Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Zdrowia do rozpoznania wniosku Fundacji "[...]" z siedzibą w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz Fundacji "[...]" z siedzibą w [...] kwotę 100 (sto) złotych, tytułem kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2025 r., Fundacja "[...]", zw. dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącą", działając na podstawie art 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zw. dalej "u.d.i.p.", wniosła o udostępnienie "treści ostatniej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego "[...]" w opakowaniu 60 tabletek.

Pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. Minister Zdrowia, zw. dalej "organem", odpowiedział na wniosek, wskazując, że żądane informacje zawarte są w Systemie Obsługi List Refundacyjnych, zw. dalej "SOLR", który zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2025 r. poz.302), zw. dalej "ustawą o systemie informacji w ochronie zdrowia" stanowi dziedzinowy system teleinformatyczny. Stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, dane zawarte w systemach dziedzinowych, w tym również w SOLR nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Dnia [...] marca 2025 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność Ministra Zdrowia w zakresie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] stycznia 2025 r., w której skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w piśmie organu pominięty został art. 30a ust. 1 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, zgodnie z którym: System Obsługi List Refundacyjnych jest systemem teleinformatycznym, w którym są przetwarzane dane niezbędne do wydania decyzji w sprawie objęcia refundacją leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobu medycznego. Skarżący wskazał, że zakres danych jest dodatkowo doprecyzowany w art. 30a ust. 2 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, który stanowi, że w Systemie Obsługi List Refundacyjnych składane są określone wnioski, załączniki do tych wniosków, pisma strony oraz pisma ministra właściwego do spraw zdrowia w postępowaniu w sprawie refundacji. Powołane powyżej przepisy nie przewidują więc przetwarzania w Systemie Obsługi List Refundacyjnych samych decyzji organu w sprawach związanych z refundacją. Brak jest takiej regulacji również w innych przepisach ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Ponadto skarżący wskazał, że "Jedyne dokumenty wytworzone przez organ przetwarzane w systemie to pisma sporządzone w toku postępowania. Trudno uznać, aby określenie to obejmowało swoim zakresem również decyzje administracyjne, które są orzeczeniem kończącym postępowanie administracyjne i zasadniczo rozstrzygającym sprawę administracyjną co do istoty. Decyzje administracyjne są władczym działaniem organu administracji skierowanym na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, a więc nie sposób uznać je jedynie za "pismo w postępowaniu" co odnosi się raczej do wszelkiego rodzaju wezwań czy zawiadomień przesyłanych przez organ w toku sprawy. Nawet gdyby organ faktycznie przetwarzał dane o decyzjach dotyczących refundacji leków w Systemie Obsługi List Refundacyjnych, nie jest możliwe przyjęcie, że w takiej sytuacji decyzje te również objęte są wyłączeniem stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zawartym w art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Jest to bowiem wyjątek od ogólnych zasad dostępu do informacji publicznej, przez co nie powinien być interpretowany rozszerzające, a zwłaszcza na dane, których umieszczenia w rejestrze nie przewidział ustawodawca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że w świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja dotycząca spraw publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu tej ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach oraz w trybie określonych w jej przepisach. Jednocześnie, na mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw, które określają odmienne zasady i tryb dostępu do danych informacji. Oznacza to, iż w sytuacji, gdy odmienne przepisy szczególne regulują dostęp do danych informacji, to one mają pierwszeństwo przed regulacjami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Za taki przepis należy uznać chociażby art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, zgodnie z którym dane zawarte w Systemie Obsługi List Refundacyjnych nie podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Organ podkreślił, że System Obsługi List Refundacyjnych stanowi narzędzie służące prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących objęcia produktów refundacją – począwszy od złożenia wniosku, przez kolejne etapy postępowania, aż po wydanie decyzji i jej doręczenie stronie. Co istotne, zarówno elementy wniosku o refundację, dane zgromadzone na kolejnych etapach postępowania, jak i niektóre decyzje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233). Ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, dane te wyłączone są z zakresu stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Dodatkowo, powołując się na uzasadnienie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, podniósł, że dane zawarte w systemie obejmują informacje jednostkowe, dane medyczne oraz tajemnicę przedsiębiorstwa związane z obrotem produktami leczniczymi i wnioskami o refundację, których udostępnienie mogłoby naruszać interesy zarówno osób fizycznych, jak i przedsiębiorców. Z racji ich szczególnego charakteru, regulacje ustawowe wskazują na konieczność szczególnego i odmiennego od ogólnych zasad sposobu ich udostępniania. W szczególności, ze względu na kategorię danych osobowych i medycznych, których ochronę gwarantuje rozporządzenie RODO, przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą mieć więc zastosowania, a wyłączenie dostępu do tych danych leży w interesie publicznym, zapewniając jednocześnie ochronę praw i prywatności osób oraz przedsiębiorców.

Zdaniem organu skarżący błędnie twierdzi, że dane zawarte w SOLR nie obejmują danych zawartych w decyzjach administracyjnych o objęciu refundacją. Zgodnie z art. 30a ust. 2 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, za pośrednictwem tego systemu składane są wnioski, załączniki do nich, a także pisma ministra właściwego do spraw zdrowia oraz pisma strony w postępowaniu refundacyjnym. Ponadto, elektroniczna realizacja postępowań dotyczących refundacji, w tym przetwarzanie niezbędnych danych i generowanie dokumentów, jest funkcjonalnością zapewnianą przez ten system, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2016 r. Organ przypomniał, że art. 24 ust. 6d i 6e ustawy o refundacji, które przewidują możliwość wydania decyzji administracyjnej o refundacji bez korzystania z systemu SOLR w przypadkach awarii czy działania siły wyższej, a także moment doręczenia tych decyzji – jest to chwila ich podpisania i umieszczenia w skrzynce odbiorcy. Z powyższych przepisów wynika, że zarówno wnioski o refundację, jak i decyzje administracyjne związane z tym procesem, są przetwarzane i dostępne w SOLR i jako takie, nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z art. 5 ust. 3a tej ustawy.

Organ również zauważa, że ustawa o refundacji przewiduje publikację obwieszczenia zawierającego wykaz refundowanych leków, które obejmuje niemal wszystkie dane zawarte w decyzji o objęciu refundacją, z wyłączeniem jedynie pewnych elementów poufnych, takich jak wielkość dostaw czy instrumenty dzielenia ryzyka, których ujawnienie byłoby sprzeczne z tajemnicą przedsiębiorstwa.

Na podstawie powyższych rozważań, organ podkreślił, że jednym z podstawowych celów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zapewnienie przejrzystości działania organów władzy publicznej, umożliwienie kontroli społecznej oraz budowanie zaufania obywateli do instytucji publicznych. W świetle tego, motywacji skarżącego trudno dopatrywać się uzasadnionych przesłanek do żądania udostępnienia danych, które ustawowo są wyłączone spod obowiązku publikacji, a które są jednocześnie dostępne w innych formach, jak choćby w wykazach refundowanych leków.

W końcowej ocenie organu, odpowiedź udzielona skarżącemu pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. jest zgodna z obowiązującymi przepisami, a organ nie pozostaje w bezczynności. Co istotne, bezczynność organu występuje jedynie wtedy, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do udzielenia informacji, nie podejmuje żadnych działań, takich jak udostępnienie informacji, wydanie decyzji odmownej, poinformowanie, iż nie posiada żądanych danych albo nie jest podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. W tym przypadku, organ poinformował skarżącego o stanowisku i podstawie prawnej, co nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.

Podsumowując, ukaranie organu grzywną w tej sprawie byłoby uzasadnione jedynie w przypadkach szczególnie drastycznych i zawinionych uchybień w terminowym załatwianiu spraw, co w ocenie organu w tym przypadku nie miało miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zw. dalej "p.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) i prezentuje go również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Powołana ustawa służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 ustawy pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).

Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

W rozpoznawanej sprawie kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3).

Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Nie oznacza to jednak, że u.d.i.p. umożliwia każdemu podmiotowi dostęp do każdej informacji i każdego dokumentu niezależnie od tego, jakim celom informacja bądź dokument służy.

W sprawie niniejszej skarżąca żądała od organu informacji dot. treści ostatecznej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu 60 tabletek.

W świetle art. 6 u.d.i.p. uprawnione jest twierdzenie, że informacje żądane przez skarżącą mają charakter informacji publicznej, dotyczą bowiem działalności Ministerstwa Zdrowia. Okoliczność, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej nie było kwestionowane przez organ. Organ nie twierdził przy tym, że żądanych informacji nie posiada.

W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.

W przypadku, gdy organ nie posiada żądanej informacji powinien o tym poinformować wnioskodawcę w piśmie. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązany do udostępnienia informacji publicznej jest podmiot będący w jej posiadaniu. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, czy udzielania odpowiedzi, realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej nie jest możliwa, prawidłowym działaniem podmiotu zobowiązanego jest - w takich okolicznościach - pisemne poinformowanie wnioskodawcy, iż żądanej informacji nie posiada.

W sprawie niniejszej organ pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. poinformował skarżącą - w zakresie żądania obejmującego przedmiot niniejszej sprawy, że żądane dane są przetwarzane w Systemie Obsługi List Refundacyjnych (SOLR). Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2025 r. poz. 302 ze zm.), dane zawarte w systemie SOLR nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej.

Skarżący podniósł w skardze, że nie ma żadnych podstaw, aby informacje wskazane we wniosku były przetwarzane w SOLR. W ocenie skarżącego, nie ma przepisu prawa, który przewidywałby, aby w tym systemie znajdowały się takie dane.

Organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do powyższego zarzutu, wskazał natomiast ogólnie powołując się na poglądy prezentowane w orzeczeniach sądowoadministracyjnych, że nawet jeśli odpowiedź nie spełniła w subiektywnej ocenie wnioskodawcy jego oczekiwań co do zakresu czy treści przekazanych informacji, to nie oznacza to automatycznie, że organ popadł w stan bezczynności. Organ stwierdził, że ocena zasadności treści udzielonej informacji może być przedmiotem innego postępowania - np. w sprawie o naruszenie prawa do informacji publicznej lecz w ocenie organu nie stanowi podstawy do przyjęcia, że organ pozostawał w bezczynności. Organ wskazał też m.in., że skarga na bezczynność ma na celu zwalczanie faktycznej bierności organów, a nie recenzowanie jakości merytorycznej rozstrzygnięć organu. Dlatego, jak wskazał organ, ocena, czy organ pozostawał w bezczynności, musi być oderwana od zarzutów dotyczących trafności lub kompletności odpowiedzi, i ograniczać się wyłącznie do ustalenia, czy jakakolwiek odpowiedź została udzielona, co w niniejszym przypadku – zdaniem organu - niewątpliwie miało miejsce.

Sąd powołanych stwierdzeń organu nie podziela. Wbrew twierdzeniu organu przy dokonywaniu oceny zasadności skargi na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie chodzi o to, czy organ udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi w ustawowym terminie, ale o to czy odpowiedź ta odnosiła się w pełni do żądania.

Odnosząc się do istoty sprawy wskazania wymaga, że zgodnie z powołanym przez organ przepisem art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, dane zawarte w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. System informacji obejmuje bazy danych funkcjonujące w ramach m.in. Systemu Obsługi List Refundacyjnych (lit. j).

Zgodnie z art. 30a powołanej ustawy, System Obsługi List Refundacyjnych jest systemem teleinformatycznym, w którym są przetwarzane dane niezbędne do wydania decyzji w sprawie objęcia refundacją leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobu medycznego (ust. 1). Za pośrednictwem Systemu Obsługi List Refundacyjnych są składane wnioski, o których mowa w art. 24-29 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, załączniki do tych wniosków oraz inne wnioski, pisma ministra właściwego do spraw zdrowia oraz pisma strony w postępowaniu w sprawie refundacji leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego (ust. 2). Administratorem systemu jest jednostka podległa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, właściwa w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia (ust. 3). Administratorem danych przetwarzanych w Systemie Obsługi List Refundacyjnych jest minister właściwy do spraw zdrowia.

Z przytoczonych regulacji nie wynika, aby informacja żądana we wnioskowanym zakresie znajdowała się w Systemie Obsługi List Refundacyjnych. Organ nie stwierdził też, że żądanej informacji nie posiada. Organ nie wskazał, w której ewentualnie innej bazie danych żądana we wniosku informacja może się znajdować, co pozwalałoby skarżącej i Sądowi zweryfikować trafność stwierdzenia organu, że w tym przypadku nie znajduje zastosowania u.d.i.p., albowiem zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia dane zawarte w systemie nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych u.d.i.p.

Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca regulację art. 5 ust. 3a ustawy odnosi wyłącznie do danych zawartych w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, tj. do Systemu informacji obejmującego bazy danych funkcjonujące w ramach: SIM; dziedzinowych systemów teleinformatycznych: a) Systemu Rejestru Usług Medycznych Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej "Systemem RUM – NFZ", e) Systemu Monitorowania Zagrożeń, g) Systemu Monitorowania Kosztów Leczenia, h) Zintegrowanego System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, i) Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych, j) Systemu Obsługi List Refundacyjnych, l) Rejestru Asystentów Medycznych, zwanego dalej "RAM", m) Systemu Obsługi Importu Docelowego i 3) rejestrów medycznych.

Przedstawienie wnioskodawcy informacji, która nie pozwala na zweryfikowanie twierdzenia organu, a nie wynika z powołanego w odpowiedzi do wnioskodawcy przepisu prawa, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację prawną zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2569/12, wyrok NSA z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 13/16 orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ także w odpowiedzi na skargę nie uprawdopodobnił, aby żądanie wnioskowanej informacji odnośnie do treści ostatecznej decyzji o objęciu refundacją produktu leczniczego [...] w opakowaniu 60 tabletek znajdowały się w SOLR. Nie sposób tego wywieść z twierdzenia organu, "iż System Obsługi List Refundacyjnych jest systemem, za pośrednictwem którego prowadzone są postępowania administracyjne dotyczące objęcia danego produktu refundacją, począwszy od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, poprzez wszystkie jego etapy, aż do wydania decyzji oraz jej doręczenia stronie postępowania." Jednocześnie nie stwierdził, że nie posiada tej informacji.

W świetle powyższego nie sposób zweryfikować odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy w zakresie żądanej informacji i stwierdzić, czy w istocie u.d.i.p. co do tego żądania nie znajduje zastosowania. Organ powyższego nie wykazał w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi i nie uprawdopodobnił tego.

Z tego względu Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2025 r. w terminie w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sposób rozpatrzenia tego punktu wniosku na gruncie u.d.i.p. organ winien uzależnić od dokonanych ustaleń, po pierwsze, w zakresie posiadania bądź nieposiadania żądanych treści informacji, a następnie od oceny dopuszczalności ich udostępnienia. W przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej należy o tym poinformować wnioskodawcę pismem z uprawdopodobnieniem powyższego. Jeśli organ analizy posiada, należy dokonać oceny możliwości udostępnienia informacji. W przypadku, gdy w ocenie organu zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. należy jednoznacznie i w sposób weryfikowalny wskazać wnioskodawcy, z czego organ wywodzi powyższe ustalenie. Jeśli nie zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. organ winien rozpatrzyć wniosek co do punktu a na gruncie u.d.i.p.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w rozpatrzeniu ww. wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ podjął w tej sprawie działanie w ustawowym terminie, udzielił odpowiedzi i choć na tym etapie postępowania odpowiedź ta nie została uznana za właściwe rozpatrzenie wniosku, to powyższe nie daje podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa.

Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Jest to stan, w którym naruszenie to jest istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15). W sprawie niniejszej nie zaszły przesłanki stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jak w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.