Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie del. sędzia SO Beata Grzybek (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt administracyjnych przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie wynika, że w dniu 12 lutego 2015 r. E. P. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Decyzją z tego dnia, nr "[...]", Prezydent Miasta orzekł o uznaniu E. P. za osobę bezrobotną i przyznał jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 997,40 zł brutto miesięcznie, tj. 120% kwoty 831,10 zł w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku, a w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku w wysokości 783,20 zł brutto miesięcznie, tj. 120% kwoty 652,60 zł.

W dniu rejestracji E. P. oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną, nie wykonuje innej pracy zarobkowej i jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Zobowiązała się również do zawiadamiania o zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach. E. P. potwierdziła również fakt otrzymania informacji o przysługujących prawach, formach pomocy i obowiązkach wynikających z ustawy.

Dnia 9 lipca 2015 r. E. P. złożyła oświadczenie w Powiatowym Urzędzie Pracy, że z dniem 15 lipca 2015 r. podejmie pracę u pracodawcy zagranicznego. Dodała, że umowę dostarczy niezwłocznie po jej otrzymaniu. Do dnia 6 sierpnia 2015 r. umowy o pracę nie dostarczono.

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2015 r., nr "[...]", wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 33 ust. 4 ca ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Prezydent Miasta orzekł o utracie przez E. P. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 15 lipca 2015 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższej decyzji E. P. wniosła w terminie odwołanie. W odwołaniu wskazała, że zgłosiła podjęcie pracy u pracodawcy zagranicznego z dniem 15 lipca 2015 r., jednak do zatrudnienia nie doszło, bowiem po przyjeździe do Anglii okazało się, że nie ma pracy i została zmuszona do powrotu do kraju.

Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że art. 33 ust. 4 pkt I ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy - ilekroć w ustawie jest mowa bezrobotnym, oznacza to osobę ( ... ) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie ( ... ). Zdaniem organu, ze złożonego przez E. P. oświadczenia wynika, że wymieniona od dnia 15 lipca 2015 r. nie spełniała warunków do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej, bowiem od tego dnia nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia, o czym przesądza chociażby fakt jej pobytu za granicą. Tym samym powinna utracić status osoby bezrobotnej z tego powodu, bowiem brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia wyklucza możliwość legitymowania się w tym czasu statusem osoby bezrobotnej. W świetle przepisu art. 2 ust. l pkt 2 ustawy j.w. bezwzględnie obowiązującym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Brak tych elementów skutkuje z mocy ustawy utratę tego statusu, a organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, co wynika z dyspozycji przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 przywołanej ustawy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła E. P.

W uzasadnieniu wskazała m.in., że od dnia 12 lutego 2015 r. do 9 lipca 2015 r. nie otrzymała żadnej propozycji pracy. Dodała, że kiedy otrzymała ofertę pracy od zagranicznego pracodawcy, zawiadomiła o tym Urząd Pracy i sporządziła na tę okoliczność oświadczenie. Po wyjeździe z kraju, na miejscu, okazało się, że musi otrzymać nr identyfikacyjny, aby móc podjąć legalnie pracę. Po otrzymaniu wymaganych dokumentów, okazało się że oferta pracy jest już nieaktualna i mimo starań w poszukiwaniu innej pracy, nie znalazła pracy, przez co była zmuszona do powrotu do kraju. Podkreśliła, że chciała być uczciwa, dlatego o tym wyjeździe, wcześniej zawiadomiła organ.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wskazanej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego, w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270, z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę przez pryzmat powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.) stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust.3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. W myśl natomiast art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy - ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę ( ... ) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie ( ... ).

Tym samym w świetle przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy, warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest m.in. nie pozostawanie w zatrudnieniu oraz zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Jednakże, co należy podkreślić, nie zawsze brak gotowości do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stanowi podstawę pozbawienia osoby zarejestrowanej statusu bezrobotnego i utratą prawa do zasiłku.

Otóż, ustawodawca wprost w art. 33 ust. 4 pkt 1 zawarł zastrzeżenie, wskazując na art. 75 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym artykułem, "bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego".

Z akt administracyjnych załączonych do niniejszej sprawy wynika, że w dniu 9 lipca 2015 r. E. P. złożyła oświadczenie w Powiatowym Urzędzie Pracy, że z dniem 15 lipca 2015 r. podejmie pracę u pracodawcy zagranicznego. Dodała, że umowę dostarczy niezwłocznie po jej otrzymaniu. Umowy o pracę jednak nie dostarczyła, zaś w odwołaniu od decyzji organu I instancji podała, że do zatrudnienia nie doszło, gdyż po przyjeździe do Anglii okazało się, że nie ma pracy i została zmuszona do powrotu do kraju.

Organ odwoławczy pomimo informacji, iż E. P. przebywała w Anglii oraz, że do podjęcia przez nią zatrudnienia nie doszło, nie ustalił, jak długo wymieniona przebywała za granicą. Przyjął przedwcześnie, że wymieniona od dnia 15 lipca 2015 r. nie spełniała warunków do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej, skoro od tego dnia nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia, z uwagi na jej pobyt za granicą. W konsekwencji organ uznał, że skarżąca powinna utracić status osoby bezrobotnej z dniem 15 lipca 2015 r. , bowiem brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia wyklucza możliwość legitymowania się w tym czasu statusem osoby bezrobotnej.

Taka wykładnia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1, z pominięciem art. 75 ust.3 ustawy jest, w ocenie Sądu, nieuprawniona. Wobec zawiadomienia przez skarżącą o zamierzonym pobycie za granicą, i rzeczywistym tam wyjeździe oraz informacji, że do zatrudnienia nie doszło, organ winien był ustalić, jaki był rzeczywisty okres pobytu tam i dopiero po tym ustaleniu, wydać decyzję.

Zauważyć przy tym trzeba, że w piśmie z 24 sierpnia 2015 r. organ I instancji przekazując akta z odwołaniem, dostrzegł okoliczność jaką jest niewskazanie przez E. P. dokładnego pobytu za granicą, a mimo tego organ odwoławczy tej okoliczności nie wyjaśnił. Na konieczność badania rzeczywistego stanu faktycznego i wiążącego się z nim brakiem gotowości do podjęcia zatrudnienia zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2014 r. w sprawie I OSK 1652/10.

Tym samym, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ nie wyjaśnił zasadniczej okoliczności dotyczącej okresu faktycznego pobytu skarżącej za granicą. Nie można w tej sytuacji stwierdzić, czy okresy wymienione w art. 75 ust. 3 ustawy zostały przekroczone. Podkreślić należy, że nie jest dopuszczalne orzekanie o utracie statusu bezrobotnego przed upływem okresów wymienionych w pominiętym przepisie. Również nieuprawnione było, bez uprzedniego ustalenia tej okoliczności, orzekanie o utracie prawa do zasiłku. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ te ustalenia poczyni.

Dodatkowo zwrócić uwagę należy także i na tę okoliczność, iż decyzja organu I instancji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, jako termin z którym E. P. została pozbawiona statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku, wskazuje dzień 15 lipca 2015 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż tę datę organ podał, przyjmując, że z tym dniem wymieniona podjęła zatrudnienia. Organ odwoławczy choć posiadał już informację, że do podjęcia zatrudnienia faktycznie nie doszło, jak wyjaśniła to w odwołaniu skarżąca, uznał, że od dnia 15 lipca 2015 r. E. P. nie spełniała warunków do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej. Organ ten zaniechał wyjaśnienia rzeczywistych okoliczności wpływających na ustalenie terminu początkowego, z jakim skarżąca pozbawiona została statusu bezrobotnego oraz zasiłku. Zauważyć należy, że nie tylko czas pobytu za granicą w świetle art. 75 ust. 3 ustawy ma znaczenie dla pozbawienia lub nie statusu bezrobotnego, czy dla wysokości zasiłku, ale w razie pozbawienia statusu bezrobotnego istotne znaczenie także ma określenie terminu początkowego, z jakim status ten bezrobotny traci.

Podsumowując, warto zwrócić uwagę należy jeszcze na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2012 r. ( I OSK 1327/11), w którym Sąd ten odniósł się do podstawowego celu jaki ma ustawa o promocji zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu, a mianowicie łagodzenie skutków bezrobocia oraz aktywizacja zawodowa. Sąd ten wskazał na sytuację, kiedy aktywnie współpracujący z urzędem pracy bezrobotny w wyniku interpretujących w sposób ściśle gramatyczny przepis ustawy urzędników, w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, ponosi ujemne konsekwencje swojego prawidłowego działania w poszukiwaniu pracy.

Ponieważ treść rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym wynikła z błędnej wykładni prawa materialnego i jednocześnie w zakresie przesłanek z art. 75 ust. 3 ustawy, w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy sprawa nie została w znacznej części wyjaśniona, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy zastosują się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku i wskazań, co do dalszego postępowania.