Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant asystent sędziego Dominika Sasin-Knothe po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 218/11 w sprawie ze skargi U.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi U.F. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Burmistrz Miasta Lublina zarejestrował na wniosek B.M. samochód marki [...]. Rejestracji dokonano na podstawie: umowy sprzedaży z dnia 3 grudnia 2009 r. zawartej z J.F. (zamieszkałym w Niemczech), zaświadczenia o zarejestrowaniu tego pojazdu wystawionego przez Kraftfahrt-Bundesamt, zaświadczenia wystawionego przez Komisariat V Policji w Lublinie o przywłaszczeniu dokumentów dotyczących pojazdu, dokumentu Nr [...] z dnia 9 lutego 2010 r. potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego, zaświadczenia o uiszczeniu podatku od towarów i usług lub braku obowiązku uiszczenia podatku (VAT-25), zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz na podstawie dokumentu identyfikacyjnego pojazdu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła U.F. podnosząc, że pomiędzy B.M. a spadkobiercami J.F. (zmarłego 6 grudnia 2009 r.) istnieje spór co do prawa własności przedmiotowego samochodu osobowego jako, że samochód ten wchodził w skład majątku wspólnego małżonków, a został sprzedany bez zgody odwołującej się, będącej żoną zbywcy.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło decyzję organu I instancji argumentując, że w trakcie postępowania o rejestrację samochodu organ I instancji otrzymał informację o istniejącym sporze co do praw do niego, którego to sporu nie był władny samodzielnie rozstrzygnąć. Kolegium uznało, że w tej sytuacji organ I instancji powinien zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i równocześnie na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. zobowiązać U.F. do wystąpienia do sądu powszechnego w rozsądnym terminie z powództwem o ustalenie prawa własności wyżej oznaczonego pojazdu (art. 189 k.p.c.).

Wyrokiem z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 248/10, po rozpoznaniu skargi B.M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania. Niezbędnym warunkiem rejestracji jest przedstawienie dowodu własności pojazdu, którym może być m.in. umowa sprzedaży. Rozpatrzenie sprawy z wniosku o rejestrację samochodu nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sporu o własność samochodu, gdyż spełnienie przez wnioskodawcę warunków wymaganych do rejestracji pojazdu powoduje, że organ administracji nie może odmówić wydania decyzji o jego zarejestrowaniu. Sąd zobowiązał Kolegium do rozpatrzenia odwołania U.F. i dokonania przede wszystkim oceny interesu prawnego wnoszącej odwołanie, a w przypadku uznania, że interes ten został wykazany, do oceny czy spełnione zostały prawne warunki do zarejestrowania przedmiotowego samochodu na nazwisko B.M.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że żalącej przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji sprawa powinna zostać rozstrzygnięta decyzją merytoryczną, a nie umarzającą postępowanie odwoławcze. Jednocześnie organ uznał, że B.M. przedstawiła organowi I instancji wszystkie wymagane prawem dokumenty potrzebne do dokonania rejestracji pojazdu, a w szczególności umowę sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 3 grudnia 2009 r. zawartą z J.F. Natomiast U.F., roszcząca sobie prawo własności pojazdu, nie przedłożyła do dnia załatwienia sprawy przez Kolegium żadnego dokumentu, z którego mogłaby wywieść swoje uprawnienia właścicielskie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła U.F., zarzucając jej naruszenie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) poprzez dokonanie rejestracji samochodu, pomimo nieprzedłożenia przez wnioskującą kompletu wymaganych przez ten przepis dokumentów, a w szczególności dowodu rejestracyjnego, a także istnienia informacji uzasadniających powzięcie przez organ wątpliwości co do charakteru i wagi przedłożonej przez B.M. umowy sprzedaży samochodu. Zarzuciła też naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] marca 2010 r. w sytuacji, gdy stan faktyczny i wątpliwości co do stanu prawnego obligowały organ do uchylenia decyzji i odmówienia zarejestrowania pojazdu ewentualnie do zawieszenia postępowania w celu wezwania B.M. do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego ze stosownym powództwem cywilnym dotyczącym ustalenia prawa własności samochodu. Nadto zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 75 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako dowodu w sprawie zeznań złożonych przez B.M. w sprawie [...] i [...] Prokuratury Rejonowej Lublin–Północ w Lublinie. W skardze podkreślono, że – Prawo o ruchu drogowym wymaga aby wraz z wnioskiem o rejestrację złożyć m.in. dowód rejestracyjny, jeśli był wydany. Nie budzi wątpliwości, że dowód był wydany i znajdował się w posiadaniu skarżącej U.F., a pomimo to Prezydent Miasta Lublina dokonał rejestracji spornego samochodu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uchylając zaskarżoną decyzję wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał za wadliwe ustalenie organu, że B.M. przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty i organ I instancji nie mógł odmówić zarejestrowania pojazdu. Sąd wyjaśnił, że art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym określa w pkt 1 – 6a rodzaje dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu. Należy do nich miedzy innymi dowód rejestracyjny pojazdu, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy). W myśl jej art. 72 ust. 4 w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Ustawowy zwrot "dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji" oznacza, że chodzi tu o informacje potwierdzające, iż pojazd został nabyty od poprzedniego właściciela pojazdu. Sąd podkreślił, że przedmiotowy pojazd był wcześniej zarejestrowany w Niemczech, jednak dowód rejestracyjny pojazdu nie został dołączony do wniosku. Wnioskodawczyni twierdzi, że dowód ten został przywłaszczony, co potwierdzać ma zaświadczenie z dnia 5 lutego 2010 r. o zgłoszeniu Komisariatowi Policji w Lublinie faktu przywłaszczenia przez U.F. dokumentów dotyczących spornego pojazdu. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła informację z Centralnego Rejestru Pojazdów (ZFZR) z dnia 20 stycznia 2010 r. uzyskaną od Federalnego Urzędu ds. zmotoryzowanego ruchu drogowego w Niemczech, potwierdzającą fakt zarejestrowania pojazdu pod numerem [...], opatrzenia karty pojazdu numerem [...], zarejestrowania pojazdu po raz pierwszy w dniu 24 września 2002 r. Z treści omawianego dokumentu wynika, że nie zastępuje on poświadczenia własności, ponieważ uwzględnia jedynie adnotacje dotyczące poszukiwań, które Centralnemu Rejestrowi Pojazdów zostały już zgłoszone i w związku z tym nie można wykluczyć, że w międzyczasie pojazd został ukradziony lub jest poszukiwany jako zaginiony, z tego powodu informacja ta nie może służyć jako podstawa uzasadnienia, że pojazd został nabyty w dobrej wierze. Zdaniem Sądu przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty nie wskazują ani na osobę będącą właścicielem pojazdu, ani na kogo pojazd zarejestrowano w Niemczech. W rezultacie nie wiadomo czy udzielona informacja potwierdza dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Sąd uznał, że brak jest pewności co do rzeczywistej treści zagubionego dowodu rejestracyjnego. Zatem Kolegium nie mogło bez wcześniejszego wyjaśnienia do końca tej kwestii przyjąć, iż wszystkie niezbędne dokumenty do rejestracji zostały przedstawione organowi I instancji. Sama bowiem umowa sprzedaży nie mogła stanowić wystarczającego dowodu własności pojazdu, a w myśl art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B.M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, przez przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie nie legitymuje się dokumentami niezbędnymi do dokonania rejestracji przedmiotowego pojazdu, art. 72 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym przez przyjęcie, że przedłożone przez skarżącą kasacyjnie dokumenty nie spełniają wymogów określonych w tym przepisie oraz naruszenie § 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 133, poz. 1123) przez przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie nie legitymuje się dokumentami niezbędnymi do dokonania rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, mimo że nie wszystkie stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku NSA podziela. Zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dokumentów szczegółowo wykazanych w tym przepisie, które ma obowiązek złożyć osoba występująca o taką czynność organu administracyjnego. Wśród koniecznych dokumentów art. 72 ust. 1 pkt 5 wymienia dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że sporny samochód był w 2002 r. po raz pierwszy zarejestrowany w Niemczech i że żądająca jego rejestracji B.M. nie przedłożyła organowi tego dokumentu. Znajduje się on, według wyjaśnień stron, u U.F., która kwestionuje ważność umowy kupna-sprzedaży zawartej pomiędzy jej zmarłym mężem J.F. i B.M. Brak tego dowodu uniemożliwiał jednak zarejestrowanie pojazdu na nazwisko B.Mi., skoro do wniosku o rejestrację nie załączyła (wbrew dokonanym przez organy w tej sprawie ustaleniom) jednego z koniecznych do rejestracji dokumentów. Należy przy tym zauważyć, że obowiązujące przepisy (art. 72 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym) regulują sytuację, w której doszło do zagubienia dowodu rejestracyjnego. W takiej sytuacji wnioskujący powinien przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Pomijając istotny w sprawie fakt, że w zaistniałym stanie faktycznym nie można mówić o zagubieniu tego dowodu, skoro wiadomo gdzie on się znajduje, to skarżąca kasacyjnie również nie złożyła dokumentu odpowiadającego warunkom z art. 72 ust. 4 p.r.d., który zastępowałby zagubiony dowód rejestracyjny. Uniemożliwiało to zarejestrowanie spornego pojazdu.

Błędny jest natomiast pogląd, iż skarżąca nie złożyła dowodu własności tego pojazdu. Dowodem takim może być, zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów umowa sprzedaży. Skoro więc B.M. przedłożyła organowi pisemną umowę kupna-sprzedaży z osobą figurującą jako właściciel w dokumentach, w tym w dowodzie rejestracyjnym, to organ miał pełne podstawy do uznania, że spełnia ona wymóg do rejestracji przewidziany w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Fakt, że skuteczność nabycia prawa własności jest kwestionowana przez U.F/ nie ma znaczenia dla postępowania o jego rejestrację, gdyż organy administracyjne nie były uprawnione do rozstrzygania sporu o własność. Do tego jest bowiem właściwy sąd powszechny w postępowaniu cywilnym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., I OSK 234/05, Lex nr 188983). Również w toku postępowania skarżąca kasacyjnie mogłaby żądać wydania przez U.F. dowodu rejestracyjnego nabytego samochodu, koniecznego do jego rejestracji.

Z tych względów skarga kasacyjna, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).