Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. M. B. na bezczynność Wójta Gminy Przywidz w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

K. M. B. (dalej także jako: "skarżąca"), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wójta Gminy Przywidz ( dalej także jako "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 1 lutego 2024 r. - wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej ;

2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej jako "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez pozostawienie wniosku bez odpowiedzi, braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.

W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej i zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 1 lutego 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "Proszę o udostępnienie dokumentów zawierających informacje o: 1. Jakie były wydatki na pomoc społeczną w latach 2022 - 2024 w podziale na: a. świadczenia pieniężne, b. świadczenia niepieniężne, c. usługi opiekuńcze, d. koszty administracyjne (obsługa, wynagrodzenia, koszty biurowe)? 2. Jaki procent całości wydatków stanowiły koszty administracyjne w każdym z tych lat? 3. Jakie programy lub formy pomocy społecznej były realizowane w latach 2022 - 2024? 4. Jakie kwoty wydatkowano na każdy z tych programów? 5. Ilu beneficjentów objęto pomocą w ramach poszczególnych programów? 6. Jakie były źródła finansowania pomocy społecznej w latach 2022 - 2024?".

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany adres.

Skarżąca wskazała, że termin na udostępnienie przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Ponadto organ nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi. Nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych z udostępnieniem informacji. Nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej. Pozostawienie wniosku bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.

Do skargi dołączono wniosek z dnia 1 lutego 2024 r. , dotyczący udostępnienia informacji publicznej w zakresie pomocy prawnej.

Wójt Gminy Przywidz odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie otrzymał wniosku z dnia 1 lutego 2024 r.

Podał, że przeprowadził ponowną, szczegółową weryfikację skrzynek poczty elektronicznej, nie stwierdzając rejestracji przedmiotowej wiadomości.

Organ zwrócił uwagę na znaczny upływ czasu pomiędzy datą wysłania wniosku (1 lutego 2024 r.), a wniesieniem skargi (styczeń 2026 r.). Podkreślił , że skarżąca zarzuciła w skardze bezczynność w udostępnieniu informacji dotyczącej wydatków na pomoc społeczną, natomiast z dołączonego do skargi wydruku wiadomości e-mail wynika, że przedmiotem wniosku miały być wydatki na pomoc prawną. Rozbieżność ta ma charakter istotny, albowiem zakres przedmiotowy wniosku determinuje zakres obowiązku informacyjnego organu. Skarga na bezczynność nie może abstrahować od rzeczywistej treści wniosku. Organ zaakcentował , że wydruk z folderu "wysłane" stanowi dowód dokonania czynności nadawcy, nie zaś dowód skutecznego doręczenia. To wnioskodawca, wywodząc skutki prawne z faktu złożenia wniosku powinien wykazać, że wniosek dotarł do organu w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią. W braku takiego dowodu nie sposób przyjąć, że po stronie organu powstał obowiązek działania, a tym samym - że mógł on pozostawać w bezczynności. Organ podkreślił, że nie miał żadnej wiedzy o istnieniu żądania aż do momentu doręczenia odpisu skargi. Brak świadomości istnienia wniosku wyklucza możliwość przypisania mu kwalifikowanej postaci bezczynności, w tym bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, które zakłada oczywiste i jednoznaczne zignorowanie obowiązku ustawowego, co w niniejszej sprawie w ogóle nie mogło mieć miejsca. Nie wykazano skutecznego złożenia wniosku, nie wykazano jego jednoznacznej treści, a organ nie miał obiektywnej możliwości podjęcia jakiejkolwiek czynności.

W piśmie z dnia 28 lutego 2026 r., stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, pełnomocnik skarżącej podniósł, że zakres wniosku został jasno określony przez skarżącą, tj. "Proszę o udostępnienie dokumentów zawierających informacje o: 1. Jaką łączną kwotę wydatkowano w latach 2020 - 2023 na pomoc prawną? 2. Jak kształtowały się te wydatki w podziale na poszczególne lata? 3. Jakie formy pomocy prawnej były finansowane w latach 2020 - 2023 (np. nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, obsługa prawna jednostki)? 4. Jaką kwotę przeznaczono na każdą z tych form w poszczególnych latach? 5. Ile punktów nieodpłatnej pomocy prawnej funkcjonowało w poszczególnych latach? 6. Ilu beneficjentów skorzystało z nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym roku?".

Podniósł, że wniosek został wysłany drogą elektroniczną na oficjalny adres e-mail organu. Do skargi załączono wydruk potwierdzenia wysłania wiadomości e-mail, co stanowi niepodważalny dowód doręczenia. Organ nie może zatem kwestionować faktu otrzymania wniosku, a wszelkie ewentualne problemy techniczne po jego stronie nie zwalniają go z odpowiedzialności. Skarżąca nie ma obowiązku weryfikowania, czy organ prawidłowo obsługuje swoją pocztę - to organ musi zapewnić infrastrukturę zgodną z wymogami cyfrowej administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r, poz. 143 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Wniesiona przez skarżącą skarga dotyczyła bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, dotyczącej pomocy społecznej. Żądanie to zostało w skardze szczegółowo opisane przez fachowego pełnomocnika skarżącej. Twierdzenia skargi o treści wniosku nie pokrywają się jednak z dołączoną do skargi kopią wniosku, datowanego na dzień 1 lutego 2024 r., który miał być wystosowany do organu, bowiem dotyczy on nie pomocy społecznej , a pomocy prawnej.

Organ zaprzeczył, by otrzymał wniosek skarżącej , podkreślając przy tym bardzo duży odstęp czasowy pomiędzy dniem , w jakim wniosek miał zostać złożony, a dniem wniesienia skargi na bezczynność , wskazując także na rozbieżność między treścią skargi, a dołączoną do niej kopią wniosku.

Po otrzymaniu odpisu odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżącej złożył pismo, w którym wskazał, że zakres wniosku został przez skarżącą jasno określony i przytoczył treść wniosku , dołączonego do skargi, dotyczącego pomocy prawnej.

Wskazać w tym miejscu należy, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust.2

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się - co do zasady - że organ popada w stan bezczynności , nie odpowiadając na wniosek w terminie, określonym ustawą o dostępie do informacji publicznej.

W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na jej dwa aspekty.

Po pierwsze - skarga została wniesiona na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, dotyczącej pomocy społecznej. Treść wniosku została szczegółowo przytoczona przez stronę skarżącą, a kopii takiego wniosku , ani też dowodu jego wysłania, nie załączono. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 28 lutego 2026 r., które zostało sporządzone już po doręczeniu mu odpowiedzi na skargę nie zawarł żadnych wyjaśnień , z których należałoby wysnuć tezę, że w skardze omyłkowo podano , że wniosek dotyczył pomocy prawnej, lecz kategorycznie stwierdził, że wysłany wniosek dotyczył pomocy prawnej , przytaczając jego treść. Podkreślić należy, że opisana w skardze treść wniosku oraz wniosek dołączony do skargi różnią się między sobą nie tylko określeniami pomoc "społeczna" i pomoc "prawna".

Po drugie - warunkiem udostępnienia informacji publicznej jest skuteczne doręczenie organowi wniosku w tym przedmiocie. Dopóki wniosek nie zostanie doręczony organowi, to nie można mu zarzucać bezczynności. Aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych odstępuje od poglądu, zgodnie z którym złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej pocztą elektroniczną (e-mail) do podmiotu wymienionego w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., wywołuje obowiązek działania, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 tej ustawy w terminie tam zakreślonym. W wyrokach sądów administracyjnych prezentowane było stanowisko, że rzeczą organu jest posiadanie takiego systemu poczty elektronicznej, który umożliwi odebranie każdej elektronicznej przesyłki, mogącej potencjalnie zawierać wniosek o udostepnienie informacji publicznej. Stanowisko to zostało wypracowane w orzecznictwie przed laty w zupełnie innych realiach rozwoju technologii komunikacji cyfrowej i możliwych zagrożeń bezpieczeństwa. Zmieniona sytuacja wymaga, by stanowisko to zmodyfikować.

Jak wskazuje choćby w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 220/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, "Gwałtowny rozwój technologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych takich jak kradzież środków z kont bankowych, udostępnianie informacji niejawnych osobom nieupoważnionym, oszustwa i szantaże. Pojawiło się ponadto zjawisko wojny hybrydowej, której jednym z instrumentów są ataki hakerskie z zagranicy skierowane wobec systemów informatycznych instytucji publicznych, mające na celu zdezorganizowanie czy uniemożliwienie działania tych instytucji. Chodzi tu już nie tylko o działania mogące mieć wpływ na prywatność i majątek poszczególnych osób, ale także takie które mogą wpłynąć na przykład na bezpieczeństwo w komunikacji publicznej czy zaopatrzenie ludności w energię elektryczną i cieplną. Do wiedzy powszechnie dostępnej należy to, że częstym, a może nawet najczęstszym środkiem używanym jako instrument ataków hakerskich są odpowiednio spreparowane przesyłki poczty elektronicznej. W ślad za rozwojem coraz bardziej wyrafinowanej technologii stosowanej przez osoby i podmioty prowadzące nielegalną działalność w Internecie podążać muszą podmioty administrujące danymi chronionymi, a w tym w szczególności instytucje publiczne. Są one nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane, by podejmować wszelkie działania mające na celu ochronę posiadanych danych i zapewnienie im bezpiecznego, sprawnego działania, pomimo możliwych ataków hakerskich".

W chwili obecnej możliwość odebrania każdej elektronicznej przesyłki może mieć wpływ na bezpieczeństwo danych, posiadanych przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego nie pozwala na to, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że wniosek taki dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim.

Należy zauważyć, że powszechna jest bezpieczna komunikacja drogą elektroniczną przez platformę ePUAP , a większość programów pocztowych posiada możliwość zażądania potwierdzenia odebrania przesyłki email.

Sądowi z urzędu – z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach - wiadomo, że skarżąca od wielu lat , co najmniej od 2021 r., wielokrotnie występowała do różnych organów o udostępnienie informacji publicznej. Już we wcześniej wydanych wyrokach, w których skarżąca była stroną ( choćby w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt II SAB/Gd 136/21, zaaprobowanym przez NSA wyrokiem z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt III OSK 1520/22 ) wskazywano, że dokument w postaci wydruku z poczty mailowej skarżącej nie jest wystarczający do uznania, że e-mail zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej został faktycznie skierowany na skrzynkę podawczą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia takiej informacji. Mimo to skarżąca w niniejszej sprawie nie przedłożyła żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że wiadomość e-mail została skutecznie doręczona na serwer gminy. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie, by skarżąca skorzystała z możliwości , jakie daje platforma ePUAP lub użyła programu pocztowego umożliwiającego uzyskanie poświadczenia odbioru korespondencji.

W okolicznościach niniejszej sprawy uznać zatem należało, że przedstawiona powyżej argumentacja, rozbieżność między treścią wniosku wskazaną w skardze i treścią wniosku załączonego do skargi, a także niczym nie wyjaśnione tak długie oczekiwanie strony z wniesieniem skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, którą – co do zasady- udziela się w terminie jedynie 14 dni - nie pozwala na przyjęcie, że wniosek skarżącej dotarł do Wójta Gminy Przywidz w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim. Wobec powyższego , w ocenie Sądu, nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności w udostępnieniu skarżącej informacji publicznej.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.