Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi R. P. - Z. na bezczynność Zakładu [...] w N. T. Spółki z o.o. z siedzibą w N. T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 22 stycznia 2026 r. I. zobowiązuje Zakład [...] w N. T. Spółkę z o.o. z siedzibą w N. T. do wydania aktu lub dokonania czynności w zakresie, w jakim wniosek odnosi się do zakupu i zbycia telefonu służbowego prezesa zarządu - w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Zakład [...] w N. T. Spółka z o.o. z siedzibą w N. T. dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałym zakresie oddala skargę; V. zasądza od Zakładu [...] w N. T. Spółki z o.o. z siedzibą w N. T. na rzecz skarżącej R. P.-Z. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

R. P. - Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie datowaną na 15 lutego 2026 r. skargę na bezczynność Zakładu [...] w N. T. Sp. z o.o. z siedzibą w N. T. w przedmiocie załatwienia jej wniosku z dnia 22 stycznia 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Wniosła, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a., o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku w części dotyczącej zakupu oraz zbycia telefonu służbowego Prezesa Zarządu; zobowiązanie Spółki do udzielenia informacji zgodnie z zakresem wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt sprawy; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie Spółce grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.; zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 22 stycznia 2026 r. złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący zakupu oraz zbycia telefonu służbowego Prezesa Zarządu Spółki. Wniosek obejmował w szczególności: model urządzenia, datę zakupu, cenę brutto, źródło finansowania, uzasadnienie zakupu (jeżeli zostało sporządzone), datę zbycia, cenę sprzedaży, podstawy ustalenia ceny sprzedaży.

W odpowiedzi z dnia 5 lutego 2026 r. Spółka nie udzieliła żadnej z powyższych informacji. Zamiast tego przedstawiła ogólne wyjaśnienia dotyczące zgodności zakupu z umową Prezesa oraz obowiązującymi w Spółce standardami. Odpowiedź ta nie zawiera żądanych danych i nie stanowi merytorycznego rozpoznania wniosku. Spółka nie wydała decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji, nie wskazała podstawy prawnej ograniczenia prawa do informacji oraz nie wykazała istnienia przesłanek wyłączających jawność.

Zakład [...] Sp. z o.o. jest jednoosobową spółką komunalną Gminy Miasto N. T., w której Gmina posiada 100% udziałów. Spółka pozostaje pod pełnym nadzorem właścicielskim jednostki samorządu terytorialnego.

Spółka: gospodaruje mieniem komunalnym, zarządza budynkami stanowiącymi własność gminy, zarządza lokalami komunalnymi znajdującymi się w nieruchomościach wspólnot mieszkaniowych, realizuje zadania z zakresu polityki mieszkaniowej gminy, uczestniczy w realizacji projektów finansowanych ze środków publicznych, w tym środków pochodzących z budżetu państwa oraz funduszy wsparcia budownictwa komunalnego.

W tym zakresie wykonuje zadania publiczne oraz gospodaruje majątkiem komunalnym. Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP oraz art. 1 i art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmioty wykonujące zadania publiczne oraz gospodarujące mieniem komunalnym są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje jednoznacznie, że forma spółki prawa handlowego nie zwalnia podmiotu komunalnego z obowiązku jawności w zakresie gospodarowania majątkiem publicznym.

Żądane informacje dotyczą sposobu wydatkowania środków pozostających w dyspozycji podmiotu wykonującego zadania publiczne. Zakup oraz zbycie telefonu służbowego Prezesa Zarządu stanowi czynność związaną z gospodarowaniem majątkiem podmiotu realizującego zadania publiczne. Informacje te dotyczą więc nie wyłącznie relacji cywilnoprawnej między Spółką a członkiem zarządu, lecz sposobu gospodarowania majątkiem publicznym oraz zasad wydatkowania środków finansowych podmiotu komunalnego. Stanowią one informację publiczną w rozumieniu art. 61 Konstytucji RP oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że udzielenie odpowiedzi nieodnoszącej się do treści wniosku, pomijającej jego zasadnicze elementy lub zawierającej informacje inne niż żądane, stanowi bezczynność podmiotu zobowiązanego (m.in. wyrok NSA z 19.08.2015 r., I OSK 1891/14; wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 666/12).

Podmiot zobowiązany nie może zastępować realizacji obowiązku informacyjnego ogólnymi wyjaśnieniami ani oceną zasadności wniosku.

W niniejszej sprawie Spółka: nie udzieliła żadnej z żądanych informacji, nie wydała decyzji odmownej, nie wykazała istnienia przesłanek ustawowych ograniczających dostęp do informacji.

Odpowiedź Spółki ma charakter pozorny i nie stanowi realizacji obowiązku wynikającego z ustawy.

Bezczynność w niniejszej sprawie ma charakter rażący. Rażące naruszenie prawa zachodzi w sytuacji oczywistego i niewątpliwego zignorowania obowiązku ustawowego, w szczególności gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje działań zmierzających do realizacji prawa do informacji mimo jednoznacznej treści przepisów (por. wyrok NSA z 12.12.2019 r., I OSK 1406/18).

W niniejszej sprawie Spółka całkowicie pominęła treść wniosku, ograniczając się do przedstawienia twierdzeń niemających związku z zakresem żądania.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej powtarza się w działalności Spółki. W okresie ostatnich miesięcy miały miejsce kolejne przypadki konieczności kierowania skarg na bezczynność w związku z realizacją prawa do informacji publicznej. Okoliczność ta wskazuje na systemowy charakter naruszenia zasady jawności i uzasadnia zarówno stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, jak i wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Zakład [...] w N. T. Sp. z o.o. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżąca wnioskiem z dnia 22 stycznia 2026 r. skierowanym do Spółki wniosła o udzielenie informacji w ramach informacji publicznej dotyczącej zakupu oraz zbycia sprzętu elektronicznego. Pismem z dnia 26 stycznia 2026 r. Zakład [...] w N. T. Sp. z o.o. (dalej: Spółka) poinformował, iż w treści wniosku dotyczącej "informacji o innych zakupach sprzętu elektronicznego", wskazano jedynie ogólny katalog urządzeń oraz nieokreślony przedział czasowy ("w latach -").

Spółka poinformowała, że nie może domniemywać intencji wnioskodawcy ani zakresu żądanej informacji. Realizacja wniosku w obecnej formie jest niemożliwa ze względu na brak wskazania: konkretnych lat, których dotyczy zapytanie o zakupy sprzętu, precyzyjnego rodzaju sprzętu, o który skarżąca wnioskuje (poza przykładowo wymienionymi laptopami czy tabletami). W związku z powyższym Spółka wezwała do uszczegółowienia wniosku w powyższym zakresie pod rygorem pozostawienia go w tej części bez rozpoznania. Jednocześnie Spółka poinformowała, że zebranie szczegółowych danych dotyczących modelu, ceny jednostkowej oraz przypisania sprzętu do konkretnych osób lub stanowisk za nieokreślony lub wieloletni okres będzie wymagało podjęcia dodatkowych działań analitycznych oraz zestawienia danych z różnych systemów księgowych i kadrowych. Z uwagi na powyższe: żądana informacja w tym zakresie zostanie uznana za informację przetworzoną.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jej udostępnienie jest możliwe tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli przygotowanie informacji wiąże się z dodatkowym kosztami (wynikającymi np. z nakładu pracy pracowników przy wyszukiwaniu i zestawianiu danych), Spółka może nałożyć opłatę odpowiadającą kosztom, które zostaną podane po sprecyzowaniu wniosku.

Na tym etapie postępowania skarżąca złożyła niniejsza skargę.

W sprawie natomiast złożyła "uszczegółowienie" wniosku jednak w dalszym ciągu nie wskazała precyzyjnie zakresu żądanych informacji. Pismem z dnia 9 marca 2026 r. Spółka poinformowała o tym, iż żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej i poinformowała o skutkach w tym finansowych takiego podejście. Termin do wydania decyzji jeszcze nie nadszedł. W odpowiedzi skarżąca pismem z dnia 13 marca 2026 r. wezwała Spółkę do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca wskazuje, iż bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej powtarza się, co nie jest prawdą.

Pomimo tego że skarżąca składa sporo wniosków (samych skarg do Sądu złożyła od miesiąca grudnia 7) to informacje są udzielane na bieżąco, chyba że z uzasadnionych powodów jest to niemożliwe (brak precyzji wniosku, brak charakteru informacji publicznej). Twierdzenia więc o systemowym naruszaniu prawa jest co najmniej nie na miejscu. Szczególnie w sytuacji, w której informacje te są następnie publikowane albo w formie okrojonej albo niepełnej albo wręcz nieprawdziwej.

W piśmie uzupełniającym stanowisko skarżącej z 22 kwietnia 2026 r. skarżąca wskazała, że w związku z niejednoznacznym i rozproszonym sposobem przedstawienia stanowiska przez organ w odpowiedzi na skargę, skarżąca uznaje za konieczne doprecyzowanie rzeczywistego zakresu niniejszego postępowania.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zakupu oraz zbycia telefonu służbowego Prezesa Zarządu Spółki [...] w N. T.. Zakres ten został jednoznacznie określony w skardze i nie obejmuje innych elementów pierwotnego wniosku, w szczególności informacji dotyczących zakupów sprzętu elektronicznego w ujęciu ogólnym.

Podkreśliła, że sam organ [...] Spółka Miejska, opowiadając na wniosek skarżącej, w sposób faktyczny rozdzielił jego zakres na dwie części i potraktował je odmiennie. W odniesieniu do części dotyczącej telefonu służbowego Prezesa Zarządu organ nie udzielił żądanych informacji, ograniczając się do lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeń, które nie stanowią merytorycznego rozpoznania wniosku.

W szczególności organ nie udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące: modelu urządzenia, daty zakupu, ceny brutto zakupu, źródła finansowania zakupu, istnienia i treści uzasadnienia zakupu, daty zbycia (odsprzedaży) wcześniejszego telefonu, ceny sprzedaży, podstaw ustalenia ceny sprzedaży (np. wycena, regulamin, zarządzenie).

Natomiast w odniesieniu do pozostałej części wniosku organ usiłował prowadzić dalsze czynności, w szczególności wzywał do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, sugerował możliwość naliczenia opłaty, a następnie ją naliczył oraz wydał decyzję, w której ocenił skarżącą oraz naliczył opłatę za udzielenie informacji publicznej w zakresie drugiej części wniosku, przy czym istotne jest to, że sam wskazywał w toku postępowania: "wzywamy do uszczegółowienia wniosku w powyższym zakresie pod rygorem pozostawienia go w tej części bez rozpoznania". Decyzja ta, obejmująca zarówno rozstrzygnięcie w przedmiocie udostępnienia informacji, jak i ocenę skarżącej oraz naliczenie opłaty, jak również akt naliczający opłatę, są przedmiotem odrębnych postępowań sądowo administracyjnych, których skargi skarżąca dołączyła do niniejszego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej określanej, jako "P.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ją na nasadzie art. 151 P.p.s.a.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako u.d.i.p.; nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni.

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że Zakład [...] w N. T. sp. z o.o. (dalej określany również jako "organ" jest jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością należącą do Gminy Miasta N. T. (informacje dostępne w Krajowym Rejestrze Sądowym). Spółka handlowa, w której jedynym wspólnikiem (akcjonariuszem) jest jednostka samorządu terytorialnego (gmina) jest "osobą prawną samorządu terytorialnego" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 maja 2022 r., sygn. IV SA/Po 184/22 - ten i pozostałe powołane wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Nie ma więc wątpliwości, że co do zasady skarżony organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.

W drugiej kolejności należy ocenić czy wniosek dotyczył informacji publicznych.

Przypominając Sąd wskazuje, że w sprawie objętej przedmiotową skargą przedmiotem postępowania jest wyłącznie bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zakupu oraz zbycia telefonu służbowego Prezesa Zarządu Spółki [...] w N. T.. Zakres ten został jednoznacznie określony w skardze i nie obejmuje innych elementów pierwotnego wniosku, w szczególności informacji dotyczących zakupów sprzętu elektronicznego w ujęciu ogólnym.

Tak określony wniosek, czego nie kwestionuje skarżony organ, dotyczy informacji publicznej i jest związany z kwestią gospodarowania mieniem publicznym.

Jest faktem, że do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie udzielił skarżące odpowiedzi na ww. zapytanie, w szczególności nie odpowiedział na pytania dotyczące: modelu urządzenia, daty zakupu, ceny brutto zakupu, źródła finansowania zakupu, istnienia i treści uzasadnienia zakupu, daty zbycia (odsprzedaży) wcześniejszego telefonu, ceny sprzedaży, podstaw ustalenia ceny sprzedaży (np. wycena, regulamin, zarządzenie).

Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi z dnia 5 lutego 2026 r. na wniosek skarżącej, Spółka nie udzieliła żadnej z powyższych informacji. Zamiast tego przedstawiła ogólne wyjaśnienia dotyczące zgodności zakupu z umową Prezesa oraz obowiązującymi w Spółce standardami. Odpowiedź ta nie zawiera żądanych danych i nie stanowi merytorycznego rozpoznania wniosku. Spółka nie wydała decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji, nie wskazała podstawy prawnej ograniczenia prawa do informacji oraz nie wykazała istnienia przesłanek wyłączających jawność.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zatem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

Zdaniem Sądu, zarzuty przedstawione w skardze i piśmie skarżącej z 22 kwietnia 2026 r. okazały się zasadne.

Jeżeli chodzi o zakres przedmiotowy, to nie ma żadnych wątpliwości, że adresat wniosku – Zakład [...] w N. T. stanowi podmiot, który jest zobowiązany do udzielania informacji publicznych, bowiem 100% udziałów w tej spółce należy do Miasta N. T.. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Zakres przedmiotowy informacji publicznej wynika natomiast z treści art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z cytowanym przepisem, udostępnieniu podlega informacja publiczna w postaci danych publicznych, przy czym dane te nie są wyczerpująco skatalogowane, lecz wymienione wyłącznie przykładowo, o czym świadczy użycie określenia "w szczególności". Oznacza to, że organ winien za każdym razem dokonać indywidualnej interpretacji i oceny, czy żądana informacja ma charakter danych publicznych, czy też nie. Nie mniej jednak art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a i d ustawy wprost stanowi, że za dane publiczne należy uznać w szczególności informacje o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach.

Jak wynika z akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę, pytanie skarżącej dotyczyło zakupu oraz zbycia telefonu służbowego Prezesa Zarządu Spółki [...] w N. T..

Wobec tego, że odpowiedź organu z dnia 5 lutego 2026 r. jest nad wyraz lakoniczna i zdawkowa oraz nie odpowiada na ww. pytanie skarżącej, Sąd stwierdził bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Organ nie podał: modelu urządzenia, daty zakupu, ceny brutto zakupu, źródła finansowania zakupu, istnienia i treści uzasadnienia zakupu, daty zbycia (odsprzedaży) wcześniejszego telefonu, ceny sprzedaży, podstaw ustalenia ceny sprzedaży (np. wycena, regulamin, zarządzenie).

W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w zakresie, w jakim wniosek odnosi się do zakupu i zbycia telefonu służbowego prezesa zarządu - w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, o czym orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji organ zobowiązany jest do udzielenia odpowiedzi na zadane mu pytanie, bądź do wydania decyzji odmownej, jeżeli spełnione zostaną ku temu przesłanki.

W pkt II i III sentencji wyroku Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.).

Wykładnia językowa art. 149 § 1 pkt 1a P.p.s.a. wskazuje, że chodzi w nim nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 275/23). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r.; sygn. akt II OSK 1589/20).

Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem ustawowych terminów będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt I SAB/Wr 238/23).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2025 r., sygn. III OSK 1061/24 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Sąd I instancji dokonując oceny charakteru bezczynności organu i wniosku o wymierzenie organowi grzywny, powinien dokonać nie tylko ustaleń co do czasu nieprawidłowego załatwienia wniosku ale uwzględnić całokształt okoliczności sprawy. Ocena ta powinna być dokonana w powiazaniu z okolicznościami danej sprawy rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele zmiennych". Ustawodawca w art. 149 § 1a P.p.s.a. nie zdefiniował pojęcia "rażącego naruszenia prawa", przyznał zatem sądowi administracyjnemu swobodę w zakresie oceny charakteru bezczynności. W orzecznictwie wskazuje się szereg przypadków rażącej bezczynności, do których zalicza się zwykle zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w jej stopniu skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w liczbie spraw do załatwienia przez organ, ani w liczbie wniosków procesowych składanych przez strony (por. przykładowo wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/13, z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 3059/12). Utrwalony jest pogląd, że stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2331/16). Sformułowanie "rażące" oznacza działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyroki NSA z 30 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2563/13 i z 17 listopada 2015 r., sygn. II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ do naruszającej prawo w sposób rażący, jest więc oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20).

W ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

W przedmiotowej sprawie, choć organ nie odpowiedział na zadane mu pytanie, jednakże podjął dialog ze skarżącą, a zatem nie można stwierdzić, że pozostał całkowicie bierny w zakresie zadawanych mu pytań. Choć organ nie wywiązał się zatem z ciążących na nim obowiązków, to zdaniem Sądu nie było to wynikiem celowego uchylania się od udzielenia odpowiedzi. Nie sposób doszukać się w takim zachowaniu organu szczególnego nasilenia złej woli, czy też drastycznego naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego państwa.

W pkt IV wyroku Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. w zakresie, w jakim dotyczyła żądania stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenia organowi grzywny.

Sąd może, zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej (czego skarżąca nie żądała), ani do wymierzenia organowi grzywny (czego skarżąca żądała w skardze).

Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu zwrotem "może". Jednocześnie w ustawie nie wskazano przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną.

W tym względzie należy nadmienić, iż dla orzeczenia w tym zakresie nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, ponieważ sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem, że zasadniczym celem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania nie jest samo stwierdzenie faktu przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniej sumy lub grzywny, lecz wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (zdyscyplinowanie organu administracji publicznej do podjęcia czynności właściwych na danym etapie postępowania). Jednocześnie należy wskazać, że przyznanie na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej stanowi dodatkową – obok stwierdzenia bezczynności i związanych z tym rozstrzygnięć w wyroku – sankcję dla organu z jednoczesnym przyznaniem stronie nie tylko satysfakcji z racji uwzględnienia skargi, ale również satysfakcji o charakterze finansowym, choć niemającej cech odszkodowania czy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak podstaw do przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej. Ponadto, przyznanie sumy pieniężnej wobec strony postępowania pełni funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wniesionej skargi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Podzielając pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 490/17, z godnie z którym suma pieniężna jest jednym z dwóch środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że przesłanki zastosowania tego przepisu nie zachodzą. W przedmiotowej sprawie, choć organ nie odpowiedział na zadane mu pytanie, jednakże podjął dialog ze skarżącą, a zatem nie można stwierdzić, że pozostał całkowicie bierny w zakresie zadawanych mu pytań. Choć organ nie wywiązał się zatem z ciążących na nim obowiązków, to zdaniem Sądu nie było to wynikiem celowego uchylania się od udzielenia odpowiedzi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną skarżącej od organu kwotę 100 zł składa się uiszczony wpis od skargi.