Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 roku sprawy ze skargi A. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 29 października 2025 roku znak: OA.0123.70.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 12 września 2025 roku, znak: A.0123.29.2025; 2. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Sieradzu na rzecz A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR

Zaskarżoną decyzją z 29 października 2025 r. znak: OA.0123.70.2025 Prezes Sądu Okręgowego w Sieradzu po rozpatrzeniu odwołania A. , powoływanej dalej jako: strona skarżąca", "A. ", "[...]" działając na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Łasku z 12 września 2025 r. znak: A.0123.29.2025 wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 k.p.a. o odmowie udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z 11 lipca 2025 r. w zakresie spraw karnych.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 11 lipca 2025 r. A. wystąpiła o przekazanie jej informacji publicznej za lata 2022 do 2024 w zakresie: 1) ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez sąd skierowanych do właściwej okręgowej rady adwokackiej celem wyznaczenia adwokata, 2) ile postanowień o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu zostało przez sąd skierowanych do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych celem wyznaczenia radcy prawnego, 3) ile zostało wydanych przez sąd/prezesa/referendarza postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony adwokat, 4) ile zostało wydanych przez sąd/prezesa/referendarza postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony adwokat, 5) ile zostało wydanych przez sąd/prezesa/referendarza postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym, w których pełnomocnikiem został ustanowiony radca prawny, 6) ile zostało wydanych przez sąd/prezesa/referendarza postanowień/zarządzeń o wyznaczeniu obrońcy z urzędu, w których obrońcą został ustanowiony radca prawny.

W uzasadnieniu wskazano, że żądana informacja jest w posiadaniu Sądu, nie jest wymagane jej wytworzenie. Jedynie w braku statystyk w tym zakresie konieczne jest zebranie danych będących w dyspozycji sądu w sposób łatwy z poziomu systemów komputerowych, korespondencji, repertoriów. Informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej, bowiem nie wymaga przeanalizowania szerokiego zakresu informacji, wykonania rozbudowanego zestawienia wymagającego dużego nakładu pracy i środków, dotyczy tylko trzech lat. W przypadku uznania informacji za przetworzoną jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, bowiem informacja służy przeanalizowaniu praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocników/obrońców z urzędu, co wiąże się z funkcjonowaniem pomocy prawnej, badanie tego należy do zadań samorządu radcowskiego, a działania podejmowane celem usprawnienia instytucji pełnomocnika/obrońcy z urzędu są szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Pismem z 8 sierpnia 2025 r. A. została wezwana przez organ do wykazania, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, że żądana informacja ma szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego.

A. odpowiadając na wezwanie powtórzyła ww. argumentację uzupełniając ją o wskazanie, że do jej zadań należy współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, udzielania opinii o projektach aktów prawnych. Tym samym samorząd ma realne możliwości wykorzystania wnioskowanej informacji do przeanalizowania funkcjonującej praktyki i sformułowania wniosków w zakresie ewentualnych zmian w prawie.

Przywołaną na wstępie decyzją Prezes Sądu Rejonowego w Łasku odmówił udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z 11 lipca 2025 r. w zakresie spraw karnych.

W uzasadnieniu wskazał, że uważa informację za przetworzoną w zakresie spraw karnych z uwagi na bardzo dużą liczbę akt spraw sądowych, które trzeba przejrzeć aby sformułować odpowiedzi na pytania wnioskodawcy. Sąd nie posiada tego typu informacji gotowej. Taka informacja nie jest zawarta w programach służących do prowadzenia korespondencji, repertoriach, dlatego nie może być stamtąd wprost pobrana. Można ją uzyskać wyłącznie dokonując przejrzenia akt spraw sądowych. Wymaga to oderwania pracowników sądu od wykonywania ich podstawowych zadań na znaczny okres czasu. Liczby spraw przedstawiają się następująco: a) rok 2022 - II Wydział Karny - 1083, VII Zamiejscowy Wydział Karny w P. - 710, łącznie 1793, b) rok 2023 odpowiednio: 1004, 699, 1703, c) rok 2024 odpowiednio: 838, 735, 1573. Razem za wszystkie lata jest to: 5069 spraw. Z tego względu nie jest to informacja, która może być udostępniona od razu lub przy niewielkim nakładzie pracy.

Stwierdził, że w przypadku informacji przetworzonej jej udostępnienie wymaga wykazania szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego. W ocenie organu I instancji taka przesłanka nie została wykazana. Nie jest spełnieniem warunku z art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. ogólne powołanie się na obowiązki i uprawnienia samorządu radcowskiego, ogólne powołanie się na prowadzenia badań, ogólne powołanie się na możliwość wykorzystania informacji do zmian w prawie. Bez szczegółowego wykazania jakiego rodzaju są to badania i czy realnie moją wpływ na przeprowadzenie zmian w prawie, do tego jakich zmian, nie można uznać, że informacja ma szczególne istotne znaczenie dla interesu publicznego, wpłynie na uzyskanie poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w tym pomoc prawną z urzędu. Dla pomocy prawnej z urzędu wydaje się, że nie ma znaczenia czy wykonywana jest przez adwokatów czy przez radców prawnych. Wniosek w tym zakresie nie zawiera uzasadnienia, czemu ma służyć informacja o ilości spraw gdzie występuje jako pełnomocnik/obrońca – radca prawny lub adwokat i jak taka informacja ma zostać wykorzystania z punktu interesu publicznego do porady funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie pomocy prawnej.

Strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że organ błędnie ustalił, że informacja jest informacją przetworzoną oraz jej uzyskanie przez wnioskodawcę jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Prezes Sądu Okręgowego w Sieradzu po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ, po przywołaniu treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wyjaśnił, że Informacja przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji.

W niniejszej sprawie, żądanie A. o udostępnienie informacji w zakresie instytucji wyznaczającej pełnomocnika z urzędu (ORA/OIRP) jak i rodzaju reprezentanta (adwokat/radca prawny) wymagało od organu wykonania dodatkowych czynności wymagających zgromadzenia i przekształcenia informacji znajdujących się poszczególnych aktach spraw sądowych, gdyż nie jest prowadzony żaden rejestr zawierający przedmiotowe dane. Istotnym jest również, iż wykorzystywane systemy informatyczne uniemożliwiają pozyskanie takich danych.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem A. , że informacja nie ma charakteru przetworzonego, bo uzyskał tożsame informacje od Prezesów części sądów (aczkolwiek nie wskazano konkretnych przypadków), jak również zakres wnioskowanych informacji jest ograniczony do jedynie trzech lat. W konsekwencji twierdzi, że analiza zbiorów danych i akt sądowych nie wymaga nadmiernych zasobów kadrowych. W tym względzie A. całkowicie pomija informację przekazywaną przez Prezesa Sądu Rejonowego w Łasku, że udzielenie wnioskowanej informacji wymaga przeglądu 5 069 akt sądowych, a dane nie są zbierane w systemach komputerowych. W konsekwencji analiza akt sądowych wymaga zaangażowania dodatkowych zasobów kadrowych, co może wpłynąć negatywnie na realizowanie podstawowych zadań poszczególnych sekretariatów wydziałów, gdy już obecnie występuje nadmierne obciążenie obowiązkami. Subiektywne przekonanie A. o łatwości pozyskania informacji nie może stanowić przesłanki do kwalifikacji danych informacji, jako informacji przetworzonej lub informacji prostej. Odwoływanie się do informacji udzielanych przez Prezesów innych sądów nie znajduje uzasadnienia, gdyż rozpatrywana sprawa dotyczy niniejszego Sądu Rejonowego w Łasku, jego organizacji pracy, obciążania pracą pracowników oraz liczby spraw sądowych do analizy.

W konsekwencji, informacja żądana przez A. winna być zakwalifikowana jako informacja przetworzona, która podlega udostępnieniu w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zdaniem organu II instancji A. ogólnie odwołuje się obowiązków i uprawnień A. wynikających z ustawy z dnia 1982 r. o radcach prawnych. Na podstawie wyjaśnień nie można ustalić tejże szczególnej istotności dla interesu publicznego, gdyż wnioskowana informacja dotyczy liczby radców prawnych oraz adwokatów, którzy odpowiednio byli wyznaczani jako pełnomocnicy z urzędu oraz obrońcy z urzędu. W ocenie organu, sam fakt zapewnienia obywatelom dostępu do pomocy prawnej w formie pełnomocnika z urzędu oraz obrońcy urzędu jest istotny z punktu widzenia interesu publicznego. Natomiast ustalenie poszczególnych liczby adwokatów oraz radców prawnych może służyć jedynie określenia stosunku wyznaczania przedstawicieli poszczególnych samorządów prawniczych, który nie przekłada się na sposób i jakość funkcjonowania pomocy prawnej. W konsekwencji, Strona skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej udzielenie informacji przetworzonej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:

1. art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja przetworzona jest udostępniana w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o odmowie udostępnienia stronie skarżącej wnioskowanej informacji ze względu na błędne przyjęcie, że informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a A. nie wykazała, że jej uzyskanie przez nią jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej przetworzonej, a nadto A. wykazała, że uzyskanie przez nią tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację, wskazując, że prowadzi działania zmierzające do przeanalizowania obecnej praktyki w zakresie wyznaczania pełnomocnika/obrońcy z urzędu, a w zakresie zadań ustawowych samorządu radców prawnych mieści się prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej, jak również do zadań samorządu należy również współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, a w zakresie działania A. zawarte zostało udzielanie opinii o projektach aktów prawnych, jak również przedstawianie wniosków dotyczących unormowań prawnych, a więc organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia;

2. art. 107 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji przez organ II instancji ze względu na brak odniesienia się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu zmierzającej do zakwestionowania oceny charakteru wnioskowanej informacji jako informacji publicznej przetworzonej oraz brak wyjaśnienia z odniesieniem się do sytuacji faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie do przyczyn uznania, że uzyskanie wnioskowanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i nieodniesienie się w tym zakresie do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co skutkowało niezrealizowaniem przez organ II instancji zasady przekonywania, bowiem nie wyjaśnił on zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej przetworzonej, a co więcej, nawet w sytuacji gdyby wnioskowana informacja stanowiła informację przetworzoną, powinna być ona udostępniona ze względu na zaktualizowanie się przesłanki szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego. Stwierdziła, że udzielenie tej informacji nie powoduje konieczności wnikliwego i szczegółowego przeanalizowania bardzo szerokiego zakresu informacji i przygotowania rozbudowanego i szczegółowego zestawienia wymagającego dużego nakładu pracy i środków, które uzasadniać mogłoby zakwalifikowanie żądanej informacji jako informacji przetworzonej. W ocenie strony skarżącej wnioskowana informacja jest możliwa do pozyskania, bez angażowania nadmiernych zasobów kadrowych z dostępnych organowi źródeł, szczególnie zważywszy na zakres wnioskowanych informacji, który jest ograniczony i obejmuje tylko trzy lata tj. okres na przestrzeni lat 2022-2024. Ponadto A. otrzymała już informacje w tym zakresie od prezesów części sądów i często nawet nie było potrzeby wskazywania nowego terminu udzielenia informacji, na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania wskazujących na to, że organ I instancji wskazał jedynie liczbę spraw, które wymagałyby przeanalizowania pod kątem wnioskowanych informacji – 5 069, wskazując jako czynności które należy wykonać przejrzenie akt sprawy, ale nie wskazał, ilu pracowników musiałoby zostać zaangażowanych w proces przygotowania informacji i na jaki okres, jak również nie wskazał w jaki sposób wpłynęłoby to na bieżącą pracę i funkcjonowanie Sądu. W ocenie wnioskodawcy organ nie uzasadnił w sposób wyczerpujący i przekonujący, że w sprawie zachodzą okoliczności pozwalające na zakwalifikowanie wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej

Ponadto w związku z zakwalifikowaniem przez organ wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej, uznać należy, że organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób, dlaczego uznał, że przedstawiona przez wnioskodawcę argumentacja nie uzasadnia przyjęcia, że pozyskanie wnioskowanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. A. powołała się na wyraźnie wskazane zadania ustawowe samorządu w tym zakresie, jak również zasygnalizowała prace legislacyjne, w jakich samorząd uczestniczy i w ramach których wyniki analiz mogą zostać wykorzystane. Strona skarżąca wyjaśniła, w jaki sposób wnioskowane przez nią dane mogą być wykorzystane, wskazując na narzędzia w tym zakresie, jakimi ustawowo dysponuje. Oprócz ustawowego zadania samorządu polegającego naprowadzeniu badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej, wskazano również, że do zadań samorządu należy również współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, a w zakresie działania A. zawarte zostało udzielanie opinii o projektach aktów prawnych, jak również przedstawianie wniosków dotyczących unormowań prawnych. Bez wątpienia więc samorząd radców prawnych ma realne możliwości wykorzystania wnioskowanej informacji dla dobra ogółu, która posłuży mu do przeanalizowania obecnej praktyki w obszarze objętym wnioskowaną informacją w kontekście obowiązujących przepisów prawa, a to z kolei pozwoli wysnuć wnioski na przyszłość i ewentualnie zaproponować zmiany obowiązującego prawa. B. uczestniczy w pracach legislacyjnych dotyczących m.in. obrońcy i pełnomocnika procesowego, a także przymusu adwokacko-radcowskiego w k.p.k. i k.p.c., a możliwość zaproponowania zmian w prawie po przeprowadzeniu analizy obecnie obowiązujących przepisów w zestawieniu z praktyką, które mogą stanowić doskonałą bazę do uzasadnienia proponowanych zmian, stwarzają możliwość realnego wykorzystania uzyskanych danych.

Konkludując A. stwierdziła, że w tego rodzaju przypadku chodzi więc nie tyle o udowodnienie pewności wystąpienia szczególnej istotności dla interesu publicznego, ale o wykazanie jak największego prawdopodobieństwa wykorzystania żądanych informacji publicznych dla ochrony interesu publicznego i poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej. Samorząd zawodowy radców prawnych niewątpliwie jak wyżej wykazano takimi możliwościami dysponuje, a więc nawet przy uznaniu, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, spełniona została przesłanka jej udostępnienia.

.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Sieradzu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Sieradzu z 29 października 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Łasku z 12 września 2025 r. odmawiającą A. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w części, tj. w zakresie spraw karnych. Zasadniczą oś sporu między stronami stanowiły: kwalifikacja prawna żądanych informacji – czy jest to informacja prosta czy przetworzona i w konsekwencji spełnienie przez stronę skarżącą warunku wykazania szczególnej istotności uzyskania informacji publicznej dla interesu publicznego.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.".

Rozważania merytoryczne w sprawie należy rozpocząć od wskazania, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.) organami sądów rejonowego i okręgowego są m. in. prezesi tych sądów. Prezes Sądu Rejonowego w Łasku i Prezes Sądu Okręgowego w Sieradzu (jako organ II instancji) należą zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu są obowiązani do udostępniania informacji publicznych będących w ich posiadaniu.

Nie budzi także wątpliwości, w ocenie Sądu, że informacje, których udostępnienia domaga się wnioskujący stanowią informację publiczną, której definicja legalna zawarta jest w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W związku z powyższym informację publiczną definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji.

Reasumując, informacje, których udostępnienia od organu żąda strona skarżąca (zawarte we wniosku z 11 lipca 2025 r.) są informacją publiczną. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku A. w trybie u.d.i.p.

Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczył natomiast kwestii, czy informacje, których udostępnienia domaga się strona skarżąca stanowią informację publiczną prostą czy przetworzoną oraz w dalszej kolejności kwestia, czy strona skarżąca wykazała szczególną istotność dla interesu publicznego w uzyskaniu takiej informacji.

Organy uznały informację w zakresie spraw karnych za informację przetworzoną wskazując, że żądanie wymagało wykonania dodatkowych czynności związanych ze zgromadzeniem i przekształceniem informacji znajdujących się w poszczególnych aktach spraw sądowych z uwagi na brak rejestru zawierającego te dane. Udzielenie wnioskowanej informacji wymaga, w ocenie organu, przeglądu 5 069 akt sądowych, których dane nie są zbierane w systemach. Jednocześnie organ wskazał, że na podstawie wyjaśnień wnioskodawcy nie można ustalić szczególnej istotności dla interesu publicznego. Z kolei w ocenie strony skarżącej organ błędnie przyjął, że wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej oraz A. nie wykazała, że jej uzyskanie przez nią jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Rozważania w tym zakresie rozpocząć należy od wskazania, że u.d.i.p. nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej, a w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przewiduje, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Próby dookreślenia znaczenia tego pojęcia zarówno w judykaturze, jak i doktrynie muszą odbywać się przez odwołanie się do okoliczności czy względów pozaprawnych, czyli nieprzewidzianych wprost w przepisach, ale takich, co do których można uznać, że leżały u podstaw rozwiązania przyjętego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiąc jego uzasadnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy w oparciu o wskazane przez niego kryteria. Informacja przetworzona to informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13; z 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Jest to jakościowo nowa informacja, która nie istnieje w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu. Przetworzenie informacji wymaga dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku.

Możliwa jest sytuacja, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje proste będące w posiadaniu obowiązanego, ale rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej. W niektórych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, sporządzenia zestawień i opracowań, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (por. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, z 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11, z 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 140/14, CBOSA). Natomiast informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (z zachowaniem ograniczeń art. 5 u.d.i.p.), przy czym jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowania) nie jest związane z koniecznością ponoszenia kosztów osobowych lub finansowych, trudnych do pogodzenia z bieżącą działalnością podmiotu. Należy zatem przyjąć, że gdy objęte żądaniem informacje znajdują się w zasobach podmiotu i sposób ich wewnętrznego pozyskania nie jest na tyle czasochłonny i pracochłonny, aby uznać, że dochodzi do wyprodukowania informacji przetworzonej to należy uznać, że jest to informacja prosta, nawet jeżeli liczba elementów na to się składających jest znaczna. Takie czynności jak selekcja lub wyodrębnienie dokumentów, protokołów, ich analiza pod względem treści czy anonimizacja są zwykłymi czynnościami, które nie mają wpływu i nie dają podstaw do zakwalifikowania żądanych dokumentów jako informacji przetworzonej. W wyniku stosowania takich czynności przez organ nie powstaje bowiem żadna nowa informacja (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1056/18, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że organy obu instancji nie wykazały, że realizacja wniosku A. rzeczywiście wymaga ponadstandardowego nakładu pracy w postaci dokonania analiz, obliczeń, zestawień i stworzenia nowych danych, co wymagałoby oderwania pracowników sądu od wykonywania ich podstawowych zadań na znaczny okres czasu, jak to stwierdził organ I instancji. Poza twierdzeniem, że żądana informacja jest informacją przetworzoną i wskazaniem, że udzielenie wnioskowanej informacji wymaga przeglądu 5069 akt sądowych, w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nie podano żadnych konkretnych danych, które pozwalałyby na zweryfikowanie stanowiska organów zajętego w sprawie. Natomiast do kwalifikacji informacji publicznej nie jest wystarczające "wskazanie" przez organy okoliczności, które uzasadniałyby uznanie informacji za przetworzoną, gdyż konieczne jest "wykazanie" tych okoliczności, czyli poparcie przez organy swoich twierdzeń faktami, wynikającymi z konkretnie wskazanych w decyzji, prawidłowo ocenionych dowodów (por. wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 4964/21, CBOSA).

Co szczególnie istotne w niniejszej sprawie, ocena, czy informacja publiczna ma postać "przetworzoną", musi być dokonana w sposób zindywidualizowany, w tym sensie, że powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie tej informacji. Niepodobna wszak abstrahować od treści wniosku, w szczególności od tego, jaka jest ilość żądanych danych, w jakiej formie informacja ma być udzielona oraz czego ma dotyczyć. Okoliczności te wpływają na to, jakie działania musi podjąć organ, by uczynić zadość wnioskowi, co z kolei ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy dochodzi do udzielenia informacji przetworzonej, czy też nie (por. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1703/19; oraz z 21 października 2020 r., sygn. akt I OSK 834/20, CBOSA). To po stronie organu uznającego żądaną informację publiczną za informację przetworzoną leży wykazanie okoliczności wskazujących rzeczywiście na potrzebę "przetworzenia" informacji celem pozytywnego załatwienia wniosku. Niemniej jednak chodzić może wyłącznie o działania pracochłonne i ponadstandardowe, wykraczające poza zadania tych osób, absorbujące znacznie ich siły i czas.

W niniejszej sprawie natomiast, w ocenie Sądu, powyższe nie zostało w sposób przekonujący przez organy obu instancji wykazane.

W szczególności zwrócić uwagę należy na okoliczność, że wniosek o udostępnienie informacji złożyła A., która, jak można założyć, dobrze orientuje się w specyfice funkcjonowania sądów powszechnych, w tym także co do ich możliwości systemowych i rejestrowych. Ponadto przedmiotem złożonego wniosku i korelującym z tym obowiązkiem organu jest wyłącznie udostępnienie prostych danych liczbowych, które Sąd, choć nie wprost, posiada w swoich zbiorach. Z kolei stanowiska organów obu instancji przeczą twierdzeniom strony skarżącej czyniąc to w sposób dość ogólnikowy i nieprzekonujący. W szczególności wypada zauważyć, że organy obu instancji w nie wyjaśniły w sposób przekonywujący, w czym leży trudność selekcji danych, ani jak ewentualnie przekłada się ona na pracochłonność lub czasochłonność dokonania przejrzenia akt. Samo wskazanie ogólnej liczby nie jest wystarczające do uznania informacji za przetworzoną. Organ musi dowieść, że przejrzenie tych akt zdezorganizuje pracę sądu w sposób uniemożliwiający realizację jego podstawowych zadań. Brak przedstawienia struktury i wykazania, że żaden pracownik sądu nie może się tym zająć bez szkody dla interesu publicznego, czyni twierdzenia organu gołosłownymi. Sposób argumentacji przedstawiony w decyzji w istocie wymyka się sądowej kontroli i nie pozwala jednoznacznie rozstrzygnąć, czy informacja żądana przez A. , z uwagi na jej przedmiot lub zakres i związaną z tym ewentualną czasochłonność lub pracochłonność w jej opracowaniu, rzeczywiście ma charakter informacji publicznej przetworzonej. W konsekwencji skoro organ nie uprawdopodobnił faktu przetworzenia, to wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnego interesu publicznego było przedwczesne i narusza art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Powyższa wątpliwość pozostaje jednak w ocenie Sądu bez istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem Sąd podziela pogląd strony skarżącej, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wnioskodawca żądanej informacji, jako ogólnopolski, ustawowy samorząd zawodowy zrzeszający wszystkich radców prawnych i aplikantów w Polsce, należy do kręgu podmiotów spełniających wymóg z art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine u.d.i.p.

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie strona skarżąca wprawdzie nieprecyzyjnie wskazała przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego, ale organ sięgając do ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 499 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.r.p." powinien dokonać równocześnie samodzielnej analizy czy przesłanki te nie wystąpiły w danej sprawie. W ocenie Sądu z samej swojej istoty samorząd zawodowy sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Charakter czy też pozycja podmiotu, który występuje z żądaniem udzielenia informacji publicznej przetworzonej, a zwłaszcza realne możliwości przyszłego wykorzystania przez ten podmiot tak uzyskanych danych, ma wpływ na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie żądanych informacji.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że na szczególny interes społeczny, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., składają się trzy przesłanki:

1. działanie dla szerszej grupy osób – wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (zob. m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35);

2. działanie służące społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych;

3. możliwość rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por. wyroki NSA z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13, z 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 787/10, z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1737/11, z 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 3097/12, CBOSA).

Przyjmuje się bowiem, że wnioskodawca powinien posiadać obiektywne i autentyczne, a nie tylko potencjalne, możliwości posłużenia się informacją przetworzoną do podjęcia działań dla poprawy sytuacji określonej grupy społecznej lub naprawy instytucji publicznych.

Zdaniem tutejszego Sądu, [...] Dodatkowo wskazać należy, że odmowa dostępu do danych pod pretekstem ich przetworzenia jest w istocie blokowaniem przez władzę sądowniczą realizacji zadań przez inny podmiot publiczny (samorząd), co narusza konstytucyjną zasadę współdziałania władz.

Dopełnieniem powyższego stanowiska jest również narzędzie wykonawcze określone w art. 41 pkt 3 i pkt 6 u.r.p. Zgodnie z tymi przepisami do zadań samorządu należy w szczególności współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa (pkt 3) oraz prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej (pkt 6). Ustawodawca nakładając na samorząd radcowski obowiązek współdziałania w kształtowaniu i stosowaniu prawa oraz prowadzeniu badań, wyposażył go tym samym w legitymację do pozyskiwania danych o charakterze zbiorczym (statystycznym) dotyczących praktyki orzeczniczej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że uzyskanie informacji o liczbie postanowień i zarządzeń jest warunkiem sine qua non podjęcia przez A. działań analitycznych, które mogą skutkować formułowaniem opinii prawnych lub postulatów legislacyjnych zmierzających do ujednolicenia standardów stosowania prawa. Ponadto monitorowanie liczby określonych rozstrzygnięć pozwala [...] na identyfikację rozbieżności w orzecznictwie oraz podejmowanie działań szkoleniowych, co bezpośrednio służy ujednoliceniu praktyki sądowej i zwiększeniu pewności prawa dla obywateli. Potrzeba uzyskania informacji przez A. nie ma zatem charakteru indywidualnego, lecz jest ściśle powiązana z interesem ogólnospołecznym, tj. dbałością o prawidłowe i przewidywalne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Sąd orzekający stoi na stanowisku, że kompetencja ta kreuje, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, po stronie A. kwalifikowany interes publiczny. Wnioskowane informacje z pewnością przyczynią do realizacji obowiązków organizacji zawodowej, która ma realny wpływ na kształtowanie i stosowanie prawa wpływając na interes wszystkich obywateli.

Charakter i pozycja podmiotu, który występuje z żądaniem udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości przyszłego wykorzystania przez ten podmiot tak uzyskanych danych, ma w niniejszej sprawie wpływ na ocenę istnienia szczególnej istotności uzyskania informacji publicznej dla interesu publicznego uzasadniającego udzielenie żądanych informacji (por. wyroki WSA w Łodzi: z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 366/22; z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 442/24, CBOSA). Zaznaczyć jednak w tym miejscu należy, że stanowisko Sądu nie prowadzi do wniosku, że każdej organizacji zawodowej i w każdej sytuacji będzie przysługiwało prawo uzyskania informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy Sąd wziął pod uwagę okoliczności wskazywane przez wnioskodawcę świadczące o realnej przydatności wnioskowanej informacji do realizacji celu jakim jest współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa, nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu oraz prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej i w rezultacie realnej możliwości wpływania na podniesienie standardu ochrony prawnej obywateli oraz zwiększenie przewidywalności i jednolitości judykatury. Pozyskanie tych danych nie służy interesom indywidualnym członków samorządu, lecz umożliwia podjęcie działań o charakterze systemowym.

Konkludując stwierdzić należy, że specyfika zadań publicznych nałożonych na samorząd radcowski w połączeniu z doniosłością społeczną informacji o praktyce stosowania prawa we wnioskowanym obszarze przesądza o tym, że udostępnienie żądanej informacji, nawet przy założeniu jej przetworzonego charakteru, jest obiektywnie i szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przeciwna interpretacja, ograniczająca dostęp do danych statystycznych podmiotowi ustawowo powołanemu do ich analizy, stanowiłaby niedopuszczalną barierę w realizacji konstytucyjnej misji samorządu zawodowego zaufania publicznego.

Reasumując, w tej sytuacji uznać należy, organy nie przeprowadziły należytego odniesienia się w zakresie wspomnianej oceny do unormowań prawnych dotyczących zasad funkcjonowania samorządu zawodowego i istoty jego udziału jako współgwaranta prawidłowości stosowania prawa, a tym samym możliwości wpływu na wykorzystywanie uzyskanych informacji publicznych dla dbałości o stabilność i wysoką jakość funkcjonowania całego aparatu wymiaru sprawiedliwości.

Z tego też powodu należy uznać, że przeprowadzając analizę spełniania przez stronę skarżącą przesłanki możliwości działania dla szerszej grupy osób, organy dokonały wadliwego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i w konsekwencji nieuprawnionej odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W ocenie Sądu, uznać należy, że nie jest wystarczające takie skonstruowanie uzasadnienia decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w której organ, uzasadniając odmowę, skupia się wyłącznie na ogólnym zdefiniowaniu pojęcia szczególnej istotności dla interesu publicznego, bez jednoczesnego odniesienia tych ustaleń zarówno do konkretnej wnioskowanej informacji, jak i istoty (profilu) jej działania wnioskodawcy w sferze publicznej.

Podsumowując należy stwierdzić, że organy obu instancji nie przedstawiły przekonywujących argumentów, które pozwoliłyby Sądowi zaakceptować stanowisko, że po pierwsze udostępnienie informacji wymaga jej przetworzenia, a po drugie strona skarżąca nie wykazała w toku postępowania, że jest w stanie wykorzystać wnioskowaną informację w sposób wskazany w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przeprowadzona przez te organy ocena była arbitralna, negująca zarówno techniczny charakter żądanej informacji jak i oczywisty interes publiczny wynikający z zadań A. . Decyzje te opierają się na ogólnikach, a nie na rzetelnym wyważeniu konstytucyjnej zasady jawności z realnymi możliwościami kadrowymi sądu i możliwością wykorzystania informacji przez wnioskodawcę dla dobra społecznego.

Nie ulega zatem wątpliwości, że uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik obu spornych rozstrzygnięć, albowiem spowodowało w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zastosowanie powyższych przepisów wymaga zawsze właściwego i bardzo precyzyjnego wyjaśnienia, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie prawidłowego uzasadnienia decyzji, zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., czego w niniejszej sprawie zabrakło, a co ma istotne znaczenie, albowiem prowadzi do bezprawnego ograniczenia konstytucyjnego prawa dostępu do informacji o funkcjonowaniu organów władzy publicznej.

Reasumując całokształt przeprowadzonych rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje zwrot wpisu od skargi.

MR