Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia 24 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 11 lipca 2025 r. Krajowa Izba Radców Prawnych – dalej strona, zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej w następującym zakresie:

1) Ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez tut. Sąd skierowanych w latach 2022 - 2024 do właściwej okręgowej rady adwokackiej celem wyznaczenia adwokata ?

2) Ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez tut. Sąd skierowanych w latach 2022 - 2024 do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych celem wyznaczenia radcy prawnego ?

3) Ile zostało wydanych przez prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022 - 2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony adwokat?

4) Ile zostało wydanych przez prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022 - 2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony adwokat ?

5) Ile zostało wydanych prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022 - 2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony radca prawny?

6) Ile zostało wydanych przez prezesa/referendarza tut. Sądu w latach 2022 - 2024 postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony radca prawny ?

We wniosku przedstawiona została argumentacja wskazująca na brak zasadności uznania wnioskowanej informacji za informację przetworzoną, jak również wyprzedzająco (gdyby jednak, mimo przedstawionej argumentacji, zakwalifikowano wnioskowaną informacje jako informację przetworzoną) przedstawiono przesłanki wskazujące na to, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2025r. Prezes Sądu Rejonowego przesłał stronie informacje przedstawiające wypełnione tabele odnoszące się do poszczególnych Wydziałów tut. Sądu. Zaznaczył, że są to następujące Wydziały: I Wydział Cywilny, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, IV Wydział Pracy, VIII Wydział Cywilny. W odniesieniu do VI Wydziału Ksiąg Wieczystych wskazał, iż wartość wszystkich odpowiedzi wynosi "O". Dodał, iż VII Wydział nie występuje w strukturze organizacyjnej tut. Sądu, a wobec faktu, że odpowiedź zbiorcza, nie zawierałaby części danych, odnoszących się do II Wydziału Karnego oraz V Wydziału Wykonywania Orzeczeń Karnych, odpowiedzi zostały podane w rozbiciu na poszczególne Wydziały.

Odnosząc się zaś do II Wydziału Karnego oraz do V Wydziału Wykonywania Orzeczeń Karnych uprzejmie wskazał iż co do II Wydziału Karnego odpowiedź na pytania nr 1 i 2 wynosi łącznie 1402, zaznaczył, że informacja ta nie została pozyskana z systemu [...] (gdyż system nie pozwala na taką filtrację), tylko z ręcznych zapisów dokonywanych przez Kierownika Sekretariatu w/w Wydziału. Odpowiedź zaś na pytania 3-6 możliwa byłaby po dokonaniu ręcznej, niezwykle czasochłonnej i żmudnej kwerendy każdej z powyższych 1402 spraw.

Dalej wskazał iż; Ad. 2 " "O"- obrońcy i pełnomocnicy są w przeważającej mierze wyznaczani na etapie postępowania jurysdykcyjnego, a zatem zanim konkretna sprawa trafi do Wydziały Wykonywania Orzeczeń; Ad. 3 -,,0"; Ad. 4 - odpowiedź na pytanie wymagałaby kwerendy spraw, które odbywały się w zakreślonym czasookresie, co wiązałoby się z koniecznością ręcznej, żmudnej i czasochłonnej analizy, które to działania niewątpliwie zaburzyłyby możliwość normalnego funkcjonowania niniejszego Wydziału; Ad. 5-"0"; Ad. 6-"O".

Wskazał, że z systemu repertoryjno-biurowego do rejestracji i obsługi spraw, z którego korzysta tut. Sąd, tj. systemu [...], nie jest możliwe proste wyfiltrowanie danych statystycznych, będących w obszarze zainteresowań. Sprawy o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu mogą występować bądź to przed zaistnieniem sprawy głównej (np. pod symbolem 105) bądź w toku właściwego postępowania. Niestety, nawet sprawy, które mają swe miejsce przez rozpoczęciem głównego postępowania nie są rejestrowane pod symbolem 105 jako sprawy jedyne, gdyż symbol ten obejmuje również zwolnienie od kosztów sądowych. Co za tym idzie proste wyfiltrowanie nie jest również w tym wypadku możliwe (konieczna byłaby analiza każdej sprawy oznaczonej w/w symbolem). Nadto, takie sprawy stanowią niewielką część wszystkich spraw o wyznaczenie pełnomocnika/obrońcy z urzędu, gdyż przeważająca liczba postanowień o wyznaczenie pełnomocnika/obrońcy z urzędu następuje już w postępowaniu głównym. Tak więc wskazanie liczby takich postanowień, które zapadłyby przez zaistnieniem sprawy głównej w żaden sposób nie mogłoby okazać się miarodajne. Nie mniej jednak Wydziały inne niż Karny, gdzie takich spraw, które pozostają w sferze zainteresowań jest zdecydowanie mniej, możliwe było udzielenie pełnej odpowiedzi na pytania. Jednakże ręczne wyselekcjonowania odpowiedzi na pytania, dotyczące w swym zakresie działalności orzeczniczej Wydziału Karnego i częściowo Wykonawczego, doprowadziłoby do realnego paraliżu tychże jednostek.

Dalej wskazał iż informacja publiczna, w zakresie w którym nie została udostępniona, stanowi informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wobec powyższego, wezwano stronę do wykazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, pod rygorem wydania decyzji odmownej.

Decyzją z dnia 12 września 2025 r., znak: [...], Prezes Sądu Rejonowego w Z. odmówił udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 11 lipca 2025 r. w zakresie wykraczającym poza odpowiedź na wskazany wniosek z dnia 29 sierpnia 2025 r. ze względu na uznanie, że wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego.

Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy dotyczącej kwestionowania zakwalifikowania wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej, organ wskazał, że znaczna część informacji, o jaką wnioskowano została wnioskodawcy udostępniona, a fakt, że informacja jest wnioskodawcy udostępniana nie oznacza automatycznie, że została ona zakwalifikowana jako informacja publiczna prosta, bowiem organ obowiązany analizuje każdorazowo nie tylko okoliczność, że dana informacja wymaga przetworzenia, ale także stopień trudności tego przetworzenia. Organ ten wskazał, że jeśli chodzi o informację publiczną przetworzoną, a organ dostrzega cel i zasadność wniosku z punktu widzenia istotnego interesu publicznego, informacja taka może zostać wnioskodawcy udostępniona bez konieczności kierowania do niego wezwania w trybie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jeżeli wysiłek związany z przygotowaniem żądanej informacji nie doprowadzi do paraliżu jednostki, powodując zaniechanie wykonywania przez nią głównych zadań ustawowych.

Organ stwierdził, że program z którego korzysta nie umożliwia prostej filtracji spraw z zastosowaniem interesujących wnioskodawcę kryteriów podając, że ta niemożność doprowadzi w efekcie do konieczności ręcznej, żmudnej i czasochłonnej kwerendy każdej z 1402 spraw.

Organ wskazał jednocześnie, że dostrzega rolę i doniosłość działania Krajowej Izby Radców Prawnych. Biorąc jednak pod uwag to, że wnioskodawca jest w stanie uzyskać znaczną część wnioskowanych, a nieudostępnionych informacji od organu podległego w hierarchii strukturalnej korporacji zawodowej radców prawnych, to w sytuacji gdy realizacja wniosku doprowadzi do paraliżu organizacyjnego danego Wydziału Sądu Rejonowego w Z. powyższe pozwala na odmówienie wnioskodawcy statusu podmiotu posiadającego szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu żądanych informacji .

Organ wskazał, że w jego ocenie nie można mówić o szczególnie istotnym interesie publicznym, gdy informacja publiczna możliwa jest do pozyskania, choćby częściowo w inny sposób, co zapobiegnie paraliżowi danej jednostki bądź podmiotu. Organ stwierdził, że może to doprowadzić do sytuacji, w której to prawo obywateli do sądu jest ograniczane przez paraliż danego wydziału sądu na skutek wniosku o informację publiczną przetworzoną, która może być chociażby częściowo uzyskana z innego źródła.

Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie.

Prezes Sądu Okręgowego w G. decyzją z dnia 24 października 2025 r nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy sporną decyzję ze względu na to że Wnioskodawca nie wykazał istnienia po swojej stronie szczególnie istotnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej dalej u.d.i.p..

Prezes Sądu Okręgowego w wydanej decyzji odnosząc się do zarzutów naruszenia (ograniczenia, lekceważenia i nierównego traktowania podmiotu wnioskującego) prawa do informacji publicznej zwrócił uwagę, że prawo to nie ma nieograniczonego charakteru. Celem prawa do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych do celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, itp., które w doktrynie i orzecznictwie jest ujmowane jako nadużycie prawa do informacji publicznej [vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020r., sygn. akt II SAB/Kr 481/19, Legalis nr 2308188).

Prezes Sądu Okręgowego odmawiając udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazanym w sentencji zaskarżonej decyzji powołał się na ograniczenie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podkreślił uzależnienie uprawnienie do uzyskania informacji publicznej przetworzonej od wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego gdzie pojęcie nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, pozostawiając w tym zakresie wyinterpretowanie zakresu tego pojęcia sądom administracyjnym.

Zwrócił uwagę, że NSA w wyroku z dnia 1 lutego 2024r. (III OSK 3635/21, Legalis nr 3066591) stwierdził, że "informacja publiczna przetworzona to między innymi taka informacja publiczna, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów. Informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. to nie tylko taka informacja, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji.

W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań.

Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej.

W pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie podmiotu zobowiązanego środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania."

Uwzględniając przedstawione powyżej wytyczne, w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego, zakres przedmiotowego wniosku daje podstawy do kwalifikowania go jako informacji przetworzonej. Przygotowanie wnioskowanej informacji, jeszcze nieudostępnionej, wymagałoby dokonania odręcznej analizy 1402 spraw zatem sama analiza akt sprawy, przy hipotetycznym przyjęciu 10 minut na podjęcie jednej czynności związanej z analizą sprawy, przenosi się na stwierdzenie, że dla tych czynności pracownicy Organu zobowiązanego musieliby przeznaczyć około 233 godzin, co przenosi się z kolei na konieczność oddelegowania jednego pracownika Organu zobowiązanego na okres niemal dwóch miesięcy do podjęcia czynności związanych z realizacją przedmiotowego wniosku.

W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w G., zakres i czas potrzebny na dokonanie czynności koniecznych do przygotowania wnioskowanej informacji jest tak znaczny, że daje podstawy do kwalifikacji wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej albowiem, jak wskazano powyżej, znaczna liczba informacji prostych powiązana z koniecznością ich analizy i adaptacji dla potrzeb wnioskodawcy, może stanowić i w tym przypadku stanowi informację przetworzoną.

Zaznaczył, iż nie wystarczy więc, aby udzielenie informacji było "istotne" z punktu widzenia interesu publicznego, musi być ono szczególnie istotne tak wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011r., I OSK 279/11, Legalis nr 382613).

Za linią orzeczniczą sądów administracyjnych zwrócił uwagę, iż szczególnej istotności dla interesu publicznego nie będzie można wykazać, jeżeli wnioskodawca ma w uzyskaniu informacji wyłącznie własny interes. Musi on zatem wykazać, że działa w interesie publicznym, a informacje, o których chce się dowiedzieć, mają szczególne znaczenie (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 października 2017r., II SA/Sz 945/17, Legalis nr 1695032).

Udzielenie informacji publicznej przetworzonej podmiotom, które nie zapewniają, że zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania organów państwa przemawia zdaniem Prezesa za przyjęciem, że po ich stronie nie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie im żądanej informacji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 25 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 1513/15, Legalis nr 1555392; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2023 r. III OSK 574/22, Legalis nr 3019979).

Wskazał, iż w realiach niniejszej sprawy wnioskodawca jest organem samorządu zawodowego zatem są podstawy do uznania, że w analizowanym przypadku brak jest podstaw do uznania, że Wnioskodawcy przysługuje "szczególnie istotny interes publiczny" w pozyskaniu wnioskowanej informacji.

W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w G., odmowa udostępnienia informacji publicznej odpowiadała prawu również ze względu na status Wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono tezę, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest informowanie obywateli o stanie "spraw publicznych", a nie zdobywanie przez organy administracji publicznej informacji od innych podmiotów (vide: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt II SAB/Wa 197/09, OSP 2011/9/94; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023r., III OSK 6914/21, Legalis nr 2915437). Pogląd ten został rozwinięty w wyroku NSA z dnia 18 listopada 2020r. (I OSK 1927/18, Legalis nr 2501171), którym Sąd ten wyjaśnił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie jest narzędziem prawnym służącym organom administracji publicznej do wzajemnego przekazywania informacji ale służy społecznej kontroli władzy publicznej przez społeczeństwo. Nadto wskazał, że w sytuacji zatem gdy podmiot wykonujący zadania publiczne przekazuje posiadaną informację innemu podmiotowi publicznemu, a ten ma ją wykorzystać do realizacji przypisanych mu zadań publicznych, przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w ogóle nie znajdują zastosowania. W przypadku jednak, gdy podmiot wykonujący zadania publiczne zwraca się do innego podmiotu, również wykonującego takie zadania o udostępnienie informacji publicznej jednak dla celów innych niż realizacja przypisanych mu ustawą zadań, informacja taka powinna zostać udostępniona.

Wskazał Prezes, że w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. jako podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazano organy samorządów zawodowych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych radcowie prawni zorganizowani są na zasadach samorządu zawodowego a jednostkami organizacyjnymi samorządu posiadającymi osobowość prawną są okręgowe izby radców prawnych i Krajowa Izba Radców Prawnych.

Zgodnie z art. 41 ustawy o radcach prawnych do zadań samorządu należy m.in.: prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej. Nie ulega wątpliwości w ocenie Prezesa, że przedmiotowy wniosek odnosi się do zadań ustawowych Krajowej Rady Radców Prawnych, co oznacza, że w niniejszym przypadku organu samorządu zawodowego, będący na mocy przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, również zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, wykorzystał przepisy u.d.i.p. do uzyskania informacji publicznej, do której sam może zostać zobowiązany do udzielenia, a takie działanie nie znajduje oparcia w przepisach ustawy, a w konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W skardze do WSA w Gliwicach strona zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., noz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 3 ust. 1 pkt I u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja przetworzona jest udostępniana w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o odmowie udostępnienia Skarżącej wnioskowanej informacji ze względu na błędne przyjęcie, że wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a Skarżąca nie wykazała, że jej uzyskanie przez nią jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej przetworzonej, a Skarżąca wykazała, że uzyskanie przez nią tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację, wskazując, że prowadzi działania zmierzające do przeanalizowania obecnej praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu, a w zakresie zadań ustawowych samorządu radców prawnych mieści się prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej, jak również do zadań samorządu należy również współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, a w zakresie działania Krajowej Rady Radców Prawnych zawarte zostało udzielanie opinii o projektach aktów prawnych, jak również przedstawianie wniosków dotyczących unormowań prawnych, więc organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia.

- naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji przez organ II instancji ze względu na brak wyjaśnienia z odniesieniem się do sytuacji faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie do przyczyn uznania, że uzyskanie przez Skarżącą wnioskowanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i nie odniesienie się w tym zakresie do argumentacji przedstawionej przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co skutkowało niezrealizowaniem przez organ II instancji zasady przekonywania, bowiem nie wyjaśnił on zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę wniesiono o uchylenie ww. decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei według art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy niewątpliwie postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p. według którego do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów orzekający w sprawie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejsze sprawie jest decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia 24 października 2025 r., [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia 12 września 2025r., [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

W sprawie nie było zagadnieniem spornym okoliczność, że Prezes Sadu Rejonowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.) organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.

Spór w sprawie sprowadza się natomiast do dwóch kwestii, a mianowicie po pierwsze, czy informacja, której udostępnienia domaga się Strona skarżąca jest informacją publiczną przetworzoną. Po drugie, jeśli tak - to czy wykazała ona szczególnie istotny interes publiczny w jej uzyskaniu.

Przystępując do badania sprawy co do kwestii pierwszej Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd między innymi w wyrokach z 9 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 367/25 oraz z 2 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 542/25 co do kwalifikacji informacji publicznej jako przetworzonej. Regulacja art. 3 ust. 1 pkt 1 (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. Przewiduje ona jedynie, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dokonując wykładni pojęcia "informacji przetworzonej" należy odwołać się zatem do ugruntowanych już poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego. I tak, NSA w wyroku z 2 września 2022r., sygn. akt III OSK 1534/21 wskazał, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. też wyrok NSA z 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14). Ważne jest, aby w każdym przypadku, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powołuje się na to że ma ona charakter przetworzony i okoliczność ta stanowi podstawę decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia w uzasadnieniu tej decyzji podał fakty, które będą tę ocenę potwierdzać. Konieczne jest więc wykazanie, jakie konkretnie działania należy podjąć celem przetworzenia informacji, ilu pracowników i przez jaki czas będzie zaangażowanych w ten proces, czy żądane informacje składają się z informacji prostych, a jeżeli tak, to gdzie i w jakich kategoriach zbiorów się znajdują, w jakim zakresie i przez jaki okres praca organu będzie zakłócona, czy przetworzenie informacji będzie się wiązało z ponadstandardowymi nakładami finansowymi, etc. Chodzi zatem o podanie takiego zbioru informacji, które pozwolą na pozytywną weryfikację przyjętego w decyzji stanowiska, iż żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 552/24; wyrok WSA w Szczecinie z 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 286/24). Również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA: z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 5896/21; z dnia 25 stycznia 2019 r. sygn. akt III OSK 1233/21; z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14; z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1645/14).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy orzekające w sprawie organy wykazały, że udostępnienie żądanych informacji wymagać będzie sprawdzenia i odręcznej analizy 1402 akt spraw z osobna. Będzie to wymagało dodatkowego zaangażowania środków osobowych. Bowiem jak wskazał organ przy hipotetycznym przyjęciu 10 minut na podjęcie jednej czynności związanej z analizą sprawy, przenosi się to na stwierdzenie, że dla tych czynności pracownicy Organu zobowiązanego musieliby przeznaczyć około 233 godzin, co oznacza konieczność oddelegowania jednego pracownika Organu zobowiązanego na okres niemal dwóch miesięcy do podjęcia czynności związanych z realizacją przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu oznacza to, że udostępnienie informacji w zakresie wyznaczonym wnioskiem Skarżącej ponad to co zostało udzielone stronie pismem z dnia 25 sierpnia 2025r. pozwala uznać żądane informacje jako informacje publiczne przetworzone.

Odnosząc się do drugiej spornej kwestii zaznaczyć trzeba, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dla skuteczności wniosku dostępowego wymaga wykazania po stronie podmiotu, który go złożył szczególnie istotnego interesu publicznego. Jak wskazał NSA w uzasadnieniu w wyroku z dnia 16 lipca 2024 r.; sygn. akt III OSK 124/23 pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego nie zostało zdefiniowane, a jego treść ukształtowała praktyka oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że na to pojęcie składają się trzy przesłanki:

1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (por.m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35);

2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych;

3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r.; sygn. akt I OSK 2111/13; podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 sierpnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 787/10, z dnia 7 grudnia 2011 r.; sygn. akt I OSK 1737/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r.; sygn. akt I OSK 3097/12).

W ocenie Sądu, dokonując oceny występowania po stronie Skarżącej szczególnie istotnego interesu publicznego organy obu instancji prawidłowo uznały jego brak w okolicznościach tej sprawy. Podnoszony przez Skarżącą argument przeprowadzania analizy praktyki wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu, konieczność prowadzenia badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej, czy współdziałania w kształtowaniu i stosowaniu prawa, udzielania opinii o projektach aktów prawnych nie są wystarczające do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka "szczególnie istotnego interesu publicznego". Zakres żądanych informacji w istocie nie ma związku z faktycznym wykonywaniem/funkcjonowaniem pomocy prawnej Informacja o ilości postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu radcy prawnego lub adwokata do wykonywania pomocy prawnej z jednego Sądu - w badanej sprawie Sądu Rejonowego w Z. - nie będzie miała cech reprezentatywności i także nie stanowi bazy do prowadzenia badań nad usprawnieniem działania instytucji pełnomocnika/obrońcy z urzędu.

Sąd nie kwestionuje przy tym, że problematyka wykonywania pomocy prawnej należy do sfery publicznej i wymaga stałego monitorowania tym niemniej w badanej sprawie podjęto działania niezapewniające odpowiedniego przeglądu praktyki realizacji pomocy prawnej. Wręcz przeciwnie, odnieść można wrażenie, że chodzi o interes korporacyjny, a nie interes publiczny. Skarżącą interesuje bowiem de facto wiedza dotycząca ilu radców prawnych i adwokatów wyznaczono do wykonywania pomocy prawnych z urzędu.

Nie można przy tym nie zauważyć, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest uzyskanie informacji publicznej, której wnioskodawca nie posiada a którą jest zainteresowany. Tymczasem część żądanych informacji - co do liczby radców prawnych realizujący pomoc prawną – jest w posiadaniu samorządu radców prawnych.

Wymaga podkreślenia, że wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej (o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, której "znaczność" jest wyznaczona materią żądanej informacji - ale również, że jej otrzymanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego (por. wyrok NSA z 27 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 30/24). Taka okoliczność nie została w niniejszej sprawie wykazana. Nie jest nią bowiem udzielanie opinii o projektach aktów prawnych czy też przedstawianie wniosków dotyczycących przepisów prawa. Udział Skarżącej w procesie legislacyjnym nie ma charakteru wiążącego i nie dowodzi o posiadaniu przez nią decydującego, ostatecznego wpływu na kształtowanie prawa.

Wobec powyższego, gdy Sąd nie dopatrzył się by w sprawie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów prawa; w tym zarówno prawa procesowego art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., jak i materialnego art. 16 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.