Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2006 r. nr [...] Burmistrz Miasta przyznał A. L. będącemu osobą niepełnosprawną i samodzielnie gospodarującą zasiłek stały od dnia 1 maja 2006 r.

W dniu 29 czerwca 2011 r. Wójt Gminy dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] przedsiębiorcy A. L.. A. L. wykonywanie działalności gospodarczej miał rozpocząć w dniu 1 października 2011 r. a przedmiotem tej działalności miało być prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na wynajmie pokoi oraz pomieszczeń.

W dniu 30 września 2011 r. Komisja Oceny Wniosków Stowarzyszenia Wspierania Przedsiębiorczości w M. przyznała A. L. dotację inwestycyjną w kwocie 35.000 zł. Stosowna umowa w tym przedmiocie została podpisana w dniu 5 października 2011 r.

W następstwie informacji o uzyskanej dotacji Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. w dniu 6 października 2011 r. przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego i ustalił, że A. La. faktycznie uzyskał dotację współfinansowaną ze środków Unii Europejskiej (Europejskiego Funduszu Społecznego) w kwocie 35.000 zł, co obligowało organ do uchylenia decyzji nr [...] z dnia 23 czerwca 2006 r. w sprawie zasiłku stałego.

W dniu 14 października 2011 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wydał decyzję nr [...], mocą której uchylił decyzję nr [...] z dnia 23 czerwca 2006 r. przyznającą A. L. zasiłek stały od dnia 1 maja 2006 r. i odmówił przyznania zasiłku stałego od dnia 1 października 2011 r.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i 11, art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że w świetle art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. W realiach sprawy A. L. decyzją z dnia 23 czerwca 2006 r. przyznany został zasiłek stały. Od miesiąca października 2011 r. nastąpiła jednakże zmiana w sytuacji dochodowej strony. Na uruchomienie działalności gospodarczej A. L. otrzymał dofinansowanie w ramach projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w kwocie 35.000 zł. W myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W przypadku A. L. miesięczny dochód wyniósł 2.916,66 zł przekraczając ustawowo określone kryterium dochodowe (477 zł dla osoby samotnie gospodarującej). W związku z tym należało uznać, że od dnia 1 października 2011 r. zasiłek stały stronie nie przysługuje.

W następstwie odwołania wniesionego przez A. L., w którym ww. powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz ewentualność uzyskiwania dochodów z prowadzonej działalności dopiero w okresie wakacyjnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 maja 2012 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że otrzymana przez odwołującego kwota dotacji inwestycyjnej nie jest objęta wyłączeniami od dochodu, o których mowa w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie ma przy tym znaczenia, że przedmiotowa dotacja zwolniona jest z opodatkowania. Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć bowiem należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4 ustawy).

W stanie faktycznym sprawy bezspornym było uzyskanie dotacji inwestycyjnej powodujące zmianę sytuacji dochodowej odwołującego. Sytuacja ta obligowała zaś organ pierwszej instancji do wydania rozstrzygnięcia uchylającego decyzję przyznającą zasiłek stały w oparciu o regulację zawartą w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Z kolei trudna sytuacja materialna odwołującego nie może mieć wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Odwołujący ma przy tym możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej.

W skardze na ww. decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. L. wskazał, że odebrany przez organ zasiłek stały stanowił jego podstawowe zabezpieczenie socjalne. Uzyskana dotacja nie miała zaś związku z zabezpieczeniem jego potrzeb socjalnych i nie mogła być przeznaczona np. na leczenie. Skarżący powołał się nadto na treść art. 67 i 69 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia [...]. Przytoczony przepis w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie postępowania administracyjnego stanowi szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzję w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z cytowanego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Przy czym przesłanki obligatoryjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony powinny być ściśle interpretowane.

W analizowanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organy uznały wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesłankę zmiany sytuacji dochodowej. Przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony koresponduje z treścią art.109 powołanej wyżej ustawy, nakładającym na osobę korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego informowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej związanej z udzieleniem pomocy . Każda zmiana wskazanych sytuacji nakłada na świadczeniobiorcę obowiązek złożenia informacji, jednakże nie powiadomienie organu nie powinno stanowić jedynej podstawy wstrzymania świadczenia bez zbadania, czy dany podmiot przestał spełniać warunki do korzystania z pomocy (zob. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej - komentarz, Warszawa 2007, s. 408). W związku z tym zmiana sytuacji dochodowej musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnianie bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Z kolei przez sytuację dochodową należy rozumieć sytuację wynikającą z art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej czyli dochód i co za tym idzie , kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania danej formy pomocy i jej wysokości. Wobec tego użycie w wymienionym przepisie sformułowania "zmiana sytuacji dochodowej" wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do legalnej definicji dochodu zawartej w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej , wedle której za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jednocześnie ust. 4 cytowanego art. 8 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1/jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2/zasiłku celowego; 3/pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4/wartości świadczenia w naturze; 5/świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Organy prawidłowo ustaliły, że zmiana sytuacji dochodowej skarżącego nastąpiła z dniem 1 października 2011r., z tym dniem skarżący rozpoczął działalność gospodarczą. Na jej uruchomienie otrzymał dofinansowanie w ramach projektu współfinansowanego ze środków UE w kwocie 35.000 złotych. Niewątpliwie uzyskany w związku z tym przez skarżącego dochód, przekroczył kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 w/w ustawy. W myśl bowiem art. 8 ust. 11 w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca w którym dochód został wypłacony. Natomiast zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. W przypadku skarżącego dochód miesięczny przekroczył 2 tys. złotych.

Podkreślić trzeba, wobec zarzutów zarówno odwołania jak i skargi, na co słusznie zwracał uwagę organ odwoławczy, że pojęcie dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów podatkowych nie jest tożsame, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust.3 i 4). Wskazane zaś w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają opodatkowaniu. Z tych przyczyn bez znaczenia dla wyniku postępowania miała interpretacja Izby Skarbowej, wyłączająca opodatkowanie dotacji na skutek wykluczenia jej dochodowego charakteru.

Z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że otrzymana przez skarżącego jednorazowa dotacja inwestycyjna zaliczona być musi do dochodu - art.8 ust.3 i nie podlega odliczeniu na podstawie art. 8 ust.4 ustawy o pomocy społecznej.

Sąd zwraca uwagę, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie narusza wskazanych przez skarżącego przepisów art. 67 i 69 Konstytucji RP albowiem nikt nie zanegował prawa skarżącego do uzyskania zabezpieczenia społecznego. Natomiast z obydwu tych regulacji wynika, iż może to nastąpić na zasadach określonych ustawą. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa właśnie zastosowana w sprawie ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.

Wyjaśnić dodatkowo należy, że Sąd w niniejszej sprawie uprawniony jest do kontroli pod względem zgodności z obowiązującym prawem jedynie decyzji zaskarżonych. Oznacza to, że nie ma kognicji do badania czy skarżący spełnia kryteria do przyznania mu innych świadczeń przewidzianych w/w ustawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.