadku bilans korzyści płynących z wykonania szczepienia przewyższa ewentualne ryzyko wystąpienia NOP.

10. Zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi "w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, w wyniku których:

1) osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo 2) u osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych".

11. Obowiązkiem lekarza jest przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego przed wykonaniem szczepienia zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Żaden przepis prawa nie nakłada na lekarza obowiązku rutynowego przeprowadzenia jakichkolwiek testów wykluczających nadwrażliwość na składniki szczepionek przed szczepieniem. PPIS nie posiada wiedzy na temat badań, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Światowa Organizacja Zdrowia systematycznie opracowuje i aktualizuje rekomendacje dotyczące polityki zdrowotnej, w tym szczepień ochronnych. Jeżeli chodzi o drugi człon pytania proszę się zwrócić bezpośrednio do ww. organizacji.

13. Zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w związku z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w dniu 29 września 2023 r. opublikowane zostało w Dzienniku Ustaw rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 poz. 2077). We wskazanym rozporządzeniu precyzyjnie wskazano wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Zgodnie ze wskazanym rozporządzeniem, dzieci i młodzież od ukończenia 12 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia podlegają obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce (§ 3 ust. 1 pkt 5). Według schematu obowiązkowych szczepień ochronnych zawartego w załączniku nr 1 wskazanego rozporządzenia, przypominające szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce należy wykonać do ukończenia 6 roku życia. Córka skarżącej – Z. M. ur. [...].2012 r. w dniu zgłoszenia rodziców uchylających się od szczepień przez przychodnię NZOZ [...], tj. 18.07.2024 r., miała ukończony 12 rok życia, a więc obowiązek szczepienia był u niej wymagalny. W związku z przekroczeniem terminu na wykonanie szczepienia (6 r.ż.), rodzice zostali wezwani do wykonania zaległego szczepienia.

W dniu 1 października 2025 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność PPIS w związku z naruszeniem art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej i wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji stwierdził, że PPIS w odpowiedzi na wniosek skarżącej wystosował do niej pismo z dnia 26 września 2024 r., w którym udzielił odpowiedzi na zadane przez stronę wszystkie 13 pytań. W związku z powyższym zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Skoro zobowiązany organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a z treści pisma wynika, że udzielił odpowiedzi wskazując na dane jakie posiada, bądź w odpowiedzi na określone pytania wyjaśnił, że nie posiada danych informacji albo nie dysponuje wiedzą w określonym zakresie, to nie sposób zarzucić mu bezczynności. Wskazania wymaga, że organ który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej nie ma bowiem obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyrok WSA w Krakowie z 14.07.2017 r., II SAB/Kr 119/17).

Co więcej, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że oceny czy organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie może kształtować tylko i wyłącznie przypisywanie organowi powinność dysponowania żądaną informacją. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy zdaniem wnioskodawcy winien nią dysponować (wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2020 r., II SAB/Kr 83/20, LEX nr 3075983). W konsekwencji uznać należy, że skoro organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącej, na które zobowiązany był odpowiedzieć, to nie można zarzucać mu naruszenia prawa. Zaakcentowania również wymaga, że informacji publicznej nie stanowią dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 ustawy o zapobieganiu zwalczaniu chorób zakaźnych w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Podkreślić należy, że porady prawne (np. w jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie) nie stanowią informacji publicznej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalności bądź celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej daje prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, natomiast część wskazanych przez skarżącą informacji, w zakresie podnoszonych przez nią zagadnień - nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Kwestie poruszane w części pytań odnoszą się do wyrażenia pewnego osądu przez organ, opinii, a zatem do jego subiektywnej oceny lub pouczenia o treści obowiązujących przepisów. Odpowiedzi na te pytania nie mogą więc stanowić informacji publicznej.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, że poza zaprzeczeniem faktowi uzyskania wnioskowanej informacji publicznej, skarga nie zawiera indywidualnych, odnoszących się do okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy, zarzutów. Skarga nie wskazuje chociażby, z jakich powodów udzielona skarżącej informacja nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego wniosku. Potencjalne samo niezadowolenie strony z uzyskanych informacji nie może kreować zasadności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Organ udzielił odpowiedzi na pytania, które dotyczyły informacji publicznej, w której był posiadaniu. Ponadto, pomimo braku obowiązku w tym zakresie, w miarę możliwości poinformował skarżącą o kwestiach prawnych, o wyjaśnienie których wnosiła we wniosku. Skoro zatem organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącej, na które zobowiązany był odpowiedzieć, to nie można zasadnie zarzucać naruszenia prawa art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Jakichkolwiek podstaw faktycznych pozbawiony jest również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącym informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżącej, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Artykuł 193 zd. 2 p.p.s.a. częściowo wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2025 r., I OSK 1995/23).

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.

Skarga kasacyjna oparta została na jednym zarzucie naruszenia prawa materialnego, który jest wadliwie skonstruowany i tym samym niejako w założeniu nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zarzut o tożsamej konstrukcji był przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego – na gruncie sprawy o analogicznych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych – w szczególności w wyroku z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w tymże wyroku, toteż argumentacja przedstawiona dalej jest z nią zasadniczo zbieżna (zob. też wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r., III OSK 319/25; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2180/24; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2179/24).

Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Skoro skarżąca kasacyjnie zarzuca "niezastosowanie" określonych przepisów, należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie". Zgodnie jednak z dominującym poglądem, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie. Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji, a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego przedmiotowa skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nieskutecznym (zob. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24, oraz przytoczone tam orzecznictwo i piśmiennictwo).

O nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. świadczy też jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutu niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji powołanych przepisów kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie odpowiedzi organu na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Naruszenia powołanych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w błędnym, w jej ocenie, przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ udzielił pełnej i wystarczającej odpowiedzi na zadane przez skarżącą pytania. W związku z tym należy podkreślić, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Również dlatego zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. okazał się niezasadny (zob. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24, oraz przytoczone tam orzecznictwo i piśmiennictwo).

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.