Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 2 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 września 2012r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 693/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], którą odmówiono M. C. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na bieżące prowadzenie gospodarstwa domowego, opłat energii i gazu oraz zakup odzieży w miesiącu marcu 2012r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż zastrzeżenia w sprawie budzi brak wyjaśnień co do możliwości płatniczych ośrodka a zwłaszcza brak jakichkolwiek informacji o kryteriach stosowanych przez organ pomocowy przy przyznawaniu świadczeń oraz wadliwe wyjaśnienie sytuacji skarżącej. W szczególności za gołosłowne uznano twierdzenia organów, że skarżąca nie jest zainteresowana zmianą swej sytuacji życiowej oraz, że nie podejmuje żadnych kroków w celu jej przezwyciężenia. Iluzoryczna była natomiast zaoferowana jej pomoc w postaci bonu na ubranie bez odniesienia się do twierdzeń skarżącej, że ośrodki nie dysponują odzieżą w jej rozmiarze.

W ocenie Sądu, jakkolwiek oczywistym jest, że to organ samodzielnie decyduje, na jakie cele przeznacza pulę środków, jakie grupy podopiecznych obejmuje jakimi świadczeniami i ustala hierarchię zgłaszanych potrzeb, zasady te powinny jednak być świadczeniobiorcom znane. Wymaga tego przejrzystość działania organów administracji publicznej. Wskazane wyżej braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwoliły zaś na ocenę, czy organ pomocowy właściwie zakwalifikował sytuację bytową i zachowanie skarżącej w kontekście obowiązków nakładanych na świadczeniobiorców przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz czy nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i przekazało sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niedostatki uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -

- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 7 pkt 4, art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz. 823), odmówił M. C. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na bieżące prowadzenie gospodarstwa domowego, opłat energii elektrycznej i gazu oraz zakup odzieży w marcu 2012r.

W uzasadnieniu wskazał, że M. C. zamieszkuje sama, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Źródłem jej dochodu są świadczenia wypłacane z pomocy społecznej – tj. zasiłek okresowy oraz zasiłek celowy na posiłek. W miesiącu marcu 2012r. beneficjentka złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na bieżące prowadzenie gospodarstwa domowego, opłacenie energii elektrycznej i gazu oraz zakup odzieży. Organ pomocowy w 2012r. na realizację zadań własnych dysponował kwotą 664.761 zł. Na dzień 3 marca 2012r. rozdysponowano środki w kwocie 193.634,28 zł.. W pierwszym kwartale 2012r. z pomocy skorzystały 694 środowiska, przy czym ponad 50 % wydatkowanej kwoty stanowiły zasiłki celowe na zakup opału (382 środowiska). Z uwagi na fakt, że I kwartał to sezon zimowy, zakup opału stanowił priorytet w rozpatrywaniu wniosków o pomoc finansową. Organ wskazał także, iż M. C. w 2011r. była objęta pomocą w formie zasiłków celowych na kwotę łączną 2300 zł. z przeznaczeniem m.in. na opłaty energii elektrycznej, gazu, zakupu środków higieny osobistej i odzieży, natomiast w 2012r. otrzymała pomoc w postaci zasiłków celowych na kwotę łączną 1649,06 –zł. z przeznaczeniem na wymienione cele. Organ wydał również skierowanie do magazynu odzieży, celem zaopatrzenia w odzież. Dostrzegając zatem trudną sytuację wnioskodawczyni wskazał, że z uwagi na ograniczone środki finansowe, nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez nią potrzeb.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. C., w jego treści wskazując, że wielokrotnie informowała pracownika socjalnego, że to nic nie znaczy, iż dostała skierowanie do magazynu odzieży innych instytucji (PKPS, Caritas). Pomimo wielokrotnych wizyt w tych instytucjach nie otrzymała bowiem żadnej odzieży wierzchniej. Jej prośba odnosiła się do marca 2012r. a uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia jakie były kryteria i przesłanki doboru osób, wysokości przydzielanej pomocy, czy powody odmowy takowej w tym miesiącu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej, utrzymała w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu podjętej decyzji Kolegium wyjaśniło, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy wynika z możliwości finansowych organu. Powołując się na dane organu I instancji, powtórnie wskazało, iż na rok 2012r organ ten na realizację zadań własnych dysponował kwotą 664 761 złotych. Według stawki na dzień 31 marca 2012r. zaangażowanie środków finansowych wyniosło 193 634,28 złotych, a w pierwszym kwartale 2012r. z pomocy w postaci zasiłku celowego skorzystały 694 środowiska; w tym zasiłki celowe na zakup opału stanowiły ponad 50% (382 środowiska) przyznanej pomocy. Z uwagi na fakt, iż pierwszy kwartał to sezon zimowy zakup opału stanowił priorytet w rozpatrywaniu wniosków o pomoc finansową. W związku z powyższym w aktualnej, bardzo trudnej sytuacji finansowej w jakiej znajdują się ośrodki pomocy społecznej, o czym świadczą przedkładane Kolegium sprawozdania finansowe, konieczne było dokonywanie nierzadko trudnych wyborów. Przyznanie bowiem danej osobie świadczenia częściej bądź w większym wymiarze, wiązało się z koniecznością odmowy przyznania pomocy innym beneficjentom, nie posiadającym żadnego dochodu, znajdującym się w sferze ubóstwa bądź w innej trudnej sytuacji.

Powyższą decyzją M. C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w treści skargi wskazując, iż decyzja SKO jak również wcześniejsza decyzja organu I instancji, w pełni nie wyjaśniły jej wątpliwości, których słuszność uznał WSA w wyroku z dnia 14 września 2012r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z treścią z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie ocena prawna rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może przy tym dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazania co do dalszego postępowania, immanentnie związane z oceną prawną, określają natomiast sposób postępowania organów w przyszłości. Dokonując przeto kontroli legalności zaskarżonej decyzji oparto się na treści uzasadnienia poprzednio wydanego rozstrzygnięcia dla oceny realizacji wytycznych, w nim zawartych. W motywach orzeczenia z dnia 14 września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na obowiązki organów pomocowych, związane z prawidłowym uzasadnieniem rozstrzygnięcia, poprzez wskazanie jakimi kryteriami i przesłankami kierował się organ, odmawiając skarżącej pomocy.

Rozpatrując sprawę ponownie organy wykazały, jaką pulą środków na zasiłki celowe, realizowane w ramach zadań własnych dysponowały w 2012r. oraz na jakie cele środki te były w większości przeznaczane w I kwartale roku. Wskazały również z jakiej przyczyny skarżącej odmówiono wnioskowanej pomocy. Jak bowiem wywiedziono, szczupłość posiadanych środków finansowych nie pozwala na zaspokajanie wszystkich oczekiwań beneficjentów. Skarżącej przyznawana jest natomiast regularnie pomoc w formie zasiłków celowych na cele związane z bieżącym utrzymaniem, opłatą energii elektrycznej, gazu, zakupem środków higieny i odzieży. W ocenie Sądu, zrealizowane zostały zatem wytyczne, zawarte w wyroku z dnia 14 września 2012r., pozwalając tym samym na konstatację, że organy pomocowe, wydając zaskarżoną decyzję, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Zgodzić się natomiast należy ze skarżącą, że kwestia bonu odzieżowego, zaoferowanego jej przez organ I instancji nie może być traktowana jako zaspokojenie jej potrzeby w tym zakresie, bowiem tę formę pomocy, Sąd poprzednio rozpoznający sprawę, uznał za iluzoryczną. Okoliczność wspomniana pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ z jej uzasadnienia wynika, iż podstawą odmowy przyznania świadczenia był należycie wykazany brak możliwości finansowych organu pomocowego. Organy pomocy społecznej są zaś upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Wykorzystując instytucję zasiłku celowego nie można przy tym żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób potrzebujących w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Organ - oceniając sytuację materialną danej osoby - może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012r., sygn.akt I OSK 1742/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1122879)

Kwestia zaś realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie oznacza przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010r., sygn.akt I OSK 124/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 594984).

W realiach niniejszej sprawy, podnoszone przez skarżącą niewyjaśnienie jej "wątpliwości", nie może być uznane za naruszenie zasady przekonywania, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, odmawiając jej przyznania żądanego świadczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części.

a.bł.