Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant Referent stażysta Ryszarda Judziak-Brzozowa po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2010r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2010 rok w kwocie 466,- zł.

Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w sprawie decyzje w wyniku wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta z dni 8 i 12 stycznia 2010r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2010 rok M. i K. W. Dwoma decyzjami z 28 lipca 2010r. nr "[...]" i nr "[...]" SKO kolejno uchyliło w/w decyzje Prezydenta i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2010 rok w kwocie 466,- zł płatne III rata 351,- zł do 19 września 2010r. oraz IV rata 115,- zł do 15 listopada 2010r. W uzasadnieniu organ podał, że wysokość tego zobowiązania ustalono przyjmując za podstawę opodatkowania:

– położone w F. przy ul. P. 18/24 budynki mieszkalne o powierzchni - 60,21 m2, budynki mieszkalne lub ich części (piwnica) - 2,71 m2 i grunty pozostałe - 60,99 m2,

– położone w F. przy ul. K. 3/"[...]" budynki mieszkalne - 63,89 m2, budynki mieszkalne lub ich części (piwnica) - 2,48 m2 i grunty pozostałe - 42,36 m2;

– położone w F. przy ul. K. 3 zespół miejsc parkingowych (zmp), budynki pozostałe - 53,93 m2 i grunty pozostałe - 48,73 m2.

Od powyższej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie i żądając naliczenia podatku od miejsc parkingowych w wysokości jak dla pomieszczeń będących częścią budynku mieszkalnego. Wyjaśnili, że lokal niemieszkalny, zwany zespołem miejsc parkingowych, jest częścią składową budynku, co w sposób oczywisty wynika z zapisu w akcie notarialnym. Miejsce parkingowe można również przeznaczyć na cele piwniczne, a posiadane w budynku mieszkanie może zmienić swoje przeznaczenie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) i stwierdziło, że biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny organ podatkowy I instancji dokonał prawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości z zastosowaniem przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały Rady Miasta F. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Wskazało, że podatnicy posiadają lokale mieszkalne, zaś lokal niemieszkalny, stanowiący zespół miejsc parkingowych, jest odrębnym lokalem i nie przynależy do lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2009r. sygn. akt III SA/Po 768/09 podał, że nie można uznać, że garaż (miejsce parkingowe) znajdujący się w budynku mieszkalnym, stanowi budynek mieszkalny. Fakt ten nie może jednak przesądzać o tym, iż jest to część budynku mieszkalnego, albowiem sam garaż nie spełnia w jakikolwiek sposób funkcji mieszkalnej, co wynika wprost z wypisu z rejestru lokali. Nie jest to zatem część obiektu budowlanego przeznaczonego na cele mieszkaniowe. Jako przedmiot odrębnej własności może stanowić przedmiot umowy sprzedaży czy wynajmu, na skutek której podmiotem korzystającym z garażu stałaby się osoba obca, nie mająca żadnego związku z samym budynkiem mieszkalnym i jego lokalami o charakterze mieszkaniowym. W konsekwencji garaż umiejscowiony jako odrębny przedmiot własności w większej całości - budynku mieszkalnym, nie może podlegać opodatkowaniu stawką przewidzianą dla budynków mieszkalnych, ani ich części, gdyż nie sposób zaliczyć go do obiektów tego rodzaju.

Ponadto organ wyjaśnił, że obowiązek podatkowy jest kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną co oznacza, że powstaje w warunkach przez prawo określonych, niezależnie od woli podmiotów temu obowiązkowi podlegających czy też podmiotów ustawowo zobowiązanych do stosowania różnych środków jego realizacji. Dla zindywidualizowanej sprawy istotne jest zatem zaistnienie przesłanek (określonych stanów faktycznych, czynności), z którymi przepisy materialnego prawa podatkowego wiążą powstanie obowiązku podatkowego. Stąd też hipotezy zawarte w odwołaniu odnośnie zmiany przeznaczenia lokali nie mają prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.W. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania i innych kosztów wynikających z konieczności uczestnictwa w posiedzeniach sądu, a także rozpatrzenie skargi pod nieobecność skarżącego, chyba że sąd zdecyduje o koniecznym stawiennictwie.

Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 22 lipca 2009r. sygn. akt II FSK 460/08 skarżący stwierdził, że garaż mieszczący się w bryle budynku mieszkalnego, jeśli jego powierzchnia nie przekracza połowy budynku mieszkalnego, traktowany jest jako część budynku mieszkalnego, a co za tym idzie, stosuje się do jego opodatkowania stawkę właściwą dla budynku mieszkalnego. Nie można natomiast zastosować takiej stawki w przypadku, gdy garaż jest odrębnym budynkiem (obiektem budowlanym). Wskazał, że z aktu notarialnego z 5 lutego 2008r. Rep. "[...]" jednoznacznie wynika, że zespół miejsc parkingowych nie stanowi odrębnego budynku lecz usytuowany jest w piwnicy budynku mieszkalnego nr 3 przy ulicy K. w F. (§ 2 aktu notarialnego). Poza tym zmp zajmuje mniejszą część budynku 3 idąc za rozumowaniem SKO, które posługuje się pojęciem odrębnego przedmiotu własności w większej całości budynku mieszkalnego pomimo, że NSA w w/w wyroku wyraźnie wskazuje na powierzchnię nie przekraczającą połowy takiego budynku). Na tym tle podatnik przedstawił własne wyliczenia podatku uznając, że właściwa w sprawie wysokości stawki za miejsca parkingowe znajdujące się w bryle budynku mieszkalnego jest stawka jak dla budynków mieszkalnych, czyli 0,56 zł/m2.

Ponadto wskazał, że o ile w budynku nie liczy się powierzchni korytarzy i klatek schodowych do opodatkowania w pozycji "budynki mieszkalne", to w przypadku zmp podstawa do opodatkowania w pozycji "budynki pozostałe ZMP" powinna być brana powierzchnia samego miejsca parkingowego (16 m2), a część stanowiąca szlak komunikacyjny, doprowadzający do tego miejsca przypadająca, na jedno miejsce parkingowe (10,96 m2) powinna stanowić podstawę do opodatkowania w pozycji "grunty pozostałe". Przedstawił wyliczania udziału w nieruchomości wspólnej w zestawieniu do miejsc parkingowych i podał, że nie może znaleźć gruntów pozostałych do opodatkowania w ilości 34,45 m2 ani w ilości 48,73 m2, na których oparł się organ podatkowy. Strona nie rozumie skąd organ ten wziął takie różne pozycje, które w jego ocenie wynikają z zastosowania niewłaściwych mechanizmów przy podziale zespołu miejsc parkingowych i naliczaniu opłat z tym związanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Nie zgodziło się z zarzutami nieprawidłowości przy wyliczeniu wysokości podatku i odesłało podatnika do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków (starosty) jako właściwego do rozstrzygania wniosku o zmianę danych zawartych w tej ewidencji.

W pismach procesowych z 4 i 31 marca 2011r. skarżący określił wartość przedmiotu zaskarżenia i podkreślił, że naliczenia podatków od miejsc postojowych powinny być takie same jak dla budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 134 ustawy zadnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr. 153 poz.1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd, kontrolując działalność organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze przytoczoną regułę, Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z innych przyczyn, niż podniesione w skardze.

Odnosząc się w pierwszym rzędzie do argumentacji w niej zawartej odnośnie błędnego wyliczenia powierzchni przedmiotów opodatkowania należy zauważyć, że kwestia ta nie była podnoszona w postępowaniu podatkowym. Sąd administracyjny nie rozstrzyga bezpośrednio o prawach i obowiązkach podatników, zatem nie ustala stanu faktycznego odmiennego od przyjętego przez organy podatkowe, jeżeli nie wynika to wprost z dokumentów znajdujących się w aktach. Słusznie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę ( podobnie w decyzji ) wskazał, że dane do ustalenia przedmiotów i podstaw opodatkowania zawarte są w ewidencji gruntów i budynków, która ma walor dokumentu urzędowego. Dodać trzeba, że powierzchnia gruntu związanego z lokalem mieszkalnym w budynku przy ul. K. 3/"[...]" przyjęta do opodatkowania – 42,36 m2 została podana w informacji z dnia 3.03.2008r. złożonej przez M. W. ( k-15 -14 akt.). Zatem kwestionowanie tego stanu w skardze nie może być skuteczne.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, by była składana przez małżonków W. informacja odnośnie miejsc parkingowych w lokalu znajdującym się w podziemiu budynku przy ul. K. 3. Wynika z nich ( k- 8), że małżonkowie są współwłaścicielami w udziale 606/10000 lokalu niemieszkalnego oznaczonego ZMP o powierzchni 890m2.. M2 powierzchni tego lokalu "przypadające" na małżonków i przyjęte w decyzji organu I instancji za podstawę opodatkowania nie mają oparcia w żadnym dokumencie urzędowym. Zostały zatem przez organ wyliczone.

W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do opodatkowania części lokalu nazwanego ZMP w sposób zaprezentowany w decyzji.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U z 2010r nr 95 poz. 613) reguluje w rozdziale 1 i 2 obowiązek podatkowy oraz zasady powstawania i wykonywania zobowiązań w podatku od nieruchomości. Art. 2 ust. 1 ustawy stanowi iż "opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty; budynki lub ich części; budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" Natomiast art. 3 obowiązek podatkowy nakłada przede wszystkim na właścicieli (samoistnych posiadaczy) wymienionych w art. 2 przedmiotów opodatkowania. Posiadaczy zależnych ustawa uznaje za podatników, gdy posiadają przedmioty opodatkowania stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Art. 3 ust. 4 stanowi, że " jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania , a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich właścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżenie ust. 5. Z ust. 5 wynika natomiast, że w przypadku wyodrębnienia własności lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym, wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego lokalu.

Ustawa w żadnym przepisie (w szczególności w art. 1a ) nie definiuje pojęcia nieruchomości, zatem zastosowanie znajduje tu art. 46 § 1 K.c., według którego "nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności ( grunty) jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków , jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności". Część budynku stanowi nieruchomość w sytuacji prawnego wyodrębnienia w osobny przedmiot własności części budynku związanego trwale z gruntem, stanowiącej samodzielny lokal mieszkalny lub lokal o innym przeznaczeniu wraz z pomieszczeniami przynależnymi - na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali ( j.t. Dz. U z 2000r. nr 80 poz. 903 ze zm.).

Ze stanu faktycznego wynika, że małżonkowie W. są właścicielami wyodrębnionych w sposób wyżej wskazany dwóch lokali mieszkalnych ( wraz z udziałami w częściach wspólnych budynków): przy ul. P. 18 i przy ul. K. 3. Ponadto są współwłaścicielami wyodrębnionego w ten sam sposób lokalu niemieszkalnego -ZMP- w budynku przy ul. K.

Stosownie zatem do art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w zakresie nieruchomości lokalowej – ZMP, ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, w odniesieniu do całej powierzchni tej nieruchomości. Brak jest podstaw prawnych do ujmowania w decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2010r. małżonkom M. i K. W. jakiejkolwiek części powyższego lokalu użytkowego. Z akt sprawy wynika, że współwłaścicielem tego lokalu jest Spółka A. Obowiązek podatkowy powinien być zatem wykonany na zasadach obowiązujących osoby prawne – art. 6 ust. 9 i ust. 11 ustawy. Oczywiście, gdyby się okazało, że należny podatek nie został zadeklarowany i opłacony we właściwej wysokości, zaistnieje konieczność wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania, a adresatami tej decyzji będą wszyscy współwłaściciele.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że lokal użytkowy stanowiący odrębną nieruchomość a usytuowany w budynku mieszkalnym powinien być opodatkowany według stawki przewidzianej (w ustawie oraz w stosownej uchwale organu stanowiącego j.s.t. ) dla budynków mieszkalnych. Podkreślić należy, że ustawodawca za przedmiot opodatkowania uznaje budynki lub ich części. Również z art. 5 ust. 1 pkt 2 wynika, że zróżnicowane stawki, wskazane pod lit. a, c, d, e, można odnieść do całego budynku jak też do części użytkowanej w określony sposób. Niewątpliwie zróżnicowanie stawek w podatku majątkowym jest spowodowane przyczynami społecznymi i gospodarczymi. Z systematyki całego prawa podatkowego wynika, że celem priorytetowym jest uwzględnianie potrzeb mieszkaniowych obywateli. Stąd również w podatku od nieruchomości domy i lokale mieszkalne są opodatkowane według stawek najniższych. Nie można zgodzić się z poglądem, że w przypadku, w którym, według klasyfikacji statystycznej dany budynek jest budynkiem mieszkalnym , bo ponad 50 % powierzchni spełnia kryteria budynku mieszkalnego, to wszystkie pozostałe lokale w tym budynku należy opodatkować stawką właściwą dla budynku mieszkalnego. W praktyce zdarzają się przecież i takie sytuacje, gdy w budynku powierzchnia niemieszkalna przeważa. Nie sposób przyjąć, że wówczas do części mieszkalnych należałoby zastosować stawkę jak dla budynków pozostałych.

Reasumując , Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organów podatkowych, że odrębny lokal, w którym znajdują się miejsca parkingowe, usytuowany w budynku mieszkalnym powinien być opodatkowany według stawki przewidzianej dla pozostałych części budynków. Organy powołały się na poglądy doktryny jak też wyrażane w wyrokach sądów administracyjnych, w szczególności wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9.12.2009r. sygn.akt. III SA/Po 768/9. Dodać można, że podobne stanowiska zostały wyrażone m.in. w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 27.10.2010r I SA/Bk 353/10 i w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9.12.2010 sygn. akt. III SA/Wa 2114/10. Odnosząc się do argumentacji, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma wyższą moc wiążącą należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a. moc wiążącą wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych mają uchwały tego Sądu podejmowane w składzie 7 sędziów m. innymi w razie istnienia rozbieżności w orzecznictwie.

Mając na uwadze wyżej przytoczone okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy I instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w treści uzasadnienia wyroku.