Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego G. B. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...]-[...] z dnia [...] listopada 2014, wystawionych przez wierzyciela – X. S.A. – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w B.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w ramach wszczętego wobec zobowiązanego postępowania na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych organ dokonał w dniu [...] listopada 2014 r. zajęcia prawa majątkowego u dłużnika będącego pracodawcą w firmie – A. z siedzibą w P. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu [...] grudnia 2014 r. W dniu [...] grudnia 2014 r. wpłynęło do organu pismo, w którym zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 upea. Zdaniem zobowiązanego dochodzona należność jest fikcyjna z uwagi na fakt, że wierzyciel po zlikwidowaniu książeczek abonamentowych nie nadał zobowiązanemu w wymaganym terminie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego. W związku z tym, organ zwrócił się do wierzyciela – X. S.A. z siedzibą w B. z zapytaniem, czy dochodzona wierzytelność jest wymagalna. W dniu [...] października 2015 r. wpłynęła odpowiedź od wierzyciela z informacją, że zobowiązanemu został wydany z akt sprawy odpis dokumentu potwierdzającego nadanie numeru identyfikacyjnego. Mając to na uwadze organ stwierdził, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników TV i został mu nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie o nadaniu numeru zostało wygenerowane w dniu [...] lipca 2008 r. Z wyjaśnień wierzyciela wynika, że nie został on zobligowany do wysłania korespondencji zawierającej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego listem poleconym, w związku z czym przesyłki kierowane są listem zwykłym. Dokonywanie opłat abonamentowych za użytkowanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych to ustawowy obowiązek i do abonenta należy skuteczna, terminowa i właściwa opłata wynikająca z tego obowiązku. W tej sytuacji, w ocenie organu, nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego.

Od postanowienia organu egzekucyjnego skarżący wniósł zażalenie z dnia [...] listopada 2015 r., domagając się jego uchylenia i przeprowadzenia postępowania we właściwym trybie, ewentualnie zmiany zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania. Postanowieniu skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w niewłaściwym trybie,

- błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że skarżący został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego.

Ponadto skarżący podniósł zarzut przedawnienia roszczenia wierzyciela.

Po przeprowadzeniu postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej w P., postanowieniem z dnia Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu grudnia 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy podzielił jednak stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności będące przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na obowiązuje przepisy oraz orzecznictwo, organ wyjaśnił, że dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego skarżącemu zostało wygenerowane Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu lipca 2008 r. W związku z tym organ uznał, że wystawione tytuły wykonawcze są w pełni zasadne. Odnośnie zarzutu przedawnienia dochodzonych należności, organ wyjaśnił, że do oceny upływu biegu terminu przedawnienia zastosowanie będą miały przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 70 § 1 oraz art. 70 § 4 tej ustawy. W rezultacie opłata przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Przy czym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony. W tej sytuacji nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności, zasadne było więc postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

- nieuzasadnione niezastosowanie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz błędną interpretacje przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący został skutecznie powiadomiony o nadaniu numeru identyfikacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoczynając rozważania w poddanej sądowej kontroli sprawie należy na wstępie przypomnieć, że przedmiot skargi stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P., którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że obligatoryjne przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały sprecyzowane w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Stosownie do brzmienia tego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Fakultatywne przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego sprecyzowano natomiast w art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Z akt sprawy nie wynika jednak, by zaistniała jakakolwiek z przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów wyjaśnienia wymaga, że z art. 2 ust 1. ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) wynika, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego ( ust.3).

Istota opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (Dz. U. Nr 48, poz. 285), orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest X., co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce X. – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 rozporządzenia rejestracyjnego). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (§ 3 rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce X. "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje X., a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

W świetle powyższych wyjaśnień podkreślić należy, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – na wierzycielu nie ciążył obowiązek wykazania, że skarżący został skutecznie powiadomiony o nadaniu numeru indentyfikacyjnego. Nawet brak indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiornika RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy i nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji, ani dowodu doręczenia powiadomienia o nadaniu numeru indentyfikacyjnego. W rezultacie nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut dotyczący błędnego przyjęcia przez organ, że skarżący nie został skutecznie powiadomiony o nadaniu numeru indentyfikacyjnego.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący niezastosowania art. 34 u.p.e.a. Jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, zarzuty składane w trybie art. 33 u.p.e.a. są środkiem ochrony prawnej wymagającym zachowania 7-dniowego terminu od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia [...] stycznia 2015 r. wynika, że skarżący został poinformowany o uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów z dnia [...] grudnia 2014 r. (nadanych w placówce pocztowej w dniu [...] grudnia 2014 r.) i podtrzymał żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym organ egzekucyjny prowadził postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie zostało wydane przez Naczelnika Urzędy Skarbowego w K. postanowienie, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w P., poddane sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zasadnie oparł rozstrzygnięcie na art. 59 u.p.e.a., a nie na art. 34 u.p.e.a. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy prawidłowo oceniły organy obu instancji, że art. 34 u.p.e.a. nie znajdował zastosowania w sprawie poddanej sądowej kontroli.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu przedawnienia podniesionego w toku postępowania egzekucyjnego, zaznaczyć należy, że abonament RTV jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Wskazane ustalenia Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Zatem podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia jest niezasadny, a organ w dacie wszczęcia postępowania i podjęcia czynności egzekucyjnych był uprawniony do dochodzenia roszczeń za okres wymieniony w tytułach wykonawczych (tj. od stycznia 2009 r. do sierpnia 2014 r.).

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151, art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r. nr 718), jak w sentencji wyroku.