Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oddala skargę.

II SAB/Kr 244/24

UZASADNIENIE

11 października 2024 r. do Prezesa Sądu Rejonowego w Wieliczce (dalej: "podmiot obowiązany") wpłynął wniosek P. B. (dalej: "skarżący") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1) Jakie czynności faktyczne podjął prezes w związku z pismem z 1 sierpnia 2024 r. oraz wpłynięciem do niego sprawy, której nadano sygnaturę [...], a w szczególności, czy zlecił lub podjęto bez jego zlecenia takie czynności?

2) Jakie czynności faktyczne podjęła asesor w związku z pismem z 1 sierpnia 2024 r., a w szczególności, czy zleciła skompletowanie całych akt sprawy zgodnie z moim wnioskiem?

3) Czy prezes upoważnił inne osoby do wykonywania jego ustawowych obowiązków, w tym określonych w kpc, kpk i kpww, w szczególności dotyczące postępowania w sprawie wpływających do sądu pism, w tym pozwów, wniosków o ukaranie lub aktów oskarżenia?

4) Podanie treści lub kserokopia upoważnień wydanych przez prezesa w sprawach z pkt 3.

5) Kto i na jakiej podstawie wykonuje za prezesa obowiązki powierzone mu na mocy kpc, kpk i kpww, w szczególności dotyczące postępowania w sprawie wpływających do sądu pism, w tym pozwów, wniosków o ukaranie lub aktów oskarżenia?

17 października 2024 r. podmiot obowiązany poinformował skarżącego, że:

1/ W związku z jego pismem z dnia 11 października 2024 roku w sprawie o sygnaturze akt: [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w W. I Wydziałem Cywilnym - wniosek skarżącego w zakresie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia postanowienia z dnia 12 września 2024 roku został dołączony do akt postępowania celem rozpoznania go łącznie z jego wnioskiem o wyłączenie ASR K. K. od rozpoznania przedmiotowej sprawy; w związku z wnioskiem skarżącego zawartym w pkt 4 pisma wskazano, iż nie jest to wniosek w ramach informacji publicznej, gdyż skarżący ma pełny dostęp do akt postępowania;

2/ pismo z dnia 1 sierpnia 2024 roku zostało dołączone do akt postępowania celem nadania mu dalszego biegu i w związku z tym pismem zostało wydane w dniu 6 sierpnia 2024 roku zarządzenie przez referenta sprawy;

3/ z kolei wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do ASR K. K. został przekazany zgodnie z właściwością do Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K.;

4/ poinformowano, iż zgodnie z treścią art. 22 Prawo o ustroju sądów powszechnych - Prezes sądu jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów sędziów danego sądu oraz kierownika i specjalistów opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. W czynnościach tych zastępuje go Wiceprezes danego Sądu Rejonowego.

21 listopada 2024 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe postępowanie podmiotu obowiązanego w zakresie, w jakim żądana informacja publiczna nie znajdowała się w aktach sprawy [...], a także zażądał przyznania sumy pieniężnej (2000 zł) wobec nieudzielenia informacji publicznej i przesłania niepodpisanego własnoręcznie lub podpisem elektronicznym pisma w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę podmiot obowiązany wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że pismo z 17 października 2024 r. stanowi wyczerpującą odpowiedź:

- pytania nr 1-2 odnosiły się do informacji i dokumentów zawartych w aktach sprawy, do której skarżący jako strona postępowania ma pełny dostęp;

- z odpowiedzi na pytania nr 3-5 wynikało, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa wiceprezes zastępuje prezesa w jego ustawowych kompetencjach, co oznacza, że prezes nie udziela upoważnienia do wykonywania jego ustawowych obowiązków wynikających z kpc, kpk oraz kpww. Z tego względu bezprzedmiotowym było żądanie udostępnienia treści lub kserokopii upoważnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a).

W myśl art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

W niniejszej sprawie wskazany w skardze organ jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, co nie budziło wątpliwości stron.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Odnosząc się w tym kontekście do żądania informacji dotyczącej sprawy [...], w której skarżący jest stroną, to trzeba wskazać, że art. 525 k.p.c. nie wyłącza w pełnym zakresie zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu w uchwale z 9 grudnia 2013 r. I OPS 7/13 Naczelny Sąd Administracyjny nie wykluczył, że pewne dane publiczne, przy odpowiednio sprecyzowanym żądaniu, mogą podlegać udostępnieniu w trybie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Z uchwały tej wynika, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Teza tej uchwały zdeterminowana zatem została treścią żądania, które odnosiło się do całości akt sprawy. W uzasadnieniu podniesiono natomiast, że "Akta sądowe, administracyjne, bądź też akta postępowania przygotowawczego są zbiorem różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty." Co z tego zbioru (w tym wypadku akt sądowych) może stanowić informację publiczną, zależy od treści żądania. Z tezy powyższej uchwały wynika tylko, że żądanie dotyczące udostępnienia całości akt nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. W niniejszej sprawie natomiast skarżący nie domagał się udostępnienia całości akt sprawy, lecz informacji o konkretnych zarządzeniach, które określał mianem "czynności faktycznych". W przypadku zarządzeń, niestanowiących orzeczeń sądu, w ocenie składu orzekającego stanowią one informację publiczną, jako informacje o zasadach funkcjonowania organu władzy publicznej, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d i lit. e u.d.i.p.

Należy natomiast rozważyć, czy przepis art. 525 k.p.c. umożliwiający nieskrępowany dostęp do akt m.in. stronom danej sprawy cywilnej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p.; tym samym wyłączałby on możliwość dostępu do akt stronom na zasadzie ustawy o dostępie do informacji publicznej, skoro mogą mieć dostęp na zasadach szczególnych.

Takie stanowisko znajdujemy w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2021 r. II SAB/Wa 60/21, LEX nr 3214241 : "Przepis art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawcy sądowej, stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Taki pogląd wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 grudnia 2017r. I OSK 250/16, publ, Lex/el: "Tym samym istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p.. w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Oznacza to, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji publicznej uregulowane są inaczej w u.d.i.p.. i inaczej w ustawie szczegółowej i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej (vide: J.Jendrośka, M.Bar, Z.Bukowski, Dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie, Poznań, Wrocław 2007 r., s. 64 - 65; uchwała 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl)".

Dodać należy, że zgodnie ze wskazanym przepisem k.p.c. strony mają pełny dostęp do akt sprawy, w której występują.

Do zarządzeń w sprawie [...] odnosiły się pytania nr 1 i 2 skarżącego. Niezależnie od tego, że organ wskazał w odpowiedzi na skargę, że skarżący jest stroną tego postępowania– to pismem z dnia 17 października 2024r. udzielono skarżącemu odpowiedzi, co czyni bezprzedmiotowym rozważania na temat, czy Sąd powinien to uczynić w tym trybie, czy też nie.

Co się tyczy pytań 3-5 – dotyczyły one działania Prezesa Sądu jako organu władzy publicznej i wobec tego w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jak to już wskazano, dotyczą informacji publicznej.

Na pytania te Prezes Sądu tym samym pismem z dnia 17 października 2024r. udzielił zbiorczej odpowiedzi, iż zgodnie z art. 22 Prawa o ustroju sądów powszechnych prezes sądu jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów sędziów danego sądu oraz kierownika i specjalistów opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. W czynnościach tych zastępuje go wiceprezes sądu.

Z powyższego wynika jednocześnie, że brak jest upoważnień pisemnych do działania dla podwładnych prezesa i jego zastępcy, którzy wykonują swoje obowiązki na podstawie ustawy.

W ocenie Sądu ta informacja mieściła się w ramach zadanych pytań. Ponadto wskazać należy, że pytanie dotyczy regulacji ustawowej – mianowicie art. 22 i 22b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.2024.334 t.j.):

Art. 22.

§ 1. Prezes sądu:

1) kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu, a w szczególności:

a) kieruje działalnością administracyjną sądu, w zakresie wskazanym w art. 8 pkt 2,

aa) co najmniej raz w roku określa potrzeby sądu konieczne dla zapewnienia warunków prawidłowego funkcjonowania i sprawnego wykonywania przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3, biorąc pod uwagę przewidywany ich zakres,

b) jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów sędziów danego sądu oraz kierownika i specjalistów opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów,

c) powierza sędziom, asesorom sądowym i referendarzom sądowym pełnienie funkcji i zwalnia z ich pełnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej;

2) dokonuje analizy orzecznictwa w kierowanym sądzie pod względem poziomu jego jednolitości oraz informuje sędziów i asesorów sądowych o wynikach tej analizy, a w razie stwierdzenia istotnych rozbieżności w orzecznictwie informuje o nich Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego;

3) pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych.

Art. 22b.

§ 1. Prezesa sądu zastępuje wiceprezes sądu, a w razie jego nieobecności - wyznaczony sędzia

Trzeba w związku z powyższym wskazać, że pismo Prezesa Sądu odpowiada na zadane pytania 3-5.

Na marginesie godzi się zauważyć, że zasadniczo były to pytania o kompetencje prezesa sądu wynikające z ustawy, czyli o prawo, a co do zasady pytania o prawo nie są pytaniami, które podlegają ujawnieniu poprzez instytucję dostępu do informacji publicznej ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 października 2024 r. II SAB/Kr 156/24 LEX nr 3783818 ). Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2023 r.