Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Wójta Gminy O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 3) zasądza od Wójta Gminy O. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 12.111.2025 r. M. P. (dalej: Skarżący) wniósł skargę do WSA w Gliwicach na bezczynność Wójta Gminy w O. (dalej: organ) w zakresie nierozpatrzenia jego wniosku z 01.09.2025 r. o udostępnienie informacji publicznej .

Skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z 01.09.2025 r.. wniósł o udostępnienie informacji w zakresie; skanu prowadzonego przez urząd za sierpień 2025r.

Pismem z 10.09. 2025 r. organ przesłał skarżącemu pismo. Poinformował w nim, że jego zakres przedmiotowego, nie stanowi informacji publicznej, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz.902). Stanowi natomiast dla niego narzędzie do nadużywania prawa do pozyskiwania takiej informacji i kolejno konsekwentnie składa wnioski o informację publiczną wyłącznie w celu zakłócenia funkcjonowania organów gminy.

Organ nadmienił, że w okresie od 2015r. (w którym odnotowano wzrost aktywności związanej ze składaniem wniosków o dostęp do informacji publicznej) do dnia 31.08. 2025r. wpłynęło do Urzędu Gminy około 2204 wniosków pochodzących od skarżącego bądź konfigurowanych w taki sposób przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, które mylnie mogą sugerować, że pochodzą od innych osób niż strona. Z każdym rokiem począwszy od 2015r liczba składanych wniosków sukcesywnie wzrastała przy czym sposób ich redagowania, powtarzalna częstotliwość, nie mogą budzić uzasadnionych wątpliwości, że treść tych wniosków nie stanowi inicjatywy autorskiej inicjowanej przez skarżącego.

W ocenie organu jest to zamierzone działanie skarżącego rażąco sprzeczne z celami w/w ustawy. Taki sposób wykorzystywania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu zakłócania, dezorganizowania, poniżania, co nie rzadko ma miejsce w treściach samych wniosków lub komentarzy do tych wniosków, nie może stanowić ochrony prawnej wobec osoby, która w tak skrajny sposób posługuje się legalnym narzędziem prawnym. Zgromadzone dokumentacje wnioskowe wywoływane aktywnością skarżącego dot. praktycznie wszystkich aspektów funkcjonowania gminy i kontynuowane są następnie poprzez formułowanie skarg i wniosków do różnych organów administracji publicznej, stanowiąc w ten sposób wciąganie organów gminy w procedury skargowe z przyczyn przywołanych powyżej.

Organ na poparcie swego stanowiska powołał się na ocenę wyrażoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w decyzjach z dnia 01.02.2023 r.; 06.02.2023 r., 13.02.2023 r.; 01.03.2023 r; 20.03.2023 r. Wskazał w nich że w takich przypadkach jak opisane można nie kwalifikować wniosku jako dotyczącego dostępu do informacji publicznej.

Organ przywołał także wyrok NSA z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. III OSK 3907/21 na poparcie swego stanowiska .

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący postawił organowi zarzut naruszenia:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych i

art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji objętych wnioskiem oraz władcze ograniczenie prawa do informacji, art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezałatwienie wniosku w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, art. 107 § 1 pkt 8 w zw. z art. 39 k.p.a. poprzez przesłanie obrazu pisma na jego adres e-mail nies pełniającego wymogu decyzji administracyjnej .

Wobec powyższego skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyrok oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie.

Natomiast w świetle regulacji art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Zatem więc celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych.

Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p).

Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać:

1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;

2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;

3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;

4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym;

5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji;

6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego.

Zatem w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udostępnił zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że organ należy do grupy podmiotów zobowiązanych do załatwienia wniosków o udostępnienie informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m. in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Stanowisko takie jest uzasadnione tym, że użyte w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., określenie "zadania publiczne" posiada znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP.

Nie budzi również wątpliwości, że informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia skanu prowadzonego przez urząd rejestru umów za miesiąc sierpień 2025r. dotyczą informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ) u.d.i.p, udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, w tym: prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Prowadzi to do konstatacji, że wniosek odnosił się do informacji publicznej i skierowany był do organu zobowiązanego do jej udostępnienia.

Oceniając zasadność odmowy udostępnienia informacji, na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd nie podziela stanowiska organu co do tego, że skoro strona nadużywa prawa do informacji publicznej, to traci ona walor takiej informacji. Takie organu wynika z udzielonej odpowiedzi, gdzie organ pisze, że "zakres przedmiotowego wniosku w warunkach tej konkretnej sprawy i okolicznościom jej towarzyszącym nie stanowi informacji publicznej, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 902), a stanowi w ręku wnioskodawcy narzędzie do nadużywania prawa do pozyskania takiej informacji."

Odnośnie tego Sąd stwierdza, że powyższe stwierdzenie zawiera błąd logiczny – z wypowiedzi organu wynika bowiem, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej, a jednocześnie, że stanowią nadużycie prawa do uzyskania informacji publicznej właśnie. Nie można zaakceptować poglądu organu, iż dana informacja traci walor, publiczny charakter z tej jedynie przyczyny, iż strona nadużywa prawa do jej uzyskania. Dana informacja żądana przez stronę od podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia bowiem albo taki charakter ma od początku albo go nie posiada. Żadne inne przyczyny takie jakie organ podnosi nie mogą pozbawiać jej tego charakteru. Jednak w sytuacji, gdy organ ma do czynienia z żądaniem dot. informacji publicznej i widzi podstawy do jej odmowy jedynym odpowiadającym prawu w takiej sytuacji zachowaniem organu winno być wydanie decyzji. Jak bowiem stanowi art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Zaznaczyć także trzeba, iż rozstrzygnięcia sprawy nie można domniemywać ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji, albowiem powinno być ono wyrażone expressis verbis w osnowie (sentencji) decyzji, musi być ono jednoznaczne i nie budzić jakichkolwiek wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 88/23). W tej sytuacji gdy uzasadnieniem rozstrzygnięcia organu była w istocie kwestia nadużycia prawa do informacji, winna ona zostać wyartykułowana w formie decyzji by zagwarantować stronie poszanowanie przysługujących jej praw, a jednocześnie zabezpieczyć realizację celów u.d.i.p. Zatem zwykłe pismo informujące o nieudzieleniu informacji nie czyni zadość wymogom konieczności wydania decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonana, iż w sprawie zaistniał po stronie organu stan bezczynności, którego usunięcia zasadnie domaga się obecnie skarżący, przez co wniesiona skarga okazała się zasadna wobec czego zobowiązano organ do załatwienia wniosku (pkt 1) wyroku. Nie stwierdzono przy tym bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA). Organ zareagował na wniosek skarżącego, zatem postawy organu nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą. Orzeczenie o kosztach w kwocie 100 zł (pkt 3) znajduje oparcie w treści art. 205 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie związany oceną prawną Sądu i rozpatrzy wniosek skarżącego w trybie u.d.i.p.