Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi H. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. stwierdzić swoją niewłaściwość, 2. przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie zgodnie z właściwością miejscową.

Pismem z dnia [...] listopada 2025 r. H. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że przedmiotowa skarga została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jednak wobec treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., do rozpoznania sprawy jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W przedmiotowej sprawie siedziba organu mieści się w Warszawie, tym samym, sądem właściwym do rozpoznania jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto podał, że osobą prawną, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. jest Zakład, z siedzibą w mieście stołecznym Warszawie, a zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 350) o systemie ubezpieczeń społecznych - reprezentowanie tej osoby prawnej należy do Prezesa Zakładu - wprost wskazanego do tego, w art. 73 tej ustawy. Jednostki organizacyjne Zakładu nie posiadają odrębnej od Zakładu podmiotowości. W tym stanie rzeczy zasadne jest, aby odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej, a w dalszej kolejności odpowiedzi na skargę udzielił podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej wymieniony w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., a zatem Prezes Zakładu, reprezentujący Zakład jako państwową osobę prawną na zewnątrz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 13 § 2 P.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W myśl zaś art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu w tym zakresie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Jak wynika z akt sprawy H. K. przedmiotem skargi uczynił bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Wbrew twierdzeniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zawartym w odpowiedzi na skargę, nie jest organem właściwym do rozpoznawania przedmiotowej sprawy.

Podkreślić należy, że współczesna doktryna prawa administracyjnego posługuje się pojęciem "organu w znaczeniu funkcjonalnym". W tym ujęciu organem administrującym (to określenie lepiej oddaje istotę pojęcia organu) staje się każdy podmiot, któremu ustawa przyznaje kompetencje z zakresu prawa administracyjnego, niezależnie od tego, czy stanowi część struktury państwa, czy też podmiotu innego niż państwo, gminy, powiatu, organizacji społecznej" (por. M. Stahl (w:), System prawa administracyjnego. Tom 6. Podmioty administrujące., Wyd. C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych, Warszawa 2011, s. 69).

Przyznanie kompetencji organu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym nie czyni z takiego podmiotu organu administracji w ścisłym rozumieniu tego pojęcia. Podmiot taki otrzymuje (ustawowo lub na mocy porozumienia publicznego) uprawnienie do działania w charakterze organu administracji publicznej, co w praktyce oznacza, że realizuje jedynie w określonym przedmiocie kompetencje publicznoprawne. Termin ten dotyczy zatem organów administracji publicznej w sensie funkcjonalnym, tj. takich podmiotów (innych aniżeli organy administracji rządowej czy samorządowej), którym wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej zostało zlecone (powierzone) z mocy prawa lub na podstawie zawartych na mocy ustawy porozumień. Pojęcia "władze publiczne" czy pojęcia "organy władzy publicznej" nie należy utożsamiać wyłącznie ze sprawowaniem władztwa publicznego w tradycyjnym znaczeniu. Są one synonimem każdego podmiotu publicznego, czyli pochodnego wobec państwa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie fakt, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracyjnym, nie wpływa na zakres obowiązków Oddziału ZUS (w tym przypadku w [...]) mającego swe źródło w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy mieć na uwadze, że organ w znaczeniu funkcjonalnym jest każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne i musi przestrzegać przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej, niezależnie od swojej formalnej przynależności do administracji publicznej.

Wśród podmiotów zobowiązanych są "podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego". Zakład Ubezpieczeń Społecznych należy do tej grupy podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy. Pojęcie "jednostki organizacyjnej", o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., nie jest tożsame z tym pojęciem użytym w Kodeksie postępowania administracyjnego czy w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozumieniu powołanego przepisu u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna, nawet gdy stanowi część Zakładu powołana w celu świadczenia zadań na określonym terenie. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jednak przepisy prawa pozwalają na nią nałożyć obowiązki lub przyznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Takimi przepisami są regulacje zawarte np. w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Dyrektor Oddziału Terenowego ZUS jest zatem zobowiązany, o ile informacja, której udostępnienia domaga się wnioskodawca znajduje się w posiadaniu kierowanej przez niego jednostki, do jej udostępnienia (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2025 r. sygn. akt III OZ 579/25, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do treści § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2024 r. poz. 785) dla obszaru województwa [...], gdzie ma siedzibę organ, którego bezczynność została zaskarżona, właściwy do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 13 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.