drukuj    zapisz    Powrót do listy

6052 Akty stanu cywilnego, Akta stanu cywilnego, Inne, Stwierdzono bezskuteczność czynności, II SA/Rz 501/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2006-04-20, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

II SA/Rz 501/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie

Data orzeczenia
2006-04-20 orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Maria Zarębska-Kobak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 90 poz 999 art. 11
Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.
Dz.U. 2004 nr 161 poz 1688 art. 50, art. 82 pkt 2, art. 83,
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego
Dz.U. 2005 nr 233 poz 1992 art. 10
Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk - tekst jedn.
Dz.U. 1998 nr 136 poz 884 załącznik Nr 8
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie ze skargi L. O. na czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w przedmiocie odmowy wydania odpisu skróconego aktu małżeństwa z wpisem drugiego imienia w brzmieniu "Felix" stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności

Uzasadnienie

II SA/Rz 501/05

U Z A S A D N I E N I E

Pismem z dnia 20 listopada 2003r. L. O. zwrócił się do USC o wydanie mu odpisu aktu małżeństwa zawartego w Katedrze w dniu 7 czerwca 1942r. Odpis ów otrzymał przy piśmie z dnia 25 listopada 2003r. oznakowanym Nr [...]. L. O. zwrócił go organowi, zarzucając iż zawiera on błąd w drugim z jego imion , jako że miast imienia "Felix" podano w nim imię "Feliks". Do pisma dołączył kserokopię aktu małżeństwa zawartego w Parafii Katedralnej, w której jako jego drugie imię zapisano w brzmieniu "Felix".

Pismem z dnia 20 grudnia 2003r. Nr jak wyżej Zastępca Kierownika USC poinformowała go, iż w przekazanej przez Parafię Katedralną księdze małżeństw istotnie figuruje jego akt małżeństwa z wpisem imienia "Felix", jednak wobec faktu, iż językiem urzędowym jest język polski, który winien być stosowany także przy wykonywaniu zadań wynikających z ustawy dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz.U. Nr 36 poz. 180 ze zm.) - w odpisie przesłanego mu aktu zastosowano polską pisownię jego imienia "Feliks". Odpowiada to wymogom rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1987r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczania oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów ( Dz.U. Nr 136, poz. 884 , ze zm.).

W polemice z tym pismem L. O. podtrzymał swoje żądanie, zaznaczając, że przepisy rozporządzenia (z 1998r.) a zwłaszcza wymogi wynikające z jego § 2 ust. 2 dotyczą sporządzania aktów stanu cywilnego a nie ich odpisów. Jednocześnie przedłożył kserokopię aktu urodzenia sporządzonego w języku niemieckim i jego odpis zupełny wystawiony przez USC w B. w dniu 6 listopada 2003r. z wpisem imienia "Felix"

W odpowiedzi na to pismo, wspomniana wyżej Zastępca Kierownika USC wyjaśniła, w piśmie datowanym na 27 stycznia 2004r., iż USC przechowuje w swych zasobach księgi stanu cywilnego sporządzone

w językach polskim, łacińskim, niemieckim, rosyjskim, ukraińskim , białoruskim i żydowskim. Niezależnie od tego w jakim języku sporządzono akt, jego odpis wydawany jest w języku polskim , który z mocy art. 1 dekretu z dnia 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych

i samorządowych władz administracyjnych ( Dz.U. Nr 57 poz. 324) jest językiem urzędowym, stąd wydając odpis aktu małżeństwa, jego imię podano w języku polskim. Zaznaczyła również, iż w Centralnym Banku danych PESEL imię to figuruje w języku polskim a USC w B. błędnie wydał mu odpis aktu urodzeniaz imieniem "Felix".

Na pismo to skargę powszechną do Wojewody złożył L. O. opisując przebieg sprawy i argumentując jak w dotychczasowych pismach.

Skarga ta została załatwiona negatywnie.

L. O. wystąpił z kolejną skargą, tym razem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który w piśmie z dnia 15 listopada 2004r. Nr [...] - odwołując się do ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r. ( Dz. U. Nr 90, poz. 99 ze zm.) oraz przytaczając aktualne wydawnictwa poprawnościowe i opinie językoznawców wyrażane w Komunikatach Rady Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk, iż litera "x" nie występuje we współczesnym alfabecie polskim a ma zastosowanie wówczas, gdy przytaczane są obce wyrazy lub zwroty - uznał za niezasadne zarzuty L. O. Jednocześnie udzielił mu porady, by złożył Kierownikowi USC pisemne oświadczenie wskazujące na właściwą formę pisowni drugiego imienia w akcie małżeństwa.

W kolejnym zatem piśmie z dnia 31 stycznia 2005r. L. O., powołując się na tę poradę zwrócił się z wnioskiem o wystawienie mu odpisu aktu małżeństwa z zastosowaniem imion rodowych "L., Felix".

Pismem z dnia 28 lutego 2005r. [...] Z-ca Kierownika USC odmówiła mu wydania odpisu małżeństwa z takim wpisem drugiego imienia, bowiem jest to pisownia niezgodna z polską współczesną ortografią i w formie nie przyswojonej przez język polski. Dodała też , iż na żądanie organu USC w B. nadesłał odpis jego aktu urodzenia z wpisanym imionami "L., Feliks".

Pismo to zostało skarżącemu doręczone w dniu 7 marca 2005r.

Pismem nawiązującym do jego treści, nadanym w dniu 9 marca 2005r. L. O. wezwał Kierownika USC do skorygowania tego stanowiska przypominając , że zgodnie z pouczeniem Ministerstwa złożył oświadczenie

w sprawie właściwej pisowni swego drugiego imienia.

Z-ca Kierownika USC pismem z dnia 4 kwietnia 2005r. Nr [...] poinformowała L. O. , iż nie wyda mu odpisu aktu małżeństwa z takim imieniem , bowiem z odpisu aktu urodzenia wystawionego przez USC w B. wynika, że wpisano mu drugie imię Feliks. Wyjaśniła, że jeśli przedstawi aktualny odpis aktu urodzenia z imieniem "Felix", to odpowiednia wzmianka zostanie naniesiona do aktu małżeństwa. Pismo to zostało wysłane do adresata

w dniu 6 kwietnia 2004r.

Skarga L. O. na niewydanie mu odpisu aktu małżeństwa z żądanym wpisem co do drugiego z imion wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w dniu 4 maja 2005r, skąd przesłano ją do USC.

W skardze tej domagał się spowodowania wydania mu odpisu aktu małżeństwa z wpisanym drugim imieniem "Felix".

W jej uzasadnieniu opisał przebieg swych starań o uzyskanie prawidłowego

w jego ocenie odpisu aktu małżeństwa, podkreślając że akt urodzenia wystawiony 13 stycznia 1918r. przez władze pruskie, akt chrztu wystawiony 18 stycznia 1918r. i akt ślubu z dnia 7 czerwca 1942r. zostały sporządzone przed wejściem w życie ustaw i dekretów, na które się powołuje organ. W aktach tych, jako drugie imię wpisano mu "Felix". Oznacza to , że odpisy z tych aktów inny zawierać takie imię. USC odmawiając mu wydania aktu małżeństwa z taką pisownią jego drugiego imienia odwołuje się do przepisów dotyczących sporządzania aktów stanu cywilnego. On nie domaga się sporządzenia aktu małżeństwa a wydania jego odpisu. Mimo to postępowanie USC znalazło aprobatę Wojewody

Zauważa przy tym, że obowiązujący przy sporządzaniu aktów stanu cywilnego przepis §2 ust 2 rozporządzenia z 1998r. przewiduje, że pisownia wyrazów

w akcie stanu cywilnego winna być zgodna z normą ortograficzną, z wyjątkiem pisowni nazwisk, która może uwzględniać również pisownię tradycyjną, używaną przez osobę noszącą określone nazwisko. W jego ocenie ta zasada dotyczy również imienia.

Powoływane przez organ przepisy aktów prawnych o języku polskim nie regulują kwestii sporządzania odpisów. Skarżący zwraca przy tym uwagę, że wymogi wynikające z ustawy z 1999r. (art. 5-7 oraz 9 i 10) nie dotyczą nazw własnych. Zdaniem skarżącego organ wydając mu odpis aktu małżeństwa

z wpisem imienia "Feliks" dokonał zmiany pisowni jego imienia. Wymagało to jego zgody lub zgody sądu

Zaznaczył przy tym , że USC w B. wydał mu trzy odpisy aktu urodzenia :

w tym oryginał odpisu z 1918 , odpis z 6 listopada 2003r. z imieniem "Felix", oraz z 4 lutego 2004r, gdzie również podano imię "Felix", z uwagą na odwrocie : "tłumaczenie treści niniejszego aktu, obce brzmienie imienia osoby, której akt dotyczy zastępuje się imionami o brzmieniu polskim "L., Feliks". Nadesłanie tak brzmiącego odpisu aktu było skutkiem interwencji USC, na żądanie którego, wystawiono czwarty odpis aktu urodzenia z dnia 15 lutego 2005r. z imieniem Feliks. USC wolał spowodować zmianę jego imienia w metryce urodzenia, niż zastoswać się do wskazówek MSWiA, który pouczył go o możliwości złożenia oświadczenia o pisowni jego imienia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wniósł

o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że w Urzędzie Stanu Cywilnego znajduje się akt małżeństwa skarżącego wpisany w księdze małżeństw Parafii Katedralnej pod Nr [...] w całości spisany w języku łacińskim.

Skrócony odpis tego aktu sporządzony na wniosek skarżącego jest prawidłowy, bowiem wpisanie w nim imienia "Feliks" miast "Felix " i imienia "Ludwik" (imię ojca) miast "Ludwig" wynikało z art. 1 dekretu z 30 listopada 1945r. stwierdzającego , że językiem państwowym w Rzeczpospolitej Polskiej jest język polski i że w języku państwowym urzędują wszystkie rządowe

i samorządowe władze.

Również ustawa z dnia 7 października 1999r. o języku polskim nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wprowadzania do obrotu prawnego dokumentów w języku polskim. Skarżący do wniosku o wydanie odpisu dołączył odpis zupełny aktu urodzenia z 4 lutego 2004r., w którym poczyniono wzmiankę, że w tłumaczeniu aktu, obco brzmiące imiona osoby, której akt dotyczy zastąpiono imionami o brzmieniu polskim "Feliks" a jego ojca "Ludwik". W kolejnym odpisie aktu urodzenia uzyskanym przez USC z USC

w B. uwzględnia się wzmiankę marginesową i imię skarżącego w nim figurujące brzmi "Feliks".

USC nie może wydać skarżącemu odpisu aktu małżeństwa z imieniem "Felix", ponieważ treść aktu małżeństwa byłaby sprzeczna z aktem urodzenia.

W polemice z odpowiedzią na skargę, skarżący ponowił jej argumenty sprowadzające się do tego , że w odpisie aktu małżeństwa zmieniono jego imię, choć nie chodzi tu o fakt wystawienia aktu stanu cywilnego a wydanie jego odpisu. Zaznaczył też, że po łacinie sporządzony został formularz aktu małżeństwa , zaś figurujące w nim imiona i nazwiska oraz inne dane są sporządzone w języku polskim. Również imię "Felix" odpowiada pisowni polskiej , bo nie usunięto z alfabetu litery "x". Na tę okoliczność brak aktu prawnego. Nie jest prawdą, by kiedykolwiek występował o zmianę pisowni imienia ojca na "Ludwig". Jego wniosek dotyczył tylko własnego drugiego imienia. Powoływanie się na dekret zroku 1945 jest nieuzasadnione, bo dotyczy on zakazu używania języków obcych w działaniu organów administracji.

Ustawa z roku 1999 o języku polskim również dotyczy ochrony języka

w znaczeniu globalnym. Imię "Felix" nie jest imieniem obcym, i twierdzenie że trzeba je zmienić jest nieuzasadnione. Istnieją bowiem takie imiona jak "Xymena" , czy "Xawery". Zaznaczył, że akt urodzenia wystawiony przez niemieckiego zaborcę zawierał imiona "L." (a nie "B") i "Felix", co dowodzi , że oba wpisano zgodnie z intencją zgłaszającego urodzenie, jako imiona polskie , choć akt urodzenia jest sporządzony w języku niemieckim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres przedmiotowy wyznacza art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. z którego wynika , że Sąd orzeka między innymi w sprawach skarg na inne, niż określone w pkt 1-3 ( decyzje, zaskarżalne postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym ogólnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 134 §1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest odmowa wydania skarżącemu odpisu skróconego aktu małżeństwa o treści przezeń żądanej , tj. z wpisem w części I "Dane dotyczące osób zawierających małżeństwo" w rubryce 2. "Imię (imiona)" -

w odniesieniu do drugiego z imion - imienia "Felix" i wydanie przez organ takiego odpisu z zastosowaniem pisowni tego imienia "Feliks" .

W pierwszej kolejności Sąd rozważał, czy skarga jest dopuszczalna

a w szczególności, czy taka czynność organu mieści się w pojęciu aktów lub czynnościach wymienionych w art. 3 P.p.s.a..

Podstawę prawną wydania odpisu aktu stanu cywilnego stanowią przepisy ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 161, poz. 1688), zwanej dalej skrótem Pr.a.s.c., zamieszczone w rozdziale 9 zatytułowanym "Odpisy aktów stanu cywilnego i zaświadczenia".

Art. 79, w tymże rozdziale zawarty stanowi, że z ksiąg stanu cywilnego wydaje się:

1) odpisy zupełne i skrócone aktów stanu cywilnego;

2) zaświadczenia o dokonanych w księgach stanu cywilnego wpisach lub o ich braku;

3) zaświadczenia o zaginięciu lub zniszczeniu księgi stanu cywilnego.

Art. 80 definiuje pojęcie odpisu zupełnego, przewidując że stanowi on dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego wraz ze wszystkimi wzmiankami dodatkowymi; treść przypisków podaje się jedynie na wniosek osoby zainteresowanej.

W odpisie skróconym aktu stanu cywilnego, zgodnie z art. 81 podaje się jego treść, z uwzględnieniem treści wzmianek dodatkowych oraz z pominięciem wyrazów, ustępów i zdań skreślonych.

Po myśli art. 82 pkt 2 w odpisie skróconym aktu małżeństwa zamieszcza się następujące dane:- nazwiska i imiona małżonków, ich nazwiska rodowe, miejsca i daty ich urodzenia, miejsce i datę zawarcia małżeństwa, imiona

i nazwiska rodowe rodziców, nazwisko (nazwiska) małżonków, które noszą po zawarciu małżeństwa, nazwisko dzieci zrodzonych z tego małżeństwa, a jeżeli małżeństwo ustało wskutek śmierci jednego z małżonków albo rozwodu, zostało unieważnione, orzeczona została separacja oraz jej zniesienie - adnotację

o ustaniu małżeństwa, jego unieważnieniu, o separacji oraz o zniesieniu separacji, wraz z oznaczeniem aktu zgonu lub sygnatury akt sprawy, w której orzeczono o rozwodzie, unieważnieniu małżeństwa, o separacji oraz o zniesieniu separacji;

Podług art. 83 ust. 1 Pr.a.s.c. odpisy oraz zaświadczenia określone w art. 79 wydaje się na wniosek sądu lub innego organu państwowego, osoby, której stan cywilny został w akcie stwierdzony, jej wstępnego, zstępnego, rodzeństwa, małżonka lub przedstawiciela ustawowego.

Pr.a.s.c. reguluje sprawy związane z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także sprawy dotyczące innych zdarzeń, które mają wpływ na stan cywilny osób (art. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w formie aktów urodzenia, małżeństwa oraz zgonu. W księgach stanu cywilnego dokonuje się także innych wpisów przewidzianych w odrębnych przepisach.

Po myśli art. 4 Pr.a.s.c. akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych: ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym .

Czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w formie aktu stanu cywilnego, decyzji, postanowień określonych w art. 24, 25, i 89, chyba, że z przepisów ustawy wynika inna forma załatwienia sprawy ( art. 7 ust. 1 pkt 1 do 3).

Ust. 2 tego przepisu przewiduje formę pisma dla odmowy dokonania czynności lub wydania zaświadczeń w nim wymienionych a związanych z zawarciem małżeństwa, stwarzającego podstawę do zwrócenia się o rozstrzygniecie do sądu rejonowego .

Ust. 4 natomiast ustanawia zasadę, że odmowa dokonania innych czynności związanych z rejestracją stanu cywilnego, niż określone w ust. 2 oraz nie przewidzianych w ustawie a mogących mieć wpływ na stan cywilny osób, następuje w formie decyzji.

Wydanie odpisu aktu stanu cywilnego nie jest tożsame z rejestracją zdarzeń określonych w art. 1 Pa.s.c. a zatem nie stanowi aktu stanu cywilnego. Nie mieści się ono wśród czynności, dla których ustawa wymaga formy postanowienia ( zgoda na wyniesienie ksiąg z u.s.c., udostępnienie ksiąg stanu cywilnego, zastąpienie księgi stanu cywilnego odpisem ).

Z przepisów art. 219 kpa natomiast wynika , że w formie postanowienia organ prowadzący sprawy z zakresu stanu cywilnego odmawia wydania zaświadczeń przewidzianych w art. 79 pkt 2 i 3 Pr.a.s.c..

Wydanie odpisu aktu stanu cywilnego nie jest odmową dokonania czynności wymienionych w art. 7 ust. 2 Pr.a.s.c.

Zdaniem Sądu stanowi ono czynność materialno-techniczną zaskarżalną na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Jest to bowiem czynność z zakresu administracji publicznej, jako , że regulowana jest przepisami , których przynależność do materii prawa administracyjnego jest oczywista, dokonuje jej zgodnie z art. 6 Pr.a.s.c. organ administracji publicznej, dotyczy też ona uprawnienia wynikającego z mocy przepisów prawa jako , że cytowany wyżej przepisy art. 83 tej ustawy ustanawia prawo osoby , której stan cywilny został stwierdzony w stosownym akcie do uzyskania jego odpisu odpowiadającego wymogom art. 81 i 82.

W ocenie Sądu także wydanie odpisu o treści nie aprobowanej przez uprawnionego ( stanowiące w istocie odmowę wydania odpisu o treści przezeń żądanej ) stanowi czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Na rzecz tego poglądu przemawia odrębna regulacja kwestii sporządzania

i wydawania odpisów zawarta w rozdziale 9 oraz istota odpisu, zdefiniowanego w art. 79, 81 i 82 Pr.a.s.c. a także okolicznośc, iż wydanie odpisu nie jest tożsame z rejestracją stanu cywilnego. Wyklucza to możliwość zastosowania przy odmowie wydania odpisu o treści żądanej przez wnioskodawcę przepisu art. 7 ust. 4 przewidującego formę decyzji dla odmowy dokonania czynności

w nim określonych.

Zauważyć wypadnie, iż jako przykłady czynności odmownych wymagających wydania decyzji w komentarzu do art. 7 Pr.a.s.c. Elżbieta Pachniewska wskazuje odmowę sporządzenia aktu stanu cywilnego, odmowę sprostowania lub uzupełnienia aktu, odmowę ustalenia treści aktu sporządzonego w księdze utraconej, odmowę transkrypcji aktu zagranicznego lub wpisania do ksiąg wypisu z aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze utraconej, odmowę przyjęcia oświadczenia o uznaniu dziecka, nadaniu dziecku nazwiska męża matki, o powrocie osoby rozwiedzionej do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.

Przesądziwszy dopuszczalność skargi co do zasady, Sąd rozważał, czy skarżący zachował przewidziane P.p.s.a . przesłanki jej skutecznego wniesienia, tj. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, którym według art. 52 § 3 tej ustawy skarga musi być poprzedzona, jak również , czy skarga została złożona w terminie określonym w 53 §2 ustawy.

Zdaniem Sądu warunki te zostały dopełnione.

Jako ostatni wniosek skarżącego o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa o określonej treści, co do pisowni drugiego imienia, Sąd potraktował jego pismo z dnia 31 stycznia 2005r. Negatywną odpowiedź organu w tej kwestii skarżący otrzymał w dniu 7 marca 2005r. Pismo

z wnioskiem o zmianę stanowiska nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 marca 2005r., zachował więc 14 dniowy termin ustanowiony art. 53 §3 P.p.s.a. do złożenia wezwania, liczony od dnia dowiedzenia się o odmowie wydania mu odpisu o żądanej treści.

Pismo o odmowie zmiany zajętego w sprawie stanowiska wysłano skarżącemu dnia 6 kwietnia 2005r. W aktach sprawy brak dowodu jego doręczenia, podobnie jak koperty, w której nadano skargę bezpośrednio do Sądu, jednakże porównanie dat jej wysłania (odpis z książki nadawczej listów zwykłych) i daty wpływu do Sądu (4 maja 2005r.) pozwala na przyjęcie , że skargę wniesiono przed upływem 30 dni od daty otrzymania przez skarżącego tego pisma a taki właśnie termin ( 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa ) ma zastosowanie w sprawie z mocy art. 52 §2 P.p.s.a w zw. z art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Przyjmując, że pismo skarżącego nadane w dniu 9 marca 2005r. a datowane na 7 marca 2005r. jest wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa Sąd miał na uwadze, że pismo organu zawierające stanowisko negatywne w kwestii wydania odpisu aktu małżeństwa z żądanym wpisem, co do drugiego imienia nie zawierało pouczenia o trybie jego zaskarżenia do Sądu. Przyjęcie w takiej sytuacji, że skarżący nie składał wezwania do usunięcia naruszenia prawa, przy uwzględnieniu faktu, iż bezskutecznie wnosił on wcześniej w tej sprawie skargę powszechną, prowadziłoby do naruszenia prawa do sądu zapisanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Przesądziwszy dopełnienie przez skarżącego trybu wniesienia skargi, Sąd dokonał oceny zaskarżonej czynności w aspekcie jej zgodności z prawem dochodząc do wniosku , że skarga jest uzasadniona, bowiem odmowa wydania odpisu aktu małżeństwa z żądanym wpisem co drugiego imienia - w ustalonym stanie faktycznym - nie znajduje podstaw prawnych.

Z akt sprawy administracyjnej i kserokopii dokumentów przedłożonych przy skardze wynika, że skarżący urodził się w dniu 13 stycznia 1918 r.

w B. Jego akt urodzenia sporządzony na terenie byłego zaboru pruskiego został spisany w języku niemieckim. Wynika zeń że , zarejestrowano go pod imionami "L., Felix" . Takie też imiona figurują na świadectwie chrztu wydanym na podstawie księgi chrztów przez Parafię Katedralną w B. Także w odpisie zupełnym aktu urodzenia sporządzonym 6.11. 2003r. przez USC w B. podano jego drugie imię w brzmieniu "Felix". Takie też imię figuruje w akcie małżeństwa sporządzonym w języku łacińskim w Parafii Rzymsko- Katolickiej w dniu 8 czerwca 1942r. Dysponując takimi ustaleniami i potwierdzającymi je dokumentami oraz odpisem skróconym aktu urodzenia z dnia 15 lutego 2005r. uzyskanym na wniosek Z-cy Kierownika USC z wpisem drugiego imienia skarżącego w brzmieniu "Feliks", Z-ca Kierownika USC odmówiła skarżącemu wydania odpisu aktu małżeństwa będącego w dyspozycji USC

z wpisem drugiego imienia "Felix".

P.r.a.s.c., obciążając organ administracji publicznej obowiązkiem wydawania podmiotom uprawnionym w świetle art. 83 odpisów aktu stanu cywilnego zdefiniował odpis zupełny, jako dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego wraz ze wzmiankami dodatkowymi. Odpis skrócony natomiast polega na podaniu treści aktu z uwzględnieniem treści wzmianek dodatkowych oraz pominięciem wyrazów, zdań oraz ustępów skreślonych. Co do odpisu skróconego aktu małżeństwa , dane które muszą być w nim zamieszczone określa przytoczony wyżej art. 82 pkt 2 ustawy. Ustawodawca

w rozporządzeniu z dnia 26 października 1998r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego , ich kontroli przechowywania i zabezpieczania oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokółów ( Dz.U. Nr 136, poz. 884, ze zm.) określił między innymi wzór odpisu skróconego aktu małżeństwa ( zał. Nr 8).

Zarówno z treści art. 82 pkt 2 ustawy, jak i z wspomnianego wzoru wynika, że jednym z elementów takiego odpisu jest imię ( imiona małżonków). Co do ich pisowni, ani ustawa, ani rozporządzanie nie zawiera żadnych unormowań.

Sąd podziela pogląd skarżącego, że skoro odpis aktu stanu cywilnego, nie jest aktem stanu cywilnego to do jego sporządzenia nie mogą mieć zastosowania wprost wymogi przewidziane w § 2 wspomnianego rozporządzenia .

Z istoty odpisu i jego ustawowej definicji wynika, że choć nie można go utożsamiać z kopią , czy fotokopią aktu stanu cywilnego ( patrz: uzasadnienie orzeczenia TK z dnia 13 września 1994r. - publ. OTK 1994/2/33) winien on być zgodny z brzmieniem aktu stanu cywilnego. Nie zawsze będzie to brzmienie pierwotne, bowiem akt stanu cywilnego może w stosownym trybie ulec sprostowaniu, unieważnieniu lub uzupełnieniu, bądź może być ustalona jego treść. Dotyczy to także imienia, czy imion współmałżonków. Akt stanu cywilnego po jego sporządzeniu cechuje bowiem ograniczona zasada trwałości oznaczająca , że akt podpisany przez Kierownika USC kończący procedurę sporządzania tego dokumentu powoduje jego niepodważalność o ile nie przeprowadzono odpowiedniego postępowania w przedmiocie sprostowania, unieważnienia, uzupełnienia lub ustalenia jego treści.

P.r.a.s.c., ani wydane na jego podstawie rozporządzenie nie stwarzają podstawy do wpisania w odpisie aktu małżeństwa, zarówno zupełnym jak

i skróconym innego imienia, niż wpisane w akcie małżeństwa, o ile po jego sporządzeniu imię to nie uległo zmianie. W szczególności te akty prawne nie przewidują wpisywania w odpisie zupełnym i skróconym aktu stanu cywilnego imion w brzmieniu aktualnie i powszechnie używanym, choć rozporządzenie w § 14 ustanawia zasadę wpisywania do odpisu aktów stanu cywilnego nazw miejscowości w brzmieniu aktualnie obowiązującym a Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej orzeczeniu uznał ten przepis za zgodny z Konstytucją.

Brak podobnego zapisu w ustawie i rozporządzeniu w odniesieniu do imion, czyni uzasadnionym zarzut skargi, że odmowa uwzględnienia żądania skarżącego wydania odpisu aktu małżeństwa z wpisem drugiego imienia "Felix" nie znajduje co do zasady oparcia w prawie.

Zmiana imienia jest wprawdzie prawnie dopuszczalna ale może to mieć miejsce w trybie ustawy z dnia 15 listopada 1956r. o zmianie imion i nazwisk (tekst jednolity Dz.U. 05. Nr 233, poz. 1992). Ustawa ta w art. 1 ustanawia prawo obywateli do zmiany imion i nazwisk na zasadach w niej określonych.

Jej art. 10 reguluje natomiast sposób rozstrzygania wątpliwości, co do pisowni imienia lub nazwiska uprawniając do tego Kierownika USC działającego na wniosek strony. W ust. 1 zdanie drugie przepis ten definiuje pojęcie ustalenia pisowni, jako wybór jednej (z różnych) form pisowni imienia lub nazwiska, które zostały zapisane w aktach stanu cywilnego . Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadkach dostosowywania pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni polskiej zgodnie z fonetycznym brzmieniem. W obu tych przypadkach ustalenie brzmienia następuje na wniosek strony ( ust. 2).

Ust. 3 przewiduje natomiast możliwość ustalenia pisowni w sposób określony w ust. 1 z urzędu , jeśli imię lub nazwisko ma brzmienie polskie.

Ustalenie pisowni imienia lub nazwiska zarówno na wniosek jak i z urzędu następuję w drodze decyzji kierownika USC właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego wnioskodawcy ( lub ostatniego miejsca pobytu), o czym przesądza art. 8 ustawy. O ustaleniu pisowni imienia i nazwiska organ wydający decyzję obowiązany jest z mocy art. 11 ust. 2 ustawy zawiadomić USC właściwe ze względu na miejsce sporządzenia aktu urodzenia

i małżeństwa wnioskodawcy oraz miejsca sporządzenia aktów urodzenia jego małoletnich dzieci a także inne wymienione tam organy i instytucje. Podstawę zawiadomienia może stanowić wyłącznie decyzja ostateczna.

W sprawie nie badano , czy właściwy w świetle przytoczonych przepisów Kierownik USC wydał decyzję o ustaleniu pisowni imienia skarżącego

w brzmieniu "Feliks" a tylko taka decyzja i zawiadomienie o niej dałyby podstawę do wprowadzenia stosownych wzmianek w akcie małżeństwa skarżącego w USC i wydania mu odpisu z takim właśnie brzmieniem. Wprawdzie USC w B. (miejsce urodzenia) nadesłał na żądanie USC odpis skrócony aktu urodzenia skarżącego z wpisem imienia " Feliks", jednak organ zaskarżony nie wyjaśnił, czy nastąpiło to na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 10 ustawy o zmianie imion i nazwisk.

Z zawartej w jego pismach argumentacji wynika natomiast, że uprawnienia do wydania odpisu aktu małżeństwa z taką właśnie pisownia imienia upatruje on

w przepisach dekretu z dnia 30 listopada 1945r. o języku państwowym

i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych ( Dz.U. Nr 57, poz. 324), który w art. 1 stanowił, że językiem urzędowym

w Rzeczpospolitej Polskiej jest język polski oraz że w języku tym urzędują wszystkie rządowe i samorządowe władze i urzędy administracyjne. Organ powołał się również na ustawę z dnia 7 października 1999r. o języku polskim ( Dz. U. Nr 90, poz. 999r. ze zm.) ustanawiającą w art. 1 ust. 2 pkt 3 zasadę używania języka polskiego do realizacji zadań publicznych, w art. 4 pkt 2 i 3 zawierającą zapis , że język polski jest językiem urzędowym organów samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w takim zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne a także terenowych organów administracji publicznej, zaś w art. art. 5 zasadę, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia w języku polskim.

Zgodzić się wypadnie , że w świetle zapisu art. 27 Konstytucji R.P proklamującego zasadę, że w Rzeczpospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski a także powołanych wyżej przepisów ustawy o języku polskim dokument wystawiony przez organ administracji - a taki walor trzeba przypisać odpisowi aktu stanu cywilnego - winien być sporządzony w języku polskim.

Nie oznacza to jednak, że w treści takiego dokumentu nie umieszcza się wyrazów obcych, np. imion i nazwisk ( patrz: Henryk Dolecki Glosa do wyroku NSA z dnia 14 stycznia 1986r. SA/Wr 880/85 OSPi KA z 1998r. Nr1, str. 42). Nie oznacza to również, iż wydający taki odpis organ z tej przyczyny, iż litera "X" współcześnie nie wchodzi do alfabetu polskiego,

a także, że w polskim słowotwórstwie (zgodnie z opinią Rady Języka Polskiego) nie ma potrzeby jej stosowania, może dokonywać - bez wykazania , iż w drodze decyzji właściwego organu nastąpiło ustalenie pisowni imienia - w odpisie aktu stanu cywilnego zmiany pisowni imienia nadanego skarżącemu w czasie , kiedy litera ta wchodziła w skład alfabetu polskiego. Litera "X" pochodzi wprawdzie z alfabetu łacińskiego, na którym zresztą oparty jest alfabet polski, była jednak używana dawniej w pisowni polskiej dla oznaczenia spółgłosek "ks".

Sąd ma na uwadze, że imię jest mianem osobistym, nadawanym noworodkowi z woli jego rodziców. Ich wola, podług jednolitego poglądu orzecznictwa

w wykonywaniu tego atrybutu władzy rodzicielskiej podlega ograniczeniom tylko w zakresie wskazanym w art. 50 ust. 1 Pr.a.s.c., którego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna ( patrz: np. wyrok NSA z dnia 31 maja 2005r. OSK 1471/04 publ. ONSA i wsa Nr 1/2006 poz.25). Wśród ograniczeń tych brak zakazu nadania imienia pisanego niezgodnie z zasadami ortografii języka polskiego.

Imię to element stanu cywilnego a jednocześnie skierowany na zewnątrz znak rozpoznawczy osoby fizycznej. Może być ono traktowane jako dobro osobiste

a z punktu widzenia ortografii stanowi nazwę własną, co do której wyłączone z mocy art.11 ustawy o języku polskim, są przepisy jej art. 5-10 dotyczące ochrony tegoż języka w życiu publicznym. Przepisy te określają obowiązki organów publicznych , nie mogą natomiast stanowić podstawy prawnej ograniczenia obywatela w wyborze brzmienia imienia nadanego mu z woli rodziców i przezeń aprobowanego a do takiego ograniczenia doszłoby

w przypadku dokonania zmiany pisowni imienia skarżącego, bez prawem przewidzianej decyzji.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 146 §1 P.p.s.a. stwierdził bezskuteczność czynności Kierownika USC w przedmiocie odmowy wydania skarżącemu odpisu skróconego aktu małżeństwa z wpisem drugiego imienia w brzmieniu "Felix".

W postępowaniu ponownym organ wyjaśni, czy właściwy po myśli art. 8 ustawy o zmianie imion i nazwisk organ ustalił pisownię drugiego imienia skarżącego w trybie art. 10 ustawy (ostateczna decyzja) i w zależności od poczynionych ustaleń załatwi żądanie skarżącego przy uwzględnieniu poglądów prawnych wyrażonych w wyroku.



Powered by SoftProdukt