Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Gd 520/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego Adama Osika w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółki partnerskiej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

M.J. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółki partnerskiej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Pismem z 13 grudnia 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie od orzekania w postępowaniu asesora sądowego WSA Adama Osika w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej: "p.p.s.a", powołując się na wyrok TSUE z 1 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/24, w którym uznano, że osoba powołana z udziałem nielegalnie powołanej KRS nie jest bezstronnym i niezwisłym sądem legalnie ustanowionym ustawą – a w konsekwencji skład ten nie stanowi "sądu" w rozumieniu TFUE oraz art. 47 KPP i art. 6 EKPC – albowiem stoi temu na przeszkodzie zasada ab initio semper nullum.

23 grudnia 2025 r. asesor sądowy WSA Adam Osik złożył oświadczenie, że mając na uwadze treść art. 22 § 2 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto asesor sądowy oświadczył, że nie zachodzą również przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy, przewidziane w art. 18 p.p.s.a.

Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r., III SAB/Gd 520/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności sędziego/asesora bez odniesienia ich do konkretnej sprawy, a wniosek przedstawiony przez skarżącego był poparty jedynie tak rozbudowaną argumentacją.

Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku o wyłączenie. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-521/21.

Skarżący wnioskował także o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy w związku z wyrokiem TSUE z 4 września 2025 r., C-225/25:

"1. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w uznaniu za skuteczne i zgodne z prawem każdego orzeczenia wydanego w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekają cym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii i to bez względu na rodzaj lub umiejscowienie sądu w systemie krajowym sądów państwa członkowskiego

2. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w przyjęciu iż orzeczenie wydane w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii jest orzeczeniem Sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a wiec prowadzi to obowiązku uznania przez każdy Sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, że orzeczenie takie nie podlega wykonaniu w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek zakresie na terytorium Unii Europejskiej, gdy taka konsekwencja jest niezbędna i nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego (asesora) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., w odróżnieniu od przepisu art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego (asesora) z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego (asesora), reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., dotyczy więc względnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora).

Zaznaczyć należy, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora), tak z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego (asesora), który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią (asesorem) a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).

Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (asesora) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).

Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego (asesora), należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (por. wyrok TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia (asesor) orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego (asesora) odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego (asesora) służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia (asesor) musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania. (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19)

Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (asesora), stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez asesora WSA Adama Osika wynika, że nie zachodzą w stosunku do niego żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gdańsku prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora WSA Adama Osika od rozpoznania sprawy. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego (asesora). Argumenty skarżącego przedstawione w zażaleniu dotyczą w decydującym zakresie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Skarżący prezentuje pogląd, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja ta nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wyłączenia asesora. Skarżący, zasadniczo zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co należy uznać za niedopuszczalne.

Jedyną przesłanką wyłączenia sędziego (asesora) na wniosek, przewidzianą w art. 19 p.p.s.a., jest zaistnienie okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (asesora). Celem tego przepisu jest wyłączenie sędziego (asesora), który w konkretnych okolicznościach sprawy, uprawdopodobnionych przez wnioskodawcę, nie gwarantowałby bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., II FZ 593/10). O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, kwestionowany przez skarżącego sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa.

W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłaby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora na tak sformułowanej podstawie jest bezzasadny.

Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia wskazanych przez skarżącego postępowań przed TSUE. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Z tego samego powodu nie zaistniały także podstawy do zadania zaproponowanych przez skarżącego pytań w trybie postępowania prejudycjalnego.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.