III SA/Gl 1183/07 - Postanowienie

Data orzeczenia	2008-01-21	
Data wpływu	2007-07-13	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Jolanta Skowronek /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6110 Podatek od towarów i usług	
Hasła tematyczne	Prawo pomocy	
Sygn. powiązane	I FSK 176/09	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Skarbowej	
Treść wyniku	Zwolniono od uiszczenia wpisu w części	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270;  art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3, art. 245 par. 1-4 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 1 i 2;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala.	
Uzasadnienie
Dnia [...] r. skarżąca A. M. złożyła w tut. Sądzie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w którym domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego.

W uzasadnieniu powyższego podała, że jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie wpisu w żądanej kwocie tj. [...] zł, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł. Dlatego też zmuszona była wycofać udzielone wcześniej pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego B. K. Wprawdzie mogłaby uzyskać kredyt na tę okoliczność ale to z pewnością pogrążyłoby finansowo całą jej rodzinę. Tym bardziej, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności (rachunek bankowy wykazuje saldo ujemne), ani innych środków, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie wskazanych wydatków, w tym nieruchomości (cała rodzina zamieszkuje bowiem w mieszkaniu lokatorskim

o pow. ok. [...] m2), a także mienia ruchomego znacznej wartości, które mogłaby spieniężyć poza posiadanym przez jej męża samochodem osobowym marki [...] rok prod. [...] o wartości ok. [...] zł, którego ten jest współwłaścicielem.

Dodatkowo wyjaśniła, iż do połowy [...] r. prowadziła działalność gospodarczą, jednak z uwagi na jej nieopłacalność zmuszona była ją zlikwidować. Podobnie mąż skarżącej w chwili obecnej nie pracuje (do [...] r. zatrudniony był bowiem w spółce [...] w K., gdzie uzyskał dochód w kwocie [...] zł). Stąd jedynym źródłem utrzymania całej trzyosobowej rodziny jest otrzymywane przez skarżącą wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto oraz ruchome premie za wykonanie planu lub sprzedaż, tj. ok. [...] zł lub [...] zł brutto. Przy obecnych kosztach utrzymania, do których zalicza się również wydatki związane z leczeniem [...] syna, kwota ta nie jest – w jej ocenie - wystarczająca na zgromadzenie jakichkolwiek oszczędności.

Na potwierdzenie podanych we wniosku danych do akt sprawy dołączono:

- zeznanie podatkowe (PIT-36 za [...] r.) skarżącej oraz jej męża, gdzie wykazano dochód do opodatkowania w kwocie [...] zł oraz [...] zł;

- zaświadczenie z [...], z treści którego wynika, iż skarżąca nie była uprawniona do pobierania świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, dodatkach mieszkaniowych oraz świadczeniach rodzinnych (brak wniosku w tym zakresie);

- wyciągi z posiadanego rachunku bankowego potwierdzające ujemne salda końcowe;

- zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia syna skarżącej;

- kartę wynagrodzeń obrazującą wysokość pobieranego przez skarżącą wynagrodzenia za pracę.

Jednocześnie jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano:

- zaświadczenie o zarobkach męża skarżącej, z treści którego wynika,

iż ten zatrudniony jest obecnie na [...] etatu na czas nieokreślony

z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości [...] zł brutto;

- dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków

z tytułu utrzymania mieszkania;

- wezwanie do zapłaty za energię elektryczną w kwocie [...] zł;

- decyzję z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej wraz z zawiadomieniem skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w tym przedmiocie i zgłoszeniem aktualizacyjnym NIP-3;

- umowę zlecenia zawartą do dnia [...] r. pomiędzy skarżącą,

a Bankiem "A" Oddział w S., z treści której wynika, iż za wykonane czynności otrzyma ona wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto;

- świadectwo pracy z ostatniego miejsca pracy skarżącej;

- zaświadczenie z Banku "B" o stanie rachunku;

- pismo z dnia [...] r. informujące, iż w utrzymaniu skarżącej pomaga jej brat.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości

lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania,

bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka zwolnienia A. M. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych

i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości.

Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jej możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie jest

w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Podkreślić w tym miejscu należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych" zatem, jeżeli chociaż

w niewielkim stopniu osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest

w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka,

J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003 r.,

s. 117).

Zasadne w związku z powyższym było rozważenie złożonego przez A. M. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym - biorąc pod uwagę obecny etap sprawy – zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych

i wydatków).

Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 212 § 1 i art. 213 ustawy opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna, natomiast do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom

i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach.

Ponieważ jak wynika z akt sprawy skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia wydatków zobowiązana jest natomiast do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, stąd złożony przez nią na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało rozpoznać wyłącznie w ramach zwolnienia od opłat sądowych w całości lub w części.

Stosownie do art. 245 § 4 ustawy częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia A. M. z obowiązku uiszczania opłat sądowych

nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości.

Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy - przeprowadzona

w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżąca jest w stanie pokryć część należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wynoszącej [...] zł, a także inne mogące się pojawić w przyszłości opłaty sądowe i wydatki.

Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów, tj. opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej stosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa – powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA

i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca jak sama wskazała posiada zdolność kredytową (vide: uzasadnienie wniosku o prawo pomocy).

W ramach stosunku pracy, który ustał z dniem [...] r., uzyskiwała bowiem dochody w wysokości przewyższającej minimalne wynagrodzenie za pracę, tj. [...] zł brutto oraz premie w kwocie średnio ok. [...] zł. Z kolei po ustaniu zatrudnienia, tj. w okresie od [...] r. do [...] r. wykonywała czynności objęte umową zlecenia, z tytułu których otrzymała wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Podobnie mąż skarżącej podjął aktualnie pracę na [...] etatu, z której uzyskuje niewielki dochód w kwocie [...] zł brutto. Ponadto jest też współwłaścicielem w [...] samochodu osobowego marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...] zł, którego koszty utrzymania

nie należą już do niezbędnych wydatków.

Powyższe skłania do konkluzji, iż dotychczasowa sytuacja finansowa skarżącej pozwalała jej na wygospodarowanie stosownych środków niezbędnych

do uiszczenia części należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wskazanej, tj. [...] zł. Tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie sądowoadministracyjne powinno było skłonić ją do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo (vide: zeznanie podatkowe za [...] r., gdzie łączny dochód skarżącej i jej męża wynosił [...] zł). Wprawdzie warunki jej rodziny uległy obecnie zmianie na skutek utraty stałego źródła dochodu niemniej jednak z uwagi na brak informacji jakoby skarżąca była osobą bezrobotną z prawem bądź bez prawa do zasiłku - nie można ich było uznać za wystarczające do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zważywszy, iż skarżąca po rozwiązaniu stosunku pracy w dniu [...] r. na własną rękę poszukiwała nowych źródeł dochodu i wykonywała czynności objęte umową zlecenia z tytułu których otrzymała wynagrodzenie

w kwocie [...] zł brutto. To oznacza, iż nie jest osobą nieporadną i że ma

z uwagi na pełnione funkcje i zajmowane stanowiska kierownicze możliwości zarobkowe. Co więcej sama też oświadczyła, że może korzystać z pomocy finansowej swojej rodziny i nadesłała zaświadczenie wystawione przez [...], iż nie korzysta ze świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej.

Przyjąć zatem należało, iż skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za niemożnością poniesienia części należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wskazanej, a także innych występujących w sprawie opłat sądowych, których obowiązek uiszczania powstanie dopiero w przyszłości. Ich poniesienie nie spowoduje bowiem większego uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Tym bardziej,

że jak wynika z nadesłanych dokumentów źródłowych sytuacja finansowa skarżącej ulega ciągle zmianie, ale okoliczność ta z uwagi na brak obiektywnych przesłanek wskazujących na przyczyny takiego stanu sprawy nie może jeszcze przesądzać o niemożności ponoszenia kosztów postępowania w części odpowiadającej jej dotychczasowym możliwościom zarobkowym.

W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku, tj. ustanowienia

w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu, wskazać należy, iż ta w świetle art. 245 § 3 ustawy nie zasługiwała już na rozpoznanie. Z konstrukcji tego przepisu wynika bowiem, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić tylko w jednej z wymienionych form tzn. tylko jako zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części bądź tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków bądź tylko jako ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie zwolniono stronę skarżącą z części należnego wpisu sądowego od skargi ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego również i z tego powodu nie było możliwe.

W świetle powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.