Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 494/24 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 maja 2022 r. nr 2401-IOD-1.4100.32.2021.33.AM UNP: 2401-22-113212 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2024 r., I SA/Gl 494/24, WSA w Gliwicach oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. (zwanej dalej Spółką) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 maja 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r.

Spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, adwokata,

w terminie wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku i prawidłowo ten wniosek opłaciła.

Koperta zawierająca odpisy wyroków w sprawach I SA/Gl 494 i I SA/Gl 495/24 wraz z uzasadnieniami została skierowane prawidłowo do pełnomocnika spółki. Wynika to z k. nr 240 akt sądowych, gdzie znajduje się obraz dokumentu na formularzu "potwierdzenie odbioru". Lektura drugiej strony karty wskazuje, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej W. [...], o czym w dniu 2 października 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Dane są wstemplowane więc wyraźne, czytelne i nie pozostawiają wątpliwości. Z punktu 3) dokumentu wynika, że przesyłkę wydano w miejscu wskazanym wyżej (W. [...]) pełnomocnikowi pocztowemu. Na dole znajdują się: odręczna, czytelna data 17102024 i nieczytelny podpis pracownika poczty.

Koresponduje to z pierwszą stroną dokumentu, z którego wynika, że osoba określona jako "(pełn. poczt.)" potwierdza własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym wyżej wymienioną przesyłkę otrzymała i tu znajduje się również wyraźna data 17.10.2024 r.

Wniesiona skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem z 10 lutego 2025 r., I SA/Gl 494/24. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) - skargę kasacyjną wnosi się do sądu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Sąd przywołał jeszcze art. 73 P.p.s.a. i wskazał, że pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło 2 października 2024 r. Przesyłkę uznaje się za doręczoną z upływem czternastego dnia od 2 października, czyli 16 października 2024 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej – od dnia 16 października 2024 r. upływa z końcem 15 listopada 2024 r. (piątek). Ponieważ skarga kasacyjna została nadana dopiero 18 listopada 2024 r. (k. 273 i stempel na kopercie) – była spóźniona i podlegała odrzuceniu.

Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało prawidłowo skierowane na adres profesjonalnego pełnomocnika Spółki będącego adwokatem i podjęte

z placówki pocztowej 5 marca 2025 r. – k. 290.

Przesyłką z 12 marca 2025 r. (w terminie) profesjonalny pełnomocnik wniósł zażalenie, zaskarżając postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w całości, zarzucając naruszenie art. 178 P.p.s.a. w związku z art. 73 § 4 P.p.s.a. przez błędne odrzucenie skargi kasacyjnej jako złożonej po upływie terminie do jej wniesienia na skutek błędnego zastosowania tzw. "fikcji doręczenia" i przyjęcie, że do doręczenia wyroku z uzasadnieniem doszło w dniu 16 października 2024 r., a nie w dniu jego faktycznego doręczenia przez operatora pocztowego, gdy:

- przesyłka zawierająca wyrok wydany w sprawie I SA/Gl 494/24 została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 17 października 2024 r., zgodnie z treścią art. 165 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 139 § 1 k.p.c., co wykluczało zastosowanie tzw. fikcji doręczenia,

- przesyłka ta została po raz drugi awizowana 10 października 2024 r., a jako termin jej odbioru operator pocztowy wskazał dzień 17 października , informując, że po tym dniu przesyłka zostanie zwrócona, co wyklucza zastosowanie fikcji doręczenia skoro pełnomocnik Skarżącej postępował zgodnie z informacjami przekazanymi przez operatora publicznego oraz dokonał odbioru przesyłki.

W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 139 § 1 k.p.c. zawiadomienie o złożeniu pisma umieszcza się w skrzynce pocztowej z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. Drugie awizo zostało wystawione 10 października. Powołał się na postanowienie NSA z 25 lipca 2022 r., I FZ 65/22 i postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., I GSK 180/12.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu.

W aktach sprawy (k. 240 akt sądowych) znajduje się potwierdzenie odbioru uzasadnień w sprawach dwóch wyroków. Z potwierdzenia tego wynikają okoliczności, na których sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, tj. data próby pierwszego doręczenia (2 października 2024 r.) i adres adresata – profesjonalnego pełnomocnika. Z wydrukowanego śledzenia przesyłki znajdującego się w aktach sprawy (k. 274) wynika, że przesyłka została dwukrotnie awizowana – 2 października i 10 października. Powyższe informacje nie są w sprawie sporne.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw, aby uznać, że skutek doręczenia – z mocy ustawy, tj. art. 73 § 3 w zw. z art. 73 § 4 P.p.s.a. – nie nastąpił w dniu 16 października, to jest w ostatnim dniu okresu 14 dni, licząc od dnia pierwszego awizo (2 października). Powyższe oznacza, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg już 16 października i upływał 15 listopada 2024 r. (który to dzień w 2024 r. nie przypadał w sobotę ani w niedzielę, więc nie miało miejsca żadne dodatkowe przesunięcie). Skoro skarga kasacyjna została wniesiona dopiero 18 listopada 2024 r. to bez wątpienia nastąpiło to po terminie i prawidłowo sąd pierwszej instancji skargę kasacyjną odrzucił (por. również postanowienie NSA z 15 października 2021 r., I GZ 312/21).

Okoliczność faktycznego odebrania korespondencji w urzędzie pocztowym w dniu 17 października 2024 r. i liczenie upływu 30dniowego terminu od tego dnia nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Faktyczne odebranie przesyłki w placówce pocztowej po terminie wskazanym w art. 73 § 3 P.p.s.a. nie ma prawnej doniosłości przez wzgląd na skutki upływu czternastodniowego terminu określone w art. 73 § 4 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny przeanalizował prawidłowość wypełnienia formularza "potwierdzenie odbioru" na karcie nr 240 akt sądowych. Jest on wypełniony poprawnie (skierowany na prawidłowy adres wynikający z pełnomocnictwa - k. 13 akt sądowych), a zatem stanowi dokument urzędowy i dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z 6 marca 2018 r., II FZ 80/18). Widnieją na nim data pierwszego awizo, wskazanie miejsca, skąd przesyłkę można odebrać, są data i podpis pracownika poczty. Skoro nie można podważyć jego prawidłowości i daty pierwszego awizo - jak wskazuje piśmiennictwo - doręczenie uważa się za dokonanie z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu pozostawienia pisma w placówce pocztowej (B. Dauter [w:] B. Dauter, Agnieszka Dauter – Kozłowska, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2023 r., str. 239).

Argumentacja pełnomocnika, że nie należy przyjmować fikcji doręczenia bowiem do doręczenia rzeczywiście doszło, opiera się na pominięciu, że fikcja prawna, czyli domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 P.p.s.a., dotyczy w istocie rozpoczęcia biegu terminu, czyli ustalenia ostatniego dnia, w którym odbiorca mógł zapoznać się z treścią pisma. To jest sporne w sprawie - od którego dnia liczyć bieg terminu, a nie to, co nastąpiło potem.

Pełnomocnik odnosi się do procedury cywilnej i tu należy wskazać, że art. 65 § 2 P.p.s.a. odsyła w zakresie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego do trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, m.in. przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. Ustawodawca jednak dokonuje zastrzeżenia - ilekroć przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zatem przepisy rozporządzenia, w tym § 8 traktujący o zawiadomieniach w przedmiocie awizacji, powinno się stosować w zakresie nieobjętym w szczególności art. 73 ust. 3 P.p.s.a. W odróżnieniu do analogicznej regulacji na gruncie procedury cywilnej (art. 139 ust. 1 k.p.c.) przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma powinno nastąpić "w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej". Istotna przede wszystkim z punktu widzenia omawianej tematyki w postępowaniu sądowoadministracyjnym pozostaje więc data pierwszej awizacji i od tej daty należy liczyć 14-dniowy termin na odbiór przesyłki (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2025 r., II GZ 85/25). Należało zweryfikował datę pierwszego awizo i zgodnie z ustawą od tej daty liczyć 14dniowy termin.

Niezrozumiały jest argument, że sąd nieprawidłowo przyjął, iż przesyłka była drugi raz awizowana 10 października 2024 r., a jako termin jej odbioru operator pocztowy wskazał dzień 17 października. Z akt rzeczywiście wynika (tracking list), że drugie awizo wystawiono 10 października i paczka została wydana 17 października – dlatego, że placówka pocztowa jej jeszcze nie odesłała. Z dokumentów wynika, że pierwsze awizo było opatrzone datą 2 października, zatem zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a.– skutek doręczenia nastąpił 16 października. Drugie awizo o możliwości odbioru pisma składa się po upływie 7 dni od pierwszego awizo i nie musi ono dawać gwarancji, że 7 dni po wystawieniu drugiego awizo przesyłka wciąż będzie oczekiwać na odbiór. Powtórne awizo informuje tylko, że wciąż istnieje możliwość odbioru pisma do upływu 14 dni od dnia pierwszego awizo (B. Dauter [w:] B. Dauter, Agnieszka Dauter – Kozłowska, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2023 r., str. 240). Ustawodawca nie przewiduje, że drugie awizo pozostawia się w skrzynce dokładnie siódmego dnia czternastodniowego terminu. Z regulacji art. 73 P.p.s.a. nie wynika, że wystawiane jest pierwsze awizo, przesyłka oczekuje 7 dni na poczcie, wystawiane jest następnie drugie awizo, po którym przesyłka będzie czekała 7 dni na poczcie. Ustawodawca przewiduje, że wystawiane jest pierwsze awizo, w przypadku niepodjęcia przesyłki - pozostawia się drugie awizo o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od pierwszego awizo.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.