Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.Z. o przyznanie zasiłku stałego z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: wskazać Prezydenta Miasta G. jako organ właściwy w sprawie

Prezydent Miasta G., wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, powstałego pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie rozpoznania wniosku M. Z. o przyznanie zasiłku stałego z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że w dniu [...] marca 2014 r. M. Z. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie mu zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Ośrodek ten, uznając się za niewłaściwy, zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r. przekazał w/w wniosek oraz całość dokumentacji do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., celem jego rozpatrzenia.

Wskazano, że ponieważ M. Z. zamieszkuje na terenie K., aktualnie pod adresem: Ośrodek Stowarzyszenia D. - ul. N., to - w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 182 z późn. zm.) w związku z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. – właściwym w sprawie był Prezydent Miasta K.

Zdaniem organu wnioskującego, wprawdzie M. Z. ostatnio był na stałe zameldowany w G. przy ulicy H., ale obecnie, od stycznia 2008 r., zamieszkiwał na terenie K., w placówce "D." Stowarzyszenia D. w której to placówce zainteresowany miał zabezpieczone: schronienie, całodobowe wyżywienie, pomoc w codziennym funkcjonowaniu oraz w kontaktach ze służbą zdrowia.

Organ wnioskujący nadmienił, że zwrócił się do MOPS w K. z prośbą o przyznanie M. Z. zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne w miejscu pobytu i zobowiązał się do refundacji tego świadczenia. Uznał, bowiem, że rodzaj udzielonej pomocy zaliczał się do świadczeń niecierpiących zwłoki i jest świadczeniem stałym, a tym samym wymaga prowadzenia pracy socjalnej z podopiecznym w miejscu pobytu.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. - Dział Pomocy Bezdomnym pismem z dnia [.... marca 2014 r. (nr [...]) odmówił jednak udzielenia pomocy zainteresowanemu w miejscu zamieszkania, ponieważ uznał, że nie jest właściwym do jej udzielenia ze względu na jego ostatni stały meldunek w G., jak i ze względu na fakt, że nie zachodzi w tym przypadku szczególnie uzasadniona potrzeba przyznania pomocy w miejscu pobytu, ponieważ wszystkie niezbędne potrzeby M. Z. ma już zabezpieczone w placówce, w której przebywa.

W związku z powyższym, organ wnioskujący zaproponował M. Z. powrót na teren G., gdzie będzie miał zabezpieczone schronienie wraz ze wszystkimi, niezbędnymi świadczeniami i gdzie na miejscu będzie możliwe prowadzenie z nim pracy socjalnej. Zainteresowany jednak odmówił, gdyż chce przebywać Ośrodku prowadzonym przez Stowarzyszenie D. Tam są skoncentrowane jego wszystkie interesy.

Ponadto, jak zwracał uwagę wnioskodawca, z e-maila otrzymanego od Prezesa Zarządu Stowarzyszenia wynikało, iż M. Z. jest osobą duchowną w Chrześcijańskiej Wspólnocie [...] pomagającą w prowadzeniu Ośrodka dla Bezdomnych od 2008 r., a przebywa na terenie K. od jesieni 2007r.

Wskazując zatem na powyższe, oraz treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 k.c., organ wnioskujący stał na stanowisku, że ponieważ K. jest miejscem faktycznego pobytu M. Z. od 2007 r. i w jego zamiarze leży dalszy pobyt w tym mieście a ponadto z akt sprawy dodatkowo wynikało, iż ww. leczy się w K., należało wnosić, że w tym miejscu ześrodkowała się cała jego działalność życiowa.

Prezydent Miasta K., w odpowiedzi na wniosek, wnosząc o wskazanie Prezydenta Miasta G., jako organu właściwego w sprawie, podniósł, iż chociaż zasadą jest, że dla osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, właściwą jest gmina miejsca zamieszkania (art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), niemniej jednak, w przypadku osoby bezdomnej, a taką osobą jest M. Z., gminą właściwą miejscowo do udzielenia pomocy jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 powołanej ustawy).

Na podstawie wywiadu środowiskowego (część IV) i zebranej w trakcie jego przeprowadzania dokumentacji oraz dokumentacji zgromadzonej w aktach podopiecznego ustalono, że M. Z. jest osobą samotnie gospodarującą, niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, bezdomną i ubogą. Kwalifikuje się zatem do przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. W ocenie uczestnika postępowania, powołującego się na art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, M. Z. należało uznać za osobę bezdomną, ponieważ przebywa w placówce dla osób bezdomnych i nie posiada zameldowania na pobyt stały. W placówce, jaką jest "D." Stowarzyszenia D. przy ul. N. w K., zainteresowany zajmuje miejsce w pokoju wieloosobowym z osobami niespokrewnionymi i z którymi nie pozostaje na wspólnym utrzymaniu. Powyższa placówka oferuje pomoc w formie schronienia dla osób bezdomnych wraz z wyżywieniem, wsparciem w poprawie sytuacji życiowej, opieką dla osób tego potrzebujących, a także wsparciem duchowym i innym, zgodnie z celami Stowarzyszenia. Ponadto, w trakcie wcześniejszego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 21 stycznia 2014 r. ustalono, że M. Z. korzysta z pomocy w formie schronienia Stowarzyszenia D.od 7 już lat.

Uczestnik postępowania zwracał również uwagę, że M. Z. od dnia [...] lutego 2006 r. nie posiada zameldowania na pobyt stały a ostatni adres, pod którym był na stałe zameldowany, dotyczył G. (ul. H.). W trakcie zaś prowadzonego postępowania nie stwierdzono okoliczności, o których mowa w art. 101 ust 3 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ w miejscu pobytu podopieczny, poza pomocą w formie schronienia i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, ma również zapewnione całodzienne wyżywienie.

Odnosząc się zaś do argumentacji, dotyczącej braku możliwości prowadzenia pracy socjalnej na odległość, uczestnik postępowania twierdził, że kwestia ta pozostawała bez wpływu na ustalenie właściwości miejscowej organu, gdyż praca socjalna może być prowadzona w miejscu pobytu podopiecznego, niezależnie od świadczeń finansowych pomocy społecznej, realizowanych zgodnie z przepisami art. 101 ustawy o pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.) - spory o właściwość, powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta K. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku M. Z. ustalenie prawa do zasiłku stałego.

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 101 ust. 1 tej ustawy, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku zaś wniosku osoby bezdomnej, gminą właściwą do jego rozpatrzenia, jest gmina ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby ubiegającej się o pomoc. Jednocześnie omawiana ustawa zawiera również definicję osoby bezdomnej, którą – po myśli art. 6 pkt 8 – jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Jak zatem z powyższego wynika, kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w przedmiotowej sprawie, było ustalenie, czy wnioskujący o przyznanie świadczenia pomocowego – M. Z. - jest osobą bezdomną, czy też zamieszkuje w "D." Stowarzyszenia D. przy ul. N. w K. Rzeczą w sprawie bezsporną było natomiast to, iż zainteresowany od 2007 r. przebywa w K. i nie planuje powrotu do G., w którym to mieście miał ostatnie miejsce stałego zameldowania (przy ul. H.). Bezsporne było także to, iż M. Z. jest osobą duchowną w Chrześcijańskiej Wspólnocie [...], pomagającą w prowadzeniu Ośrodka dla Bezdomnych od 2008 r. i zajmującą w tej placówce miejsce w pokoju wieloosobowym wraz z osobami niespokrewnionymi, z którymi nie pozostaje na wspólnym utrzymaniu. Sama placówka oferuje mu zaś pomoc w formie schronienia dla osób bezdomnych wraz z wyżywieniem.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150), lokalem jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, chociaż nie jest nim pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Trudno zatem uznać wieloosobową salę w hostelu dla bezdomnych, jakim jest "D", prowadzony przez Stowarzyszenie D. w K., określające się jako organizacja chrześcijańska powołana do walki z bezdomnością, za lokal mieszkalny - w rozumieniu w/w ustawy dnia 21 czerwca 2001. W rezultacie, chociaż M. Z. od kilku lat przebywa w K., ale pobyt jego w tym mieście opiera się na korzystaniu z noclegowni dla bezdomnych. Z tej przyczyny, jak trafnie zauważył uczestnik postępowania, brak jest w ogóle podstaw do analizowania przesłanki, dotyczącej jego zamiaru pobytu (animus), o której mowa w art. 25 k.c. Definicja osoby bezdomnej, zawarta w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, nakazuje bowiem w takim przypadku traktować zainteresowanego jako tego rodzaju osobę.

Powyższe prowadzi więc do wniosku, że organem właściwym do rozpoznania wniosku M. Z. o przyznanie zasiłku stałego jest Prezydent Miasta G., co nie stoi na przeszkodzie by pracę socjalną z podopiecznym prowadził organ w K.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych wyżej przepisów, orzekł jak w sentencji.