Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Poseł wykonujący jako przedstawiciel, władzę zwierzchnią Narodu w rozumieniu art. 4 Konstytucji RP (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej określonym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm) jako inny podmiot wykonujący zadania publiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – J. B. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej - postanawia- I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis w wysokości 100 zł /słownie: sto złotych/.

Stowarzyszenie [...] (dalej: Stowarzyszenie) zwróciło się do posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej J. B., prowadzącego Biuro Poselskie w P., o udzielenie informacji w przedmiocie działalności prowadzonego biura poselskiego, przez udzielenie odpowiedzi na przesłaną z podaniem ankietę zawierającą zestaw pytań. Stowarzyszenie domagało się podania godzin otwarcia biura dla interesantów, terminów dyżurów poselskich w biurze, liczy dyżurów odbytych w 2010 r., średniej liczby interesantów obsługiwanych przez biuro w ciągu tygodnia w okresie ostatnich 12 miesięcy oraz liczby interesantów przyjmowanych przeciętnie podczas pełnionego dyżuru. Ponadto zażądano wyjaśnienia, czy poseł J. B. prowadzi biuro poselskie samodzielnie albo wspólnie z innymi posłami, senatorami i europarlamentarzystami, czy współdzielenie biura polega na wspólnym zatrudnianiu personelu, czy lokal biura jest wykorzystywany przez inne instytucje z podaniem ich nazw oraz czy korzysta z lokalu wynajętego przez miasto/gminę na zasadach preferencyjnych. Przedmiotem zainteresowania Stowarzyszenia objęto również informację na temat przystosowania biura do potrzeb osób niepełnosprawnych, ilości osób zaangażowanych w działanie biura, z uwzględnieniem osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, oraz liczby asystentów społecznych posła, z wyjaśnieniem, czy liczba pracowników biura odpowiada potrzebom posła. Wnioskodawca wniósł o wyjaśnienie, czy informacje na temat biura posła podane na stronie internetowej Sejmu RP są aktualne i skorygowanie informacji nieaktualnych lub nieprawdziwych, podanie czy Kancelaria Sejmu wytykała błędy w sprawozdaniu z wydatkowania ryczałtu na prowadzenie biura i jakie to były błędy oraz wymienienie działań prowadzonych przez biuro w sposób regularny innych niż bieżąca obsługa administracyjna biura. Stowarzyszenie zainteresowane było wskazaniem przez posła liczby podjętych przez niego interwencji w organach administracji rządowej oraz liczby takich Interwencji w organach samorządu terytorialnego, a także w zakładach lub przedsiębiorstwach państwowych i komunalnych, z opisem ich charakteru.

W odpowiedzi udzielonej drogą elektroniczną Dyrektor Biura Poselskiego posła J. B. poinformował wnioskodawcę, że żądanych we wniosku informacji udziela Kancelaria Sejmu RP na podstawie zapisów regulaminu Sejmu. Na stronie internetowej Sejmu dostępne są dane teleadresowe biura, zatrudnionych pracowników i asystentów społecznych, a także odnoszące się do rocznych rozliczeń środków przekazanych każdemu parlamentarzyście. Cześć informacji jest ponadto dostępna na stronie internetowej posła "[...]". Stwierdzono, że niektóre ze szczegółowych informacji objętych żądaniem wykraczały poza prawem określony zakres, a wiele z nich nie koreluje z obowiązkiem posła i ingeruje w ochronę prawną osób korzystających z pomocy biura poselskiego.

W skardze na bezczynność posła na Sejm Rzeczypospolitej J. B. skarżące Stowarzyszenie wniosło o jego zobowiązanie do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wyjaśniono, że poseł jest uprawniony do ryczałtu na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem biura na zasadach i w wysokości określonych wspólnie przez Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu i obowiązany jest dokonać rozliczenia otrzymanych kwot. Ponadto obowiązkiem posła jest informowanie wyborców o swojej działalności. Poseł J. B. nie udzielił skarżącemu żądanych informacji w terminie 14 dni pomimo, że należy on do kręgu osób obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia poseł wykonuje działania publiczne oraz dysponuje majątkiem publicznym. Żądane informacje mają charakter publicznych i nie były dostępne na stronie Sejmu ani witrynie internetowej posła.

W odpowiedzi na skargę poseł na Sejm Rzeczypospolitej J. B. wniósł o jej oddalenie uznając ją za całkowicie bezzasadną i pozbawioną podstawy prawnej. W jego ocenie poseł nie będąc organem administracji publicznej nie podlega regulacjom kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie kierowanych do organu skarg i wniosków. Obowiązek udostępniania informacji realizuje w całej rozciągłości Kancelaria Sejmu w oparciu o przepis art. 202a,b,c Regulaminu Sejmu, zgodnie z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, o czym poinformowano skarżącego. Ustawa o wykonywani mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. w zakresie konstytucyjnego prawa obywateli do informacji nie dokonuje dalej idącej konkretyzacji niż ta zawarta w art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zatem w ocenie posła obowiązek udzielania wyborcom informacji o działalności posła nie jest tożsamy z obowiązkiem odpowiedzi na skierowane do niego pytania, listy czy każdą inną formę indagacji przez media lub wyborców, a obowiązujące prawo nie określa form udzielania informacji z działalności osób pełniących funkcję publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani sformułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.

Dokonując oceny skargi Stowarzyszenia, w pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię jej dopuszczalności, a więc przesądzić czy obejmuje sprawę, która w świetle istniejącej regulacji prawnej może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Zatem należy ustalić w jakiej relacji pozostaje przedmiot skargi do treści przepisu art. 58 § 1 p.p.s.a., który wskazuje przesłanki odrzucenia, Zdaniem Sądu skarga Stowarzyszenia nie może skutecznie uruchomić sądowej kontroli działań posła na Sejm RP. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) dalej: o dostępie do informacji, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i trybie określonym w ustawie. Treść wskazanego przepisu konkretyzuje konstytucyjne prawo obywateli wyrażone w art. 61 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z tym uregulowaniem obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Konkretyzacja wskazanego prawa następuje w ustawie o dostępie do informacji, co jest zgodne z dyspozycją art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje na ustawowy tryb określenia zasad udzielania informacji. Z wyjątkiem Sejmu RP i Senatu RP, dla których sposób i zakres udzielania informacji publicznej określają stosowne regulaminy.

Ustawa o dostępie do informacji w art. 4 wskazuje w sposób przykładowy podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej. Obowiązek udzielania informacji spoczywa na tych wszystkich, którzy są władzami publicznymi albo wykonują zadania publiczne. Formuła przyjęta we wskazanym przepisie jest szeroka, jednak konkretna. Ustalenia katalogu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej musi sięgać do wykładni systemowej. Oznacza to, że obowiązek udzielenia informacji należy przypisać każdemu podmiotowi, który w jakikolwiek sposób wykonuje zadania publiczne, gdyż władze publiczne, o których stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji zawsze wykonują takie zadania.

W kontekście tych uwag przyjąć należy, że poseł na Sejm RP jest podmiotem wykonującym funkcje publiczne. Wniosek taki wynika z samej istoty funkcji jaką jest sprawowanie mandatu, a więc sprawowanie zwierzchniej władzy przez Naród. Z treści art. 4 Konstytucji RP wynika, że władza zwierzchnia przysługuje Narodowi, który wykonuje ją przez swoich przedstawicieli m.in. posłów. Podkreślić należy, że posłowie na Sejm RP nie powinni być utożsamiani z podmiotami wykonującymi zadania publiczne, a to oznacza, że żądanie strony skarżącej udzielenia informacji nie może być kierowane w trybie ustawy o dostępie do informacji.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem odpowiedzi na skargę, wskazującym na jej bezzasadność, gdyż poseł nie jest organem administracji publicznej. Z tej konstatacji należy wysuwać wniosek, że poseł jest zwolniony z obowiązku udzielania informacji publicznej. Sąd nie znajduje żadnych racji, by posłowie podlegali temu obowiązkowi. Nie można zgodzić się z poglądem, że poseł, działa nie tylko w ramach uregulowań zawartych w ustawie z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. nr 7, z 2011 r., poz. 29). Poseł jako podmiot realizujący władzę zwierzchnią podlega obowiązującemu porządkowi prawnemu.

To porządek prawny określa obowiązki posła m.in. do informowania wyborców o swojej pracy i działalności organu w granicach określonych w art. 1 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Podkreślić należy, że sądowa kontrola ma swoje granice jednoznacznie określone w art. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo o postępowaniu reguluje postępowanie w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach o ile przepisy szczególne tak stanowią. Poseł nie będąc organem administracji z istoty nie podlega przepisom postępowania. Nie stosują się one również do niego, gdyż brak przepisów szczególnych, które wyraźnie wskazywałyby na możliwość bycia stroną postępowania, której działania mogą być przedmiotem skargi. Zauważyć należy, że z treści art. 32 p.p.s.a. wynika, że stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest skarżący i organ, którego działanie lub bezczynność uczyniono przedmiotem skargi.

Stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), który wskazuje na zakres i właściwość sądów administracyjnych. Wymiar sprawiedliwości sprawowany przez te sądy podlega na kontroli działalności administracji publicznej. Poseł nie może być traktowany jako podmiot, który jest częścią administracji publicznej i z tego powodu nie może podlegać orzecznictwu sądów administracyjnych.

Zwrócić należy uwagę, że przypisanie posłowi statusu podmiotu wykonującego zadanie publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji wymagałoby wskazania w ustawie zadań publicznych, które ten podmiot realizuje. Obowiązujące prawo takich regulacji nie zawiera, zatem poseł aczkolwiek wykonuje funkcję publiczną, to nie realizuje zadań publicznych. Przez zadania publiczne należy rozumieć określony ustawowo cel do jakiego należy dążyć przy wykorzystaniu przysługujących kompetencji. Przy takim rozumieniu zadań trzeba przyjąć, że poseł ma podstawowy obowiązek polegający na czynnym uczestnictwie w pracach Sejmu, a nie realizację zadań publicznych.

Reasumując, stwierdzić należy, że poseł wykonujący jako przedstawiciel, władzę zwierzchnią Narodu w rozumieniu art. 4 Konstytucji RP (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej określonym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm) jako inny podmiot wykonujący zadania publiczne.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.