Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Małożonka najemcy lokalu, ze względu na prawo do korzystania z mieszkania określone w art 28(1) k.r.o., należy uznać za "inną osobę mającą tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkaniowego" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 4 u.d.m

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówił J.B przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podniesiono, iż strona nie dysponuje jedynie uprawnieniem do zamieszkiwania z głównym najemcą – K. B., na podstawie aneksu do umowy najmu. Umowa najmu została zawiązana w dniu 5 lutego 2002 r., natomiast związek małżeński między stroną (J. B.), a głównym najemcą (K. B.) zawarto w dniu 16 września 2006 r., stąd ze względu na postanowienia art. 680 § 1 k.c. J.B nie stała się najemcą lokalu. Tym samym nie posiada ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu.

W odwołaniu z dnia 6 grudnia 2012 r. strona wyjaśniła, iż lokal zamieszkuje sama. Mąż ją zostawił, nie pomaga jej finansowo. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Jej zarobki w A, gdzie pracuje na 1/2/ etatu są bardzo niskie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...](4) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono w szczególności, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych świadczenie w postaci dodatku mieszkaniowego przysługuje jedynie osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny lub nie posiadającym takiego tytułu ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Strona ubiegała się o przyznanie takiego świadczenia na lokal położony w B. przy ul. [...]. Do wniosku, który złożyła w dniu 27 listopada 2012 r., został dołączony aneks do umowy najmu lokalu ( nr [...] z dnia [...] r. zawartej z K. B.), datowany na dzień [...] r. nr [...], zgodnie z którym J.B uzyskała prawo do wspólnego zamieszkiwania z głównym najemcą w tymże lokalu.

Zgodnie z art. 6801 § 1 k.c. małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej. Umowa najmu została zawarta z K. B., małżonkiem skarżącej, przed zawarciem z nią związku małżeńskiego, co w konsekwencji oznacza, iż nie posiada ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Nie wykazała się także innym niż najem tytułem prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.

Organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest wydawana w ramach uznania administracji. Tym samym organ podejmujący rozstrzygnięcie nie może przyznać dodatku np. z uwagi na trudną sytuację strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2013 r. J.B, podobnie jak uczyniła to w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, przedstawiła swoja trudna sytuację materialną, zdrowotną oraz rodzinną. Z uwagi na niskie dochody nie jest w stanie opłacić czynszu, rachunków za energię elektryczną, opał oraz pokryć innych kosztów utrzymania. Podkreśliła, iż nie korzysta z pomocy społecznej ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r. nr [...](4) utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta B. dnia [...] r nr [...] w sprawie odmowy przyznania J.B dodatku mieszkaniowego ze względu na brak tytułu prawnego do lokalu położony w B. przy ul. [...].

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 966 ze zm., dalej: u.d.m.) dodatek mieszkaniowy przysługuje:

1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;

2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;

3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;

4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;

5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

J.B, jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego, dysponuje prawem "do zamieszkania z głównym najemcą" we wskazanym wyżej lokalu. Uprawnienie to znajduje swoją podstawę w postanowieniu § 1 aneksu do umowy najmu nr [...] z dnia [...] r. zawartej z mężem skarżącej – K. B. Aneks został sporządzony w dniu 14 września 2012 r.

W ocenie organu odwoławczego, podobnie jak i organu pierwszej instancji, prawo do zamieszkiwania z głównym najemcą nie stanowi żadnego z tytułów prawnych do mieszkania, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.d.m. Stąd rozstrzygnięcia obu organów orzekających w sprawie były negatywne dla skarżącej.

Nie budzi większych wątpliwości, iż J.B nie stała się najemcą (współnajemcą) lokalu na podstawie normy zawartej w zdaniu pierwszym art. 6801 § 1kodeksu cywilnego. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jak wynika z akt sprawy związek małżeński został zawarty już po nawiązaniu stosunku najmu przez K. B.

Natomiast rozważenia wymaga problem czy J.B nie dysponuje innym, aniżeli najem, tytułem prawnym do lokalu. Dodatek mieszkaniowy przysługuje bowiem, po myśli art. 2 ust. 1 pkt. 4 u.d.m., także "innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem". Analiza postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 u.d.m. prowadzi do wniosku, iż chodzi o osoby, których tytuł prawny do lokalu nie wynika ze stosunku najmu, podnajmu, spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego albo prawa własności.

W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, iż J.B pozostaje w związku małżeńskim z K. B. Co prawda, w chwili orzekania w sprawie dodatku mieszkaniowego, nie zamieszkiwali oni wspólnie, ale nie ma to wpływu na obowiązki ciążące na mężu wobec skarżącej. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli ( art. 27 k.r.o.). Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego (art. 281 k.r.o)

W doktrynie oraz orzecznictwie sądów cywilnych nie budzi wątpliwości, że inny niż prawo własności tytuł prawny do używania lokalu może przysługiwać małżonkowi właściciela lokalu na podstawie art. 281 k.r.o. (por. T.Sokołowski, Komentarz do art. 281 k.r.o., LEX 2013; wyrok SN z dnia 21 marca 2006 r., V CSK 185/05, OSNC 2006, nr 12, poz. 208). Tezę taką wywiedziono z postanowień art. 2 ust. 1 pkt. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (t.j. Dz.U. z 2005, Nr 31, poz. 266 ze zm.)., zgodnie z którym lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. Prawo do korzystania z lokalu jest niezależne od ustroju, w jakim pozostają małżonkowie i wygasa z chwilą ustania małżeństwa.

W ocenie Sądu, małżonka najemcy lokalu, ze względu na prawo do korzystania z mieszkania określone w art. 281 k.r.o., należy uznać za "inną osobę mającą tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 4 u.d.m. Przyjęcie odmiennej oceny przez organy orzekające w sprawie uznać trzeba za naruszenie prawa materialnego - normy zawartej w art. 2 ust. 1 pkt. 4 u.d.m., które miało wpływ na wynik sprawy.

Do rozważenia pozostaje zatem kwestia ponoszenia przez skarżącą wydatków związanych z zajmowaniem mieszkania. Znajdujący się w aktach sprawy rachunek za energię elektryczną z dnia 2 października 20121 r., obejmujący okres sierpień-październik 2012 r., wystawiony na J. B.(k. 6) może na to wskazywać, podobnie jak i treść wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego (k. 7-10). Okoliczność ta wymaga jednak wyjaśnienia w dalszym postępowaniu.

Ocena prawna Sądu oraz wskazania co do dalszego postępowania wynikają z uwag przytoczonych wyżej.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 132, art. 135 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.