Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w spokrewnionej rodzinie zastępczej oddala skargę.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt [...] M. Ż. (ur. [...] r.) został umieszczony w rodzinie zastępczej spokrewnionej u B. i S. S. W dniu [...] r. osiągnął pełnoletność pozostając w dotychczasowej rodzinie zastępczej do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia. Rodzina zastępcza M. Ż. otrzymywała świadczenia pieniężne na pokrycie kosztów jego utrzymania w wysokości [...] zł miesięcznie. W dniu 16 maja 2013 r. wszczęto z urzędu postępowania zmierzające do wydania decyzji ustalającej lub odstępującej od ustalenia odpłatności za pobyt M. Ż. w dotychczasowej rodzinie zastępczej, zawiadamiając o tym T. Ż. –ojca M.

W toku postępowania ustalono, że T. Ż. płaci miesięczne alimenty na rzecz syna oraz na rzecz córki M. Ż. po [...] zł oraz, że jest osobą niepełnosprawną i choruje przewlekle. Ustalono też, że dochód skarżącego za 2013 r. wynosił [...] zł, a w 2014 r. – [...] zł miesięcznie, zatem przekroczył 250% kwoty kryterium dochodowego, tj. kwotę [...] zł miesięcznie ([...] zł x 250%). Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta odmówił T. Ż. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt M. Ż. w rodzinie zastępczej.

Po rozpatrzeniu odwołania T. Ż. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r. (z uwagi na uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 K.p.a.) uchyliło w całości ww. decyzję

i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6, art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332), § 3 ust 1 i 2 uchwały Nr XIV/338/11 Rady Miasta S. z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (określaną dalej jako "uchwała"), odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniego M. Ż. przebywającego w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od miesiąca maja 2013 r. do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia.

Od powyższej decyzji T. Ż., również wniósł odwołanie zarzucając jej naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez naruszanie terminów ustawowych przewidzianych do załatwienia sprawy bez wskazania przyczyn naruszenia art. 35 K.p.a.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., art. 193 ust. 1 pkt 1, art. 194 ust. 1 i 2 ustawy

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, § 3 ust. 1 i 2 uchwały Nr XIV/338/11, art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło treść przepisów powołanych w podstawie prawnej decyzji i wskazało, że zwolnienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić na wniosek osoby samotnie gospodarującej w sytuacji, gdy dochód tej osoby, nie przekracza kwoty [..] zł ([...] zł x 250%). T. Ż. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest on zaliczony do III grupy inwalidzkiej, inwalidztwo istnieje od 2011 r. i jest czasowe. Jego miesięczny dochód w okresie od września 2014 r. do lutego 2015 r., po pomniejszeniu kwoty płaconych alimentów wynosił [...] zł, a w marcu [...] zł netto, co przekracza kwotę [...] zł, zatem - w ocenie organu odwoławczego – T. Ż. nie spełnia warunków do odstąpienia od ustalenia w stosunku do jego osoby opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej, a decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium wyjaśniło, że niezałatwienie sprawy w terminach określonych w K.p.a., może być w toku postępowania przedmiotem zażalenia na bezczynność organu. Natomiast w żaden sposób nie może spowodować uchylenia decyzji organu I instancji i odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

T. Ż., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy, w sposób wszechstronny i wyczerpujący,

w szczególności nie rozważeniu stanu zdrowia skarżącego i czekających go kosztownych zabiegów ratujących zdrowie i dowolne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadniona okoliczność do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

W wyniku rozpatrzenia powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny

w S. wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1397/15 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Sąd wskazał iż według obowiązującej na dzień orzekania przez organ uchwały Rady Miasta S. z dnia

19 grudnia 2011 r., Nr XIV/338/11, odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej od osób zobowiązanych do jej ponoszenia może nastąpić

w sytuacji, gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, lub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach opieki społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych (§ 3 ust. 2 pkt 2 uchwały).

Z aktu tego wynika, że organ rozpoznając sprawę winien nie tylko zbadać dochód zobowiązanego i obliczyć jego zdolność do płatności według kryterium z uchwały, ale powinien też rozważyć istnienie "innych uzasadnionych okoliczności", o których mowa w uchwale.

Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 K.p.a., jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy administracyjnej. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Rolą organu odwoławczego było zatem ponowne zbadanie całokształtu sprawy i rozstrzygnięcie w oparciu o wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i na podstawie całego materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, ewentualnie z uwzględnieniem art. 136 K.p.a.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że rację ma skarżący, iż organ odwoławczy nie rozważył wszystkich okoliczności zaistniałych w sprawie, istotnych dla oceny warunków uzasadniających odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego syna w rodzinie zastępczej.

Sąd stwierdził dalej, że uzasadniając odmowę odstąpienia od ustalenia opłaty organ odwoławczy odniósł się wyłącznie do okoliczności przekroczenia przez zobowiązanego kryterium dochodowego. Tymczasem skarżący od początku postępowania wskazywał, że jest osobą niepełnosprawną, przewlekle choruje, często przebywa w szpitalach. W piśmie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie

w S. z dnia [...] r. skarżący podał, że ma problemy

z kręgosłupem i zmuszony jest poddawać się systematycznie zabiegom rehabilitacyjnym, a także ma astmę i w związku z tym zmuszony jest zakupić urządzenie zapobiegające bezdechowi nocnemu, o czym wspomina pełnomocnik

w skardze. Nadto, w aktach znajduje się kopia orzeczenia nr [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MSW w S. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w S., w którym wymieniono rodzaj schorzeń powodujących u skarżącego inwalidztwo określone czasowo na III grupę, a także wskazano schorzenia współistniejące, przewlekłe, wymagające leczenia specjalistycznego.

Niewątpliwie sytuacja zdrowotna skarżącego, konsekwentnie podnoszone przez niego w postępowaniu, stanowić może jedną z przesłanek do podjęcia decyzji, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIV/338/11. Należało ją zatem rozważyć i dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze tego nie uczyniło, skupiając się jedynie na analizie kryterium dochodowego. W konsekwencji, brak przedstawienia swojej oceny co do wystąpienia "innych uzasadnionych okoliczności", do których odwołuje się § 3 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIV/338/11, uniemożliwił sądową kontrolę zgodności z prawem stanowiska organu w tym zakresie. Skoro zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, to brak odniesienia się przez organ do jednej z przesłanek stanowiącej podstawę wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty, stanowi uchybienie obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konkluzji, Sąd stwierdził, iż ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego, Kolegium winno uwzględnić powyższe uwagi i wskazania Sądu i przeprowadzić postępowanie administracyjne w zgodzie z zasadami procesowymi, zaś po analizie wszystkich przesłanek regulujących zasady wydawania wnioskowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia swoje stanowisko przedstawić w uzasadnieniu decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., ponownie rozpoznając sprawę, uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. celem wyjaśnienia aktualnej sytuacji wychowanka rodziny zastępczej (z uwagi na wywody strony odwołującej się o opuszczeniu przez niego rodziny zastępczej), a także ustalenia sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, tzn. czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i jakie są jej dochody.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta S. w dniu

[...] r. wydał decyzję nr [...], w której ponownie odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej, M. Ż., w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od miesiąca maja 2013r. do listopada 2015 r.

Od przedmiotowej decyzji T. Ż. reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata M. R., również wniósł odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 8 K.p.a., tj. poprzez naruszenie terminów ustawowych przewidzianych do załatwienia sprawy, bez wskazania przyczyn takiego naruszenia; naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. - poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, w szczególności braku rozważenia stanu zdrowia skarżącego i zabiegów ratujących jego życie, niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w sytuacji, w której przedstawione przez stronę wydatki nie miały na celu pomniejszenia dochodu w rozumieniu tych przepisów, lecz wykazanie, że jej sytuacja nie pozwala na ponoszenie kosztów bez szkody dla koniecznego utrzymania rodziny skarżącego. Skarżący zarzuca, iż organ I instancji nie pochylił się nad oceną, czy przedstawione przez niego koszty pozwalają na wygospodarowanie wolnej kwoty na pokrycie kosztów pobytu syna w rodzinie zastępczej w okresie od maja 2013 r. do listopada 2015 r..

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1, p. 1 K.p.a. w związku z art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1 a, art. 194 ust. 1, ust. 2, ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz.U. z 2016 poz. 575) dalej: "ustawa", § 3 ust. 1 i 2 Uchwały

Nr XIV/338/11 Rady Miasta S. z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2012r. poz. 182), art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930.), a także § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015, poz. 1058) dalej: "rozporządzenie" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie SKO wskazało, iż w myśl art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust.1 i art. 81.

Przepis art. 193 ust. 1a ustawy przewiduje natomiast, że opłatę, o której w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Zgodnie z art. 194 ust. 2 ustawy szczegółowe warunki umorzenia w całości lub

w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia tej opłaty, określa w drodze uchwały rada powiatu.

Na podstawie tego przepisu, została uchwalona Uchwała Nr XIV/338/11 Rady Miasta S. z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej (...) (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2012 r. poz. 182) dalej: "Uchwała".

Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w następujących sytuacjach:

1) gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, nie przekracza kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej,

2) gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzime, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, łub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenia, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski życiowej lub innych zdarzeń losowych.

Stosownie do treści § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł, a dla osoby w rodzinie [...]zł.

Jak stanowi natomiast art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ust. 4 art. 8 ustawy o pomocy społecznej określa jakich dochodów nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3:

Z akt sprawy wynika, że w związku z wnioskiem wychowanka, M. Ż. z dnia [...] r., dotyczącym pozostania w dotychczasowej rodzinie zastępczej do czasu ukończenia nauki, nie dłużej niż do 25 roku życia, w dniu 16 maja 2013 r. organ I instancji zawiadomił jego ojca T. Ż.,

o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej. Pierwsza decyzja w tej sprawie została wydana w dniu [...] r., lecz na skutek odwołań i skarg strony postępowanie w tej sprawie trwało nadal, mimo że wychowanek już opuścił rodzinę zastępczą. Nie oznacza to jednak, że postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniego wychowanka stało się bezprzedmiotowe. Fakt opuszczenia rodziny zastępczej ma natomiast wpływ na okres pobytu wychowanka w rodzinie zastępczej, a zatem na okres, za jaki ustalana jest oplata. Ustalono, że pobyt ten trwał do listopada 2015 r.

Zgromadzony w sprawie materiału dowodowy wykazał, że T. Ż. jest osobą w wieku [...] lat, jest leczony z powodu chorób przewlekłych, został uznany przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSW w S. z dnia [...] r. za zdolnego do pracy (może wykonywać pracę zarobkowa przeciętną), wymaga leczenia specjalistycznego, został zaliczony do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą. Oznacza to, że mimo czasowego zaliczenia do III grupy inwalidzkiej w związku z niezdolnością do służby T. Ż. ma zachowaną zdolność do pracy. Wymaga natomiast leczenia specjalistycznego co może wiązać się z czasową niezdolnością do pracy, podobnie jak w przypadku innych osób znajdujących się jeszcze w tzw. wieku "produkcyjnym" lecz borykających się z wieloma chorobami,

o charakterze przewlekłym. Kolegium nie stwierdziło zatem, by strona znajdowała

się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej. Z uzupełnionego materiału dowodowego wynika, że T. Ż. pozostaje w związku małżeńskim. Jego małżonka M. Ż. jest także leczona, lecz nie jest osobą niepełnosprawną czy trwale niezdolną do pracy. Z dniem 7 marca 2016 r. została uznana za osobę bezrobotną, uprawnioną do zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł brutto. Z oświadczeń T. Ż. i M. Ż. wynika, iż małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. T. Ż. uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie miesięcznej - po waloryzacji od dnia 1 marca 2016 r. – [...] zł, małżonka była uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, którego wysokość za miesiąc sierpień 2016 r. wynosiła [...] zł (netto). Zatem łączny dochód rodziny w miesiącu sierpniu 2016 r. stanowiła kwota [...]zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o płacone przez T. Ż. alimenty wynoszące łącznie na dwoje dzieci [...] zł, dochód rodziny stanowiła kwota [...] zł, czyli na jedną osobę w rodzinie przypadł; dochód w wysokości [...] zł, a zatem wyższy niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli [...] zł, a także wyższy niż 250 % tej kwoty, czyli wyższy niż [...] zł.

Nie ma żadnych podstaw prawnych, by dochód ten pomniejszyć o inne stałe lub incydentalne wydatki (w tym na leczenie, rehabilitację, zakup sprzętu medycznego, koszty wyjazdów na rehabilitację lub leczenie itp.), które nie zostały wymienione w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyżej przywołane regulacje, zwolnienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w sytuacji, gdy dochód osoby zobowiązanej nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, czyli [...] zł dla osoby samotnie gospodarującej i [...] zł na osobę w przypadku osób gospodarujących w rodzinie (§ 3 ust. 2, p. 1 Uchwały), a także w sytuacji, gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, lub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenia, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski życiowej lub innych zdarzeń losowych (§ 3 ust. 2, p. 2 Uchwały).

Mając na uwadze wywody odwołania, Kolegium wskazuje, że istota sporu

w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy wystąpienie innej uzasadnionej okoliczności, w szczególności długotrwałej choroby (w tym wydatków związanych

z leczeniem) stanowić może samodzielną przesłankę zwolnienia skarżącego od ustalania opłaty. Zdaniem Kolegium, przesłanki wymienione w p. 2 ust 2, § 3 Uchwały mają charakter łączny, czyli warunkiem zwolnienia jest dochód na osobę nieprzekraczający 250 % kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy

o pomocy społecznej przy równoczesnym wystąpieniu przynajmniej jednej

z okoliczności wymienionych w dalszej części tego przepisu Uchwały po spójniku "a",

w tym długotrwałej choroby. Zatem nawet w sytuacji osób, które dotknęła ciężka choroba lub inwalidztwo powodujące całkowitą niezdolność do pracy czy też do samodzielnej egzystencji zwolnienie z opłaty nie jest możliwe, jeśli dochód przekracza kwotę [...] zł na osobę w rodzinie. W przypadku strony dochód ten jest prawie dwukrotnie wyższy od ustanowionego kryterium, co stanowi wystarczająca przesłankę dla odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty. W ocenie Kolegium, schorzenia wnioskodawcy nie świadczą o ciężkim, zagrażającym życiu stanie jego zdrowia i są dość typowe dla jego wieku, zaś dokumentowane wydatki na leki czy leczenie nie odbiegają od wydatków, jakie ponosi większość ludzi w związku z różnymi, często przewlekłymi schorzeniami. Również przesłanka długotrwałej choroby nie została spełniona, ponieważ nie spowodowała długotrwałej utraty zdolności do pracy, o czym świadczy orzeczenie z dnia [...] r., zgodnie z którym wnioskodawca jest zdolny do pracy, mimo inwalidztwa III grupy związanego ze służbą. Obowiązek zwrotu wydatków na utrzymanie dzieci w rodzinach zastępczych w każdym przypadku wpływa na możliwości finansowe zaspokojenia własnych potrzeb zobowiązanych do opłaty rodziców i tylko w okolicznościach szczegółowo wymienionych w Uchwale rodzic może być zwolniony z tej opłaty poprzez odstąpienie od jej ustalenia. Kolegium zauważyło też, że często bardzo ciężko chorują, także ze skutkiem trwałej utraty zdolności do pracy, również rodzice osobiście wychowujący dzieci, lecz nikt nie zwalnia ich od kosztów ich utrzymania, niezależnie od wydatków jakie ponoszą na leczenie. Z tego względu wniosek, o "pochylenie się nad oceną, czy przedstawione przez T. Ż. koszty pozwalają na wygospodarowanie wolnej kwoty na pokrycie kosztów pobytu(...)" jest w ocenie Kolegium nieuprawniony, tak w aspekcie powołanych wyżej przepisów prawa, jak i w odniesieniu do jego obowiązków wynikających

z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez pełnomocnika T. Ż. – adw. M. R., skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuciła jej:

1. niedostateczne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, w szczególności nie wzięcie pod uwagę potrzeby ponoszenia opłat za kosztowne zabiegi ratujące zdrowie skarżącego;

2. naruszenie zasady praworządności (art. 7 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) poprzez oparcie swoich rozstrzygnięć na naruszeniu przepisów prawa materialnego tj. art. 194 ust.2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

2. zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi powtórzono wcześniejszą argumentację podnoszoną

w postępowaniu, w tym w ostatnim odwołaniu, wskazując, iż wszystkie rozstrzygnięcia powinny być wydawane po wszechstronnym zgromadzeniu materiału dowodowego i jego zbadaniu w sposób wnikliwy. W niniejszym postępowaniu wykazano, że skarżący z uwagi na swój stan zdrowia jest zmuszony poddawać się zabiegom ratującym zdrowie i stale korzystać z rehabilitacji. Stan zdrowia T. Ż. nie poprawia się i ten fakt jest konsekwentnie wskazywany od początku prowadzonego postępowania. Skarżący wymaga systematycznego i długotrwałego leczenia. Z powodu częstych wyjazdów do klinik czy szpitali nie jest on w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wydatki na leczenie, które skarżący szczegółowo przedstawił organowi w rzeczywistości pomniejszają jego dochód. Ponadto poczynione przez organ ustalenia winny spowodować ustalenie opłaty na przyszłość, a nie z datą wsteczną. Ogólne zasady prawa administracyjnego, w tym art. 7 K.p.a. czy też art. 8 K.p.a. nakazuje, aby decyzje o charakterze konstytucyjnym, nakładające na adresata obowiązki nie były wydawane z datą wsteczną. Obecnie M. Ż. usamodzielnił się i od dnia 1 grudnia 2015 r. nie przebywa już w rodzinie zastępczej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi.

Sądowa kontrola dokonana w niniejszej sprawie według ww. kryteriów nie dała podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Nie został również naruszony w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wprawdzie SKO, do którego skierowane były wskazania zawarte w wyroku z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1397/15 nie dokonał samodzielnej oceny przesłanek, od których uzależnione było rozstrzygnięcie kwestii odstąpienia lub nie od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w spokrewnionej rodzinie zastępczej, lecz – mając na uwadze konieczność oparcia się na aktualnym materiale dowodowym – uchyliło zaskarżoną do niego decyzję organu I instancji, zlecając temu organowi przeprowadzenie niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy postępowania dowodowego i ocenę jego rezultatów.

Organ I instancji wskazania te wykonał, ustalając, iż skarżący pozostaje

w związku małżeńskim (zatem do ustalenia wysokości kryterium dochodowego należy przyjąć dochód na osobę w rodzinie a nie samotnie gospodarującej), zaś dochód uzyskiwany przez skarżącego przekracza określone w uchwale Rady Miasta

w S. Nr XIV/338/11 kryterium dochodowe w taki sposób, iż skarżący nie kwalifikuje się do uwzględnienia jego starań o odstąpienie od obciążenia go kosztami pobytu pełnoletniego syna w rodzinie zastępczej ze względu na "inne okoliczności",

jak np. stan zdrowia i związane z tym wydatki.

Organy obu , instancji, po przeprowadzeniu szczegółowej analizy dokonanych

w toku postępowania ustaleń, trafnie uznały, iż uwzględnienie tych okoliczności – zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 Uchwały nr XIIV/338/11 Rady Miasta S. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj. [...] zł. ale nie przekracza 250 % tej kwoty, tj. [...] zł.

W przypadku skarżącego kwota tego dochodu jest niemal dwukrotnie wyższa ([...] zł), wobec czego organy zasadnie uznały, iż w tym przypadku nie są spełnione warunki do odstąpienia od ustalenia wobec skarżącego – jako ojca pełnoletniego dziecka przebywającego w spokrewnionej rodzinie zastępczej do listopada 2015 r., opłaty za ten pobyt, którą dotychczas zastępczo ponosiła gmina. Nietrafny jest również argument skargi, iż ustalenie tej opłaty jest bezprzedmiotowe

w sytuacji gdy dziecko opuściło już rodzinę zstępczą, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W tym przypadku również przyznać należy rację stanowisku i wywodom organu, iż w świetle art. 193 i 194 ustawy o wspieraniu rodziny, pieczy społecznej okoliczność, że dorosły już podopieczny opuścił rodzinę zstępczą nie ma znaczenia dla zasady wyrażonej w ww. przepisach, że rodzice ponoszą opłatę za ten pobyt od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Należy też wyjaśnić, iż decyzja, której treścią jest odmowa odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, nie jest decyzją konstytutywną, ustalającą opłatę, wobec czego nie może tu być mowy o wydawaniu decyzji konstytutywnej z mocą wsteczną, choć i to nie jest niedopuszczalne w świetle konkretnych przepisów prawa. W niniejszej sprawie jest to jednak kwestia bezprzedmiotowa. Natomiast okoliczności związane z odstąpieniem od ustalenia tej opłaty, jej umorzenia, rozłożeniem na raty itp. formę wsparcia rozpatrywane w oparciu o kryteria ustalone przez radę powiatu w wydanej na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy, została wskazana w przywołanej w decyzji Uchwale Nr XIV/338/11 Rady Miasta S. z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka

w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Należy zatem przypomnieć, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 tej Uchwały odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w następujących sytuacjach:

1) gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, nie przekracza kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej,

2) gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzime, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, łub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenia, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski życiowej lub innych zdarzeń losowych.

Jak trafnie wykazał organ, skarżący, ze względu na wysokość dochodu

i przekroczenie kryterium dochodowego o ponad 250 %, nie kwalifikuje się do tych form wsparcia, ze względu na podnoszone w odwołaniu i w skardze okoliczności związane ze stanem zdrowia i związanymi z tym wydatkami. Okoliczności te mogą być uwzględnione tylko w sytuacji, gdy dochód strony przekracza kryterium dochodowe, ale nie przekracza 250 % tego kryterium. Dokonana przez organy obu instancji wykładnia przepisów prawa miejscowego, jakim jest § 3 ww. Uchwały, jest zatem prawidłowa.

W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.