Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Podanie do publicznej wiadomości, w sposób prawnie określony, informacji o treści oświadczenia rządowego, dotyczącego utraty mocy obowiązującej umowy międzynarodowej, jest podstawowym warunkiem demokratycznego państwa prawa, warunkiem skuteczności tego aktu i podstawową przesłanką dla oceny legalności pobytu cudzoziemca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącej o istnieniu właściwości lub braku właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Karine G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody R. z dnia 3 grudnia 1998 r. (...); (...).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 11 lutego 1999 r., wydaną na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach i art. 127 par. 2 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa - utrzymał w mocy decyzję Wojewody R. z dnia 3 grudnia 1998 r. (...) orzekającą o wydaleniu Karine G. i zobowiązującą ją do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 3 grudnia 1998 r.

Uzasadniając swe stanowisko Minister wskazał, że skarżąca przebywała na terenie Polski legalnie w latach 1995-1998. Natomiast w paszporcie wydanym w dniu 25 listopada 1998 r. przez władze Republiki Armenii nie posiada wizy uprawniającej do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto nie posiada zameldowania na terenie naszego kraju. Okoliczności te zdaniem organów administracyjnych wskazują na to, że skarżąca przebywa na terenie naszego kraju nielegalnie.

Zdaniem Ministra, skarżąca jako obywatelka Republiki Armenii od kwietnia 1998 r. ma obowiązek posiadania wizy pobytowej, a ponieważ nie dopełniła ani obowiązku wizowego, ani meldunkowego to naruszyła zarówno przepisy ustawy o cudzoziemcach z dnia 25 czerwca 1997 r. jak i ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Okoliczności te stanowią nie tylko przesłankę odmowy udzielenia wizy określonej w art. 13 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy o cudzoziemcach, ale również uzasadniają wydalenie na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Od decyzji Ministra wniosła skargę Karine G., wnosząc o jej uchylenie, wywodząc, że w Polsce przebywała legalnie u swego syna, który posiada stałe miejsce zamieszkania i zatrudnienie. Ponieważ w nieznanych okolicznościach zginął jej paszport, nie mogła wykonać obowiązku meldunkowego. Została zatrzymana wraz z grupą Ormian, a zarzucono jej jedynie brak zameldowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o odrzucenie skargi Karine G. na podstawie art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ponieważ na terenie Polski przebywała ona nielegalnie.

Natomiast odnosząc się do meritum skargi Minister wskazał, że podstawą obu decyzji był fakt nielegalnego pobytu skarżącej na terytorium Polski. Obowiązek posiadania wiz pobytowych przez obywateli Republiki Armenii istnieje od 1 kwietnia 1998 r., gdyż z tą datą utraciła moc obowiązującą w stosunkach między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Armenii Umowa między Rządem PRL a Rządem ZSRR o wzajemnych podróżach bezwizowych obywateli obu państw, podpisana dnia 13 grudnia 1979 r. w Warszawie /Dz.U. 1980 nr 13 poz. 41 i 42/.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 17 września 1999 r. (...) wyjaśniło, że podstawą utarty mocy obowiązującej wymienionej wyżej Umowy była notą Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Moskwie (...) z 1 kwietnia 1999 r., wydana w odpowiedzi na notę Ambasady Republiki Armenii (...) z 30 czerwca 1997 r. zawierającą oświadczenie, że Państwo to nie uważa się za sukcesora byłego ZSRR w stosunkach międzynarodowych.

Ambasada RP poinformowała władze Republiki Armenii, że zgodnie z przyjętymi w prawie międzynarodowym zasadami - w stosunkach między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Armenii, polsko-radziecka umowa o ruchu bezwizowym utraciła moc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Nie można nie przyznać racji skarżącej, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywała legalnie.

Warunkiem wejścia w życie przepisów prawa jest ich ogłoszenie w organie promulgacyjnym /por. art. 88 ust. 1 Konstytucji RP/.

Przepis art. 88 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP stanowi, że zasady ogłoszenia umów międzynarodowych, innych niż podlegających ratyfikacji, określa ustawa. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika Ustaw (...) /Dz.U. nr 58 poz. 524 ze zm./ w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się umowy zawarte przez Państwo Polskie z innymi państwami oraz oświadczenia rządowe w sprawie mocy obowiązującej tych umów. Stosownie do art. 4 tej ustawy, akty prawne ogłaszane w dzienniku wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, jeżeli same nie stanowią inaczej.

Bezspornym jest, że informację o wejściu w życie przedmiotowej umowy międzynarodowej podano w oświadczeniu rządowym z dnia 16 maja 1980 r. /Dz.U. nr 13 poz. 42/, natomiast brak jest w Dzienniku Ustaw RP, do dnia wydania zaskarżonej decyzji /i do dnia rozprawy/, informacji o oświadczeniu rządowym, że polsko-radziecka umowa o ruchu bezwizowym w stosunkach między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Armenii - utraciła moc.

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym /art. 2 Konstytucji RP/ i każdy, kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji /art. 37 ust. 1 Konstytucji RP/.

Obywatel nie może być zaskakiwany działalnością organów państwa, zwłaszcza działalnością nakładającą na niego obowiązki. Stąd też konstytucyjna zasada wiążąca możliwość stosowania prawa z jego ogłoszeniem.

Podanie do publicznej wiadomości, w sposób prawnie określony, informacji o treści oświadczenia rządowego, dotyczącego utraty mocy obowiązującej umowy międzynarodowej, jest podstawowym warunkiem demokratycznego państwa prawa, warunkiem skuteczności tego aktu i podstawową przesłanką dla oceny legalności pobytu cudzoziemca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącej o istnieniu właściwości lub braku właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Skarżącej nie mógł być znany fakt utraty mocy obowiązującej umowy o ruchu bezwizowym z dnia 13 grudnia 1979 r., a wobec czego nie można jej stawiać zarzutu o nielegalnym pobycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uwagi na powyższe nie tylko nie mógł być uwzględniony wniosek o odrzucenie skargi, ale również nie mogły się ostać decyzje administracyjne organów I i II instancji, oparte wyłącznie na przesłance nielegalnego pobytu.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego opiera się o przepis art. 55 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o NSA.