Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 8 lipca 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2011 roku sygn. akt II SA/Bk 767/10 o odmowie dopuszczenia Z.P. i M.P. do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2010 roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji orzekającej o uchyleniu czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił dopuszczenia Z. P. i M.P. do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji orzekającej o uchyleniu czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu E.P. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. w B.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w swoim wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wnioskodawcy powołali się na postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 26 września 2002r. (sygn. akt II NS 1149/02) o stwierdzeniu zasiedzenia udziału w części przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawcy wyjaśnili, że nigdy nie zrzekli się notarialnie swoich części na rzecz J.W. i R.P. Z.P. wskazał ponadto, że w czerwcu 2005 roku zajął mieszkanie nr [...] (gdzie mieszka skarżąca) oraz nr [...] (gdzie mieszkała B.B.). Zdaniem wnioskodawcy Prezydent Miasta Białegostoku prowadząc przedmiotowe postępowania bezprawnie pominął go jako stronę postępowania i bez jego zgody (jako właściciela w 3/48 części) anulował meldunek skarżącej. Ponadto wnioskodawca podkreślił, że sprawa o podział spadku po jego rodzicach J. i B.P. będzie wznowiona. M.P. wyjaśnił zaś, że to on zameldował E.P. do lokalu nr [...], a od 2000 roku jest w posiadaniu całej nieruchomości. W ocenie wnioskodawcy organ I instancji bezprawie uznał, że nie jest on stroną w przedmiotowej sprawie i bez jego zgody anulował zameldowanie skarżącej.

Na rozprawie sądowej w dniu 5 kwietnia 2011 r. M.P. wyjaśnił, że wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Wynika z tego, że ma on współudział we własności spornej nieruchomości, przyznany mu postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 26 września 2002 r. Dodatkowo wnioskodawca wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa dotyczy jego byłej żony, matki jego dzieci, która pozostanie bez meldunku. Ponadto podał, że jego brat Z.P. chciałby w przyszłości zamieszkać w spornym mieszkaniu, upoważnił więc E.P. do zarządzania tym mieszkaniem.

Odmawiając dopuszczenia wnioskodawców do udziału w postępowaniu Sąd I instancji wyjaśnił, że kwestia uchylenia meldunku skarżącej, w sensie prawnym, a więc na gruncie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawców. Najważniejszymi cechami interesu prawnego są bezpośredniość i realność tego interesu. Czynności meldunkowe mają charakter jedynie ewidencyjno -porządkowy i odzwierciedlają wyłącznie określony stan faktyczny, tj. okoliczność stałego lub czasowego przebywania określonej osoby w konkretnym miejscu. Samo zameldowanie nie daje więc żadnych praw do lokalu, a brak zameldowania nie stoi na przeszkodzie w dochodzeniu praw majątkowych do tego lokalu przed sądem.

W ocenie Sądu I instancji, nie sposób uznać, aby wnioskodawcy mieli interes prawny w sprawie dotyczącej anulowania czynności zameldowania skarżącej. Jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 17 lutego 2006 r. (sygn. akt II Ns 1149/02), doszło do działu spadku po J.P. i B.P. i zniesienia współwłasności spornej nieruchomości, poprzez przyznanie jej: J.W. i R.P. po ½ części. Wprawdzie wnioskodawcy próbują aktualnie wznowić postępowanie w tej sprawie, jednakże w chwili wydawania niniejszego postanowienia orzeczenie to jest nadal w obrocie prawnym i pozostaje wiążące. Zdaniem Sądu I instancji, podany przez M.P. fakt posiadania od 2000 roku całej spornej nieruchomości i zameldowania skarżącej w lokalu nr [...] nie dowodzi istnienia interesu prawnego po jego stronie. Niewątpliwie wnioskodawca z uwagi na to, że sprawa dotyczy jego byłej żony, jest zainteresowany zameldowaniem jej w spornym lokalu, ale jest to wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny. Podobnie w przypadku Z.P. można mówić jedynie o interesie faktycznym. Zamiar zamieszkania w spornym mieszkaniu w przyszłości nie dowodzi istnienia interesu prawnego po stronie tego wnioskodawcy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.P. Wniósł o uchylenie postanowienia oraz przyznanie mu statusu strony. Wyjaśnił, że jest w posiadaniu całej, przedmiotowej nieruchomości i w związku z tym posiada wiedzę na temat osób zamieszkujących w poszczególnych lokalach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Postępowanie prowadzone w zakresie dopuszczenia osoby do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postępowaniem specyficznym, w tym znaczeniu, że może ono dawać uprawnienia do podejmowania czynności procesowych podmiotom nie posiadającym statusu strony. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podmiot, któremu sąd administracyjny odmawia statusu strony w postępowaniu ma możliwość złożenia zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, a zatem podejmuje czynność procesową, lecz możliwość ta jest ograniczona tylko i wyłącznie do kwestionowania rozstrzygnięć sądu w takim zakresie w jakim dotyczą one uprawnień tegoż podmiotu, bowiem owe uprawnienia są źródłem legitymacji do ewentualnego wystąpienia ze środkiem odwoławczym. Mimo rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji wniosków jednym postanowieniem, uznać należy, że stanowiło ono dwa rozstrzygnięcia – odrębne dla obu wnioskodawców. W konsekwencji, wobec wniesienia zażalenia tylko przez M.P., przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Sądu I instancji jedynie w części w jakiej dotyczy ono odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie tego wnioskodawcy.

Zażalenie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak już na wstępie wskazano, osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie posiada on interesu prawnego w występowaniu w niniejszym postępowaniu. Po pierwsze stwierdzić należy, że wnioskodawca jest co najwyżej posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, a nie jej właścicielem. Prawomocne jest bowiem postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 17 lutego 2006 r. (sygn. akt II Ns 1149/02), na mocy którego doszło do działu spadku po J.P. i B.P. i zniesienia współwłasności spornej nieruchomości, poprzez przyznanie jej: J.W. i R.P. po ½ części. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do orzekania o zgodności z prawem tego postanowienia, oceniania jego słuszności czy też okoliczności jego wydania. Wnioskodawca prowadzi czynności zmierzające do wznowienia postępowania w tym przedmiocie, jednak z akt sprawy wynika, że do wznowienia postępowania nie doszło, a prawomocne postanowienie z dnia 17 lutego 2006 r. pozostaje w obrocie prawnym.

Po drugie należy wskazać, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 776), uznającego art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, Trybunał jednoznacznie wypowiedział się za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Oznacza to brak związku z prawem do lokalu jak też niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu, udzielenia na tę czynność zgody przez właściciela lokalu. Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że potwierdzenie przez właściciela lokalu faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy. W braku zatem potwierdzenia tego faktu przez właściciela, może być on dowodzony innymi dowodami np. oświadczeniami świadków. W konsekwencji uznać należy, że osoba potwierdzająca zameldowanie danej osoby (niezależnie czy jest właścicielem czy też posiadaczem lokalu) nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. Organ meldunkowy gromadzi jedynie informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem o zameldowanie faktycznie zamieszkuje w lokalu. Badaniu podlegają zatem zdarzenia ze sfery faktów, a nie ze sfery faktów oraz prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1803/07, LEX nr 515981). Oznacza to, że wnioskodawca w niniejszej sprawie nie dysponuje interesem prawnym, a jedynie interesem faktycznym, co z kolei nie pozwala na dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W związku z powyższym, uznać należy, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji prawa nie narusza.

Z powyższych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.