Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 9 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Inspektor Sanitarny, do rozpoznania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku sądu wraz z aktami administracyjnymi, pkt 2 i 3 wniosku M. C. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 listopada 2025 r.; 2. stwierdza, że Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w zakresie udzielenia odpowiedzi na pkt 2 i 3 wniosku M. C. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 listopada 2025 r.; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Inspektor Sanitarny na rzecz skarżącej kwotę 100;- (sto zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z 18 listopada 2025 r. M. C. (dalej jako: "wnioskodawczyni") zwróciła się do Inspektor Sanitarny (dalej jako: "Inspektor Sanitarny" lub "PPIS") o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy i jak PPIS kontroluje zgłaszanie NOP-ów przez lekarzy? Ile przypadków zaniechania zgłoszenia miało miejsce?

2. Czy PPIS zbiera dane nieszczepionych dzieci z numerem PESEL? Jeśli tak, to na jakie podstawie prawnej?

3. Czy PPIS zgłasza uchybienia lekarzy do Izby Lekarskiej?

4. Czy PPIS zbiera dane nieszczepionych dzieci z numerem PESEL? Jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?

5. Ile zgłoszeń NOP zostało zmienionych przez PPIS i z jakiego powodu?

6. Ile osób do 19 r.ż. zmarło w ciągu 4 tygodni od szczepienia (ostatnie 5 lat)?

7. Ile zgłoszeń uchybień dokonano do Izby Lekarskiej w ciągu ostatnich 5 lat?

8. Ile NOP-ów odnotowano w ostatnich 5 latach z podziałem na szczepionki?

9. Statystyki szczepień dzieci i dorosłych z ostatnich 5 lat (z obszaru badania PPIS)?

10. Ile było ciężkich NOP-ów (rodzaje i liczba) w ostatnich 5 latach?

11. Ile grzywien nałożono na lekarzy za brak zgłoszeń NOP w ciągu ostatnich 5 lat?

12. Czy WHO zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak – w jakiej formie?

13. Czy PPIS konsultuje się z prawnikiem w sprawach egzekucji obowiązku szczepień? Ile takich konsultacji miało miejsce?

14. Czy przymuszanie do szczepień nie narusza art. 47 Konstytucji RP?

15. Na jakiej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od szczepień?

16. Jakie badania można wykonać, by wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionek?

17. Czy lekarz po kwalifikacji szczepienia ma obowiązek wydania jakiegoś dokumentu?

18. Co możemy zrobić, jeśli lekarz nie wystawi zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie przeprowadzi szczepienia?

19. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce i kto za to odpowiada?

20. Jak można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu po NOP?

21. Ile odszkodowań wypłacono za NOP-y?

22. Jak długo utrzymuje się odporność po podaniu poszczególnych szczepionek (osobno dla każdej)?

Ponadto wnioskodawczyni wystąpiła o:

- udostępnienie charakterystyk produktów leczniczych szczepionek, które mają być zastosowane;

- udostępnienie informacji dotyczących badań bezpieczeństwa szczepionek zgodnych ze "złotym standardem" (z zastosowaniem obojętnego placebo), które mają zostać podane naszemu dziecku lub. Wskazanie instytucji, która taką dokumentację posiada – osobno dla każdej szczepionki oraz dla całego schematu szczepień;

- udostępnienie szczepionek: pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych, etycznych (tj. nieprodukowanych w oparciu o linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA), posiadających badania bezpieczeństwa przy użyciu naturalnego placebo (nie może być to inna szczepionka zawierająca m.in. związki aluminium);

- przeprowadzenie badań wykluczających przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, m.in. alergii na składniki, niedoborów odporności (wrodzonych i nabytych), zgodnie z informacjami zawartymi w ulotkach producentów;

- informację, czy izby lekarskie otrzymujące środki finansowe od producentów szczepionek przestały stosować sankcje wobec lekarzy odraczających obowiązkowe szczepienia ochronne.

Pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. Inspektor Sanitarny udzielił odpowiedzi na zadane pytania w następujący sposób:

Ad.1. System nadzoru nad NOP w Polsce regulują ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Lekarz ma obowiązek zgłaszania podejrzenia/rozpoznania NOP do właściwego dla miejsca wystąpienia odczynu inspektora sanitarnego. PPIS nie posiada aktualnych danych na temat liczby przypadków zaniechania zgłoszeń NOP.

Ad.2. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.3. Informacja objęta tym pytaniem nie posiada cech informacji publicznej.

Ad.4. To samo zapytanie pojawiło się w punkcie 2. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.5. Kwalifikacja NOP nie leży w kompetencji pracowników PPIS. Kwalifikacji NOP dokonuje wyłącznie lekarz.

Ad.6. Na terenie podległym Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] do chwili obecnej nie odnotowano takiego przypadku.

Ad.7. Inspektor Sanitarny nie posiada informacji w zakresie żądanego pytania.

Ad.8. W ostatnich 5 latach odnotowano 27 przypadków NOP (podział szczepionek: Hexacima – 1; Euvax B-2; DTP – 4; Pentaxim – 1; BCG-3; Nimenrix – 1; Bexsero – 1; Varilrix – 2; lnfanrix DTPa – 1; Adacel – 1; MMR Vax Pro – 5; Synflorix – 4; Rotateq – 2; lnfanrix Hexa – 4; Act-Hib – 2; Havrix – 1; lnfanrix IPV – 1; Vaxigrip – 1). Niektóre dzieci otrzymały więcej niż jedną szczepionkę w danym dniu).

Ad.9. PPIS nie ma wglądu do list pacjentów korzystających ze szczepień. Do tutejszego organu zgłaszane są wyłącznie przypadki osób uchylających się od obowiązkowych szczepień wynikających z Programu Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok.

Ad.10. Na terenie podległym Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] w ostatnich 5 latach nie odnotowano przypadku ciężkiego NOP-u po podaniu preparatu szczepionkowego zgodnie z PSO.

Ad.11. PPIS nie posiada informacji w zakresie żądanego pytania.

Ad.12. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.13. Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.

Ad.14. Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.

Ad.15. Na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077).

Ad.16. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.17. Procedurę realizacji szczepień w tym lekarskiego badania kwalifikacyjnego określa ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924) art. 17 pkt. 4.

Ad.18. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.19. Nie można uznać za informację publiczną treści żądanego pytania.

Ad.20. Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.

Ad.21. PPIS nie posiada informacji dotyczących wypłacanych odszkodowań z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Ad.22. PPIS jest jedynie dystrybutorem szczepionek na terenie miasta [...] i powiatu [...], nie posiada wiedzy w ww. zakresie.

Odpowiadając na wniesione przez wnioskodawczynię w drugiej części pisma żądania PPIS poinformował, że nie jest w posiadaniu informacji ani wyników badań dotyczących tych kwestii. Szczepionki, tak jak pozostałe produkty lecznicze, przed wprowadzeniem na rynek wymagają uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Bezpieczeństwo szczepionek jest monitorowane na bieżąco, począwszy od ich opracowania, badań przed rejestracyjnych, procesu rejestracji aż po kontrole procesu wytwarzania każdej szczepionki, kontrole serii dopuszczonych na rynek oraz już dostępnych na rynku oraz monitorowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych. Przed wprowadzeniem na rynek, każda seria szczepionki jest dodatkowo poddawana badaniom jakościowym przez niezależne od producenta laboratorium kontroli jakości.

W trybie dostępu do informacji publicznej podlegają udostępnieniu dokumenty wytworzone lub posiadane przez podmiot zobowiązany. Inspektor Sanitarny nie wytwarzał dokumentów w zakresie objętym przedmiotowym pytaniem, w związku z czym nie może ich udostępnić. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w [...] nie ma również charakteru jednostki badawczej i nie prowadzi badań klinicznych.

Przesyłka zawierająca wyżej wymienioną odpowiedź doręczona została wnioskodawcy 3 grudnia 2025 r. (k. 43-44 akt administracyjnych).

Pismem z 9 grudnia 2025 r. M. C. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PPIS w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W piśmie tym zażądała: zobowiązania Inspektora Sanitarnego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; stwierdzenia że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenia PPIS grzywny w maksymalnej prawem ustalonej wysokości oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że PPIS nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia żądanych informacji. W szczególności Inspektor Sanitarny w sposób niewystarczający odniósł się do kwestii poruszonych w drugiej części pisma, nie przedstawiając nawet informacji o dostępności preparatów nie zawierających metali ciężkich. Następnie przytoczono szereg orzeczeń sądów administracyjnych na potwierdzenie zaistnienia stanu bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.

Odpowiadając na skargę z 18 grudnia 2025 r. PPIS, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o jej oddalenie, ewentualnie z ostrożności procesowej o uznanie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz nie wymierzanie organowi grzywny.

Uzasadniając swoje stanowisko PPIS stwierdził, że pismem z 1 grudnia 2025 r. (doręczonym skarżącej 3 grudnia 2025 r.) odpowiedział na wszystkie 27 (22+5) pytań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 18 listopada 2025 r. Z prostego zestawienia wyżej wymienionych dat wynika, że odpowiedź udzielona została w granicach 14-dniowego terminu określonego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Oczywistym jest w ocenie Inspektora Sanitarnego, że w zależności od problematyki której dotyczyło pytanie udzielone odpowiedzi są dłuższe lub krótsze, jeżeli zaś organ nie dysponuje konkretnymi informacjami na temat obejmujący pytanie – odesłanie do źródeł publikowanych na oficjalnych stronach internetowych uznać należy za zasadne i wystarczające. Wreszcie niektóre z pytań nie dotyczą udostępnienia informacji publicznej. Dalej PPIS podkreślił że za pytania które nie odnosiły się w ocenie Inspektora Sanitarnego do informacji publicznych w rozumieniu ustawy uznane zostały te, które nie dotyczyły faktów, lecz do wiedzy organu na temat zjawisk, zgodnie zaś z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych informacja publiczna dotyczyć może jedynie faktów. Końcowo PPIS podkreślił, że odpowiedział, a w każdym razie ustosunkował się, do wszystkich do wszystkich pytań, które dotyczyły informacji publicznej, nie można zatem uznać, że zlekceważył on nałożone na niego obowiązki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez ww. sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy w tym miejscu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej (także takiej, której organ nie posiada), podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12, Baza NSA).

W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, ze zm.; dalej jako: "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej – nie jest więc wymagane wyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05). Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 P.p.s.a. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 249/10, Baza NSA).

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał wniesioną przez T. C. skargę za dopuszczalną.

Zgodnie z regulacją art. 149 § 1 P.p.s.a, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., o co zawnioskowała skarżąca w niniejszej sprawie.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że jej przedmiotem uczyniono bezczynność Inspektor Sanitarny w zakresie udostępnienia skarżącemu informacji – mających, jego zdaniem, status informacji publicznych – wskazanych w sumie w 27 pytaniach wniosku z dnia 18 listopada 2025 r. (data wpływu do PPIS: 18 listopada 2025 r.).

Wskazać w tym miejscu należy, że stan bezczynności ograniczany jest do sytuacji, w których podmiot zobowiązany był w określonym terminie wydać stosowny akt (decyzję, postanowienie itp.) lub dokonać odpowiedniej czynności. Badanie jej zaistnienia sprowadza się zatem do ustalenia ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracji.

W sprawach z zakresu udostępnienia informacji publicznej kluczowe jest przy tym ustalenie, czy zaistniał obowiązek jej udzielenia. Ten ma miejsce w przypadku jednoczesnego spełnienia dwóch przesłanek: podmiotowej (stwierdzającej, że podmiot, do którego skierowany został wniosek jest zobowiązany do jej udzielenia na mocy u.d.i.p.) oraz przedmiotowej (wskazującej, że żądane informacje w istocie są informacjami publicznymi w myśl przepisów u.d.i.p.). Następnie ustalić należy, czy działania podmiotu zobowiązanego nastąpiły w formie zgodnej z treścią wniosku o udzielenie informacji publicznej, a jeżeli nie, to czy takie odstępstwo znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Przy czym podkreślić należy, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku "automatycznego" udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on zbadać, czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej znajdują zastosowanie w danej sytuacji i jeżeli tak to winien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

Katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej został określony w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., z tym dodatkowym zastrzeżeniem, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Inspektor Sanitarny – mający, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416, ze zm.), status organu rządowej administracji zespolonej w powiecie – jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. To z kolei potwierdza, że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępniania posiadanych informacji publicznych.

Przechodząc z kolei do analizy zaistnienia przesłanki przedmiotowej, należy na wstępie wyjaśnić, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). Aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", wskazaną w treści z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., którą jest "każda informacja o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udzielenia odpowiedzi na 27 (22+5) pytań, które przytoczone zostały w pierwszej części niniejszego uzasadnienia. Zawarte one zostały we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 listopada 2025 r., który wpłynął do PPIS w dniu 19 listopada 2025 r. Podmiot zobowiązany w ustawowym terminie 14 dni, tj. 3 grudnia 2025 r. udzielił odpowiedzi odnosząc się do wszystkich pytań przedstawionych we wniosku.

Podkreślenia wymaga, że PPIS w zakresie odpowiedzi na pytania: 2-4, 12-14, 16, 18-20 wskazał, że nie dotyczą one informacji publicznych, z kolei w odniesieniu do pytań 7, 9, 11, 21-22, a także dodatkowych 5 pytań stwierdził, że nie dysponuje tego typu informacjami. W pozostałym zakresie udzielił on odpowiedzi na pytania, odnosząc się pokrótce do treści żądania skarżącego.

W orzecznictwie przyjęto, że przede wszystkim stanowią informację publiczną dane zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18 Baza NSA).

Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924; dalej jako: "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2024 r. poz. 138, dalej jako: "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.

Z art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z i z §17 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wynika, że państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu są przekazywane raporty o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Raporty te zawierają imienne wykazy:

1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,

2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia.

Powyższe dane również podlegają udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Podkreślić jednocześnie trzeba, że informacją publiczną są również inne dane pozyskiwane w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Za informację publiczną uznać należy więc również dane na temat liczby odroczonych szczepień, liczby osób uchylających się od szczepień czy też zmarłych z powodu szczepień.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, zauważyć należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest przede wszystkim poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). We wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załączniku nr 6 wskazanego rozporządzenia zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. Wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej, do udostępnienia której zobowiązany jest PPIS, ma nie tylko taka informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Jeśli organy te mają dostęp do innych danych (z innych źródeł), to zobowiązane są je udostępnić.

Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje natomiast kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te każdorazowo pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do wniosku, że Inspektor Sanitarny nieprawidłowo uznał, że kwestie odnoszące się do pytań 2-4 nie dotyczą informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Nie da się ukryć, że sposób zbierania danych nieszczepionych dzieci, w szczególności uwzględnianie w wykazie ich numeru PESEL, stanowi informację o prowadzonych rejestrach, ewidencjach oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.), a co za tym idzie – stanowi informację publiczną. W zakresie pytania dotyczącego zgłaszania uchybień lekarzy do Izby Lekarskiej stwierdzić natomiast należy, że informacje dotyczą zasad funkcjonowania organów władzy publicznej, trybie ich działania w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.

Wobec powyższego uznać należy, że w zakresie pytań 2-4, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie udostępnił żądanej informacji, co skutkować musi uznaniem, że dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Uznać jednak należy, że bezczynność PPIS nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest bowiem taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). W sprawie brak jest wystąpienia takich przesłanek.

W pozostałym zakresie Inspektor Sanitarny albo udostępnił żądane dane w prawem przewidzianym terminie, albo uznał, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej, co Sąd uznał za prawidłowe i zgodne z prawem działanie. Dlatego też w pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 P.p.s.a.

Konsekwencją częściowego uwzględnienia skargi jest z kolei – stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi (100 zł).

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.